Chính sách 'đẻ con nhận sổ đỏ' ở Trung Quốc gây xôn xao

Bức tượng khuyến khích gia đình 3 con tại quận Miyun, Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: Andrea Verdelli/The New York Times.

Bước sang năm 2026, những dữ liệu thực tế đang vẽ nên một bức tranh đầy thách thức cho thị trường bất động sản và sự bùng nổ dân số tại Trung Quốc, theo 163 News.

Dựa trên báo cáo mới nhất từ Tổng cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), dân số nước này đã ghi nhận mức giảm ròng trong ba năm liên tiếp, với quy mô sụt giảm ngày càng nới rộng.

Cụ thể, số trẻ em chào đời trên toàn quốc đã rơi xuống dưới ngưỡng 9 triệu trẻ/năm, trong khi nhóm dân số từ 60 tuổi trở lên đã chính thức vượt mốc 300 triệu người, chiếm hơn 21% tổng dân số.

Cũng trong báo cáo, một nghịch lý được chỉ ra rằng tỷ lệ sinh tự nhiên đã rơi xuống mức thấp kỷ lục (âm 1.48 phần nghìn), trong khi chỉ số niềm tin tiêu dùng trong lĩnh vực địa ốc vẫn ở mức thấp, khiến hàng triệu căn hộ tại các thành phố vệ tinh vẫn đang trong tình trạng "im lìm" mỗi khi đêm xuống.

Trước bối cảnh đó, nhiều địa phương tại tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) gắn quyền lợi sinh sản vào bất động sản như giải pháp tình thế. Chính sách gây bàn tán ngay khi chính quyền các thành phố thông báo vào cuối tháng 12/2025.

Đẻ con nhận sổ đỏ

Tại huyện Trúc Sơn, tỉnh Hồ Bắc, lãnh đạo đã thông qua chính sách mô hình hỗ trợ lũy tiến.

Theo đó, gia đình sinh con thứ hai được tặng bất động sản với diện tích khoảng 25 m2, sinh con thứ ba được tăng thêm 50 m2. Tổng cộng, một gia đình sinh đủ ba con có thể sở hữu suất hỗ trợ lên tới 75 m2. Diện tích ngang bằng với một một căn hộ chung cư hoàn chỉnh tại địa phương.

Theo 163 News, nếu tính theo giá thị trường hiện tại ở Trung Quốc, gói hỗ trợ này có trị giá từ 300.000 đến 400.000 nhân dân tệ (tương đương 1,1-1,5 tỷ đồng). Đây là một con số "khổng lồ" so với thu nhập bình quân tại các huyện lẻ, đồng thời giải thích cho sự chấn động dư luận Trung Quốc những ngày qua.

Hồ Bắc không phải là cái tên duy nhất trong cuộc đua này. Làn sóng "bất động sản khuyến sinh" đang lan rộng trên toàn xứ tỷ dân với những biến tấu đa dạng.

Y tá chăm sóc trẻ sơ sinh tại một bệnh viện ở Zunyi, tỉnh Quý Châu phía tây nam Trung Quốc. Ảnh: Mu Mingfei/Xinhua.

Chính quyền thành phố Trương Dịch (tỉnh Cam Túc) cũng đã ký quyết định hỗ trợ trực tiếp 40.000 nhân dân tệ (khoảng 140 triệu đồng) cho các gia đình có từ hai con khi mua nhà tại các quận trung tâm. Ngoài ra, lãi suất vay mua nhà được ưu đãi ở mức sàn thấp nhất lịch sử để giảm bớt gánh nặng trả góp hàng tháng.

Trong khi đó, thành phố Ôn Châu (tỉnh Chiết Giang) ưu tiên quyền mua nhà ở xã hội cho gia đình đông con với mức giá chiết khấu tới 30-40%. Đồng thời, hạn mức vay từ quỹ dự phòng nhà ở được nới rộng tối đa, cho phép các cặp vợ chồng trẻ tiếp cận nguồn vốn rẻ hơn.

Thành phố Phan Chi Hoa (tỉnh Tứ Xuyên) từng tiên phong trong việc trả "lương tháng" cho trẻ em (500 nhân dân tệ/tháng cho đến 3 tuổi), nay đã tích hợp thêm gói giảm thuế bất động sản cá nhân và hỗ trợ phí quản lý chung cư dài hạn cho các hộ gia đình sinh con thứ ba.

Chiến lược "nhất cử lưỡng tiện"

Giới phân tích kinh tế Trung Quốc nhận định các chính sách khuyến sinh gắn liền với bất động sản trên là chiến lược "nhất cử lưỡng tiện", tức một mục tiêu trúng hai đích.

Bảo Đức Quyền, tác giả bài viết về chính sách cải thiện dân số trên trang 163 News, cho rằng tại các thành phố cấp thấp và huyện lỵ như Trúc Sơn hay Trương Dịch, thị trường bất động sản đang đối mặt với lượng hàng tồn kho khổng lồ. Nhiều khu đô thị mới rơi vào tình trạng "vắng bóng người", trong khi các doanh nghiệp địa ốc đang "ngạt thở" vì nợ nần và dòng tiền tắc nghẽn.

Việc tặng bất động sản với diện tích giới hạn thực chất là cách chính quyền địa phương "xả hàng tồn kho" một cách hợp lệ. Thay vì để các căn hộ bỏ hoang, việc đưa dân cư vào ở sẽ giúp kích hoạt hệ sinh thái dịch vụ đi kèm từ vật liệu xây dựng, nội thất, đến dịch vụ giáo dục, y tế và tiêu dùng.

Trung Quốc đang đẩy mạnh các chính sách khuyến sinh để thúc đẩy dân số. Ảnh: Andrea Verdelli/The New York Times.

Nói cách khác, chính quyền đang dùng quỹ đất và quỹ nhà để đổi lấy "nguồn lực con người" - thứ tài sản quan trọng nhất để duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng chính sách vẫn không giảm bớt áp lực cho nhiều bạn trẻ Trung Quốc.

Để được nhận 75 m2 miễn phí tại Trúc Sơn, các cặp vợ chồng trẻ phải tự lực về tài chính để thanh toán phần giá trị còn lại của căn hộ hoặc chứng minh năng lực tài chính để vay thế chấp. Với tình trạng thất nghiệp ở thanh niên vẫn ở mức cao và thu nhập bấp bênh, "phần thưởng" này dường như vẫn quá xa vời.

Dù vậy, những đốm sáng nhỏ vẫn xuất hiện. Tại thành phố Thiên Môn (Hồ Bắc), sau hai năm triển khai các gói hỗ trợ tổng lực, tỷ lệ sinh năm 2024 đã tăng 17%, đánh dấu lần đầu tiên tăng trưởng dương sau 8 năm sụt giảm.

Theo 163 News, để chiến dịch khuyến sinh trên phát triển theo hướng bền vững, Trung Quốc cần nhiều hơn nguồn lực hỗ trợ. Đó là một hệ thống an sinh xã hội toàn diện, sự ổn định về việc làm và trên hết là sự giải tỏa áp lực tinh thần cho thế hệ trẻ.