Châu Á lao vào cuộc đua săn dầu Mỹ

Các nhà máy lọc dầu châu Á ngày càng phụ thuộc vào dầu Mỹ, khi ngành sản xuất nhiên liệu phải lùng sục khắp thế giới để tìm kiếm nguồn cung thay thế sau ảnh hưởng từ cuộc xung đột ở Trung Đông.

Theo một số thương nhân, ngay từ đầu tháng 4, Nhật Bản đã dẫn đầu làn sóng mua các lô hàng dầu thô từ Mỹ giao vào tháng 5. Các nhà máy ở Hàn Quốc, Singapore và Thái Lan cũng nằm trong khách hàng.

Ít nhất 60 triệu thùng dầu từ khu vực Vịnh Mỹ đã được mua để giao vào tháng 5 - tương đương với khối lượng giao tháng 4. Đây là mức cao nhất trong vòng ba năm, theo South China Morning Post.

Tàu chở dầu di chuyển gần một nhà máy lọc dầu trong Khu công nghiệp Keihin ở Kawasaki, phía nam Tokyo. Ảnh: Reuters.

Chuyển hướng

Cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bước sang tuần thứ 7, cùng với việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa, đã làm gián đoạn dòng chảy dầu thô đến châu Á và khiến ngành lọc dầu khu vực rơi vào tình trạng hỗn loạn.

Mỹ và Iran đang cân nhắc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm hai tuần, nhưng việc phong tỏa từ cả hai phía vẫn đang diễn ra.

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu tại châu Á đã bắt đầu tác động đến người tiêu dùng và toàn bộ nền kinh tế. Một số chính phủ phải tìm cách cắt giảm nhu cầu, các hãng hàng không giảm chuyến bay, và nguy cơ thiếu hụt đe dọa hoạt động sản xuất.

Trong bối cảnh đó, các khách hàng châu Á đang cạnh tranh quyết liệt để giành nguồn hàng, thậm chí có trường hợp tàu đang trên biển phải đổi hướng khi xuất hiện người mua mới trả giá cao hơn.

Phần lớn dầu Mỹ xuất sang châu Á được vận chuyển bằng các siêu tàu chở dầu (VLCC) với sức chứa khoảng 2 triệu thùng, bên cạnh một số tàu nhỏ hơn. Trong đó có tàu Aframax - loại có thể đi qua kênh đào Panama để rút ngắn hành trình sang Đông Á qua Thái Bình Dương.

“Hai tuần tới, gần như không còn tàu VLCC nào sẵn sàng cho thuê”, John Coleman, nhà phân tích dầu thô tại công ty dữ liệu năng lượng Sparta Commodities, cho biết. “Đây có thể là dấu hiệu sớm cho thấy nhu cầu đặt tàu tăng mạnh và làn sóng xuất khẩu sắp bùng nổ” từ vùng Vịnh Mỹ.

Các bể chứa dầu ở Los Angeles, California, Mỹ vào năm 2021. Ảnh: Reuters.

Dữ liệu của chính phủ Mỹ cho thấy tổng xuất khẩu dầu - bao gồm cả dầu thô và sản phẩm tinh chế - đã đạt mức kỷ lục 13 triệu thùng/ngày trong tuần trước. Riêng lượng dầu thô xuất khẩu tăng vọt lên hơn 5 triệu thùng/ngày, mức cao nhất kể từ tháng 9.

“Hiện tại, dường như mọi chủ tàu đều nghĩ rằng không thể bốc hàng ở Vịnh Trung Đông, nên lưu vực Đại Tây Dương là khu vực thay thế”, Rohit Rathod, chuyên gia phân tích thị trường dầu mỏ tại Vortexa, nhận định. “Chúng tôi dự đoán xuất khẩu dầu từ bờ Vịnh Mỹ sẽ duy trì ở mức cao trong những tháng tới, ngay cả khi xung đột kết thúc vào ngày mai".

Phần lớn hợp đồng mua bán trong tổng số 60 triệu thùng dầu thô đã được ký từ đầu tháng, theo các thương nhân.

Họ cho biết thêm những ngày gần đây, giao dịch chậm lại do giá dầu Mỹ giao tới châu Á đã tăng vượt dầu Trung Đông, khiến việc vận chuyển kém hiệu quả hơn về mặt kinh tế.

Các quốc gia châu Á cũng tăng đặt mua dầu thô Alaska North Slope - loại có hàm lượng lưu huỳnh cao hơn, chất lượng tương đương với dầu thô vùng Vịnh Ba Tư

Đầu tháng này, giá dầu Alaska North Slope đã đạt mức kỷ lục, cao hơn tới 10 USD/thùng so với dầu Brent, chuẩn giá quốc tế.

Giá dầu Mars - một loại dầu chua quan trọng của Mỹ mà người mua đang dùng để thay thế dầu Trung Đông - cũng tăng vọt trong tháng 4, lên hơn 15 USD/thùng so với chuẩn dầu West Texas Intermediate (WTI) của Bắc Mỹ. Đây là mức cao chưa từng có.

Dù giá tăng mạnh, dầu Mỹ vẫn hấp dẫn. “Các loại dầu có nguồn gốc từ Mỹ là một trong số ít loại không phụ thuộc tuyến eo biển Hormuz mà hiện vẫn mang lại biên lợi nhuận dương khi xuất sang châu Á, xét trên lý thuyết”, Coleman cho hay,

Cạnh tranh

Nhu cầu mua mạnh đã đặt các nhà máy lọc dầu khu vực châu Á vào thế cạnh tranh trực tiếp với nhiều đối thủ toàn cầu.

Dữ liệu chính thức cho thấy Hà Lan là nước nhập khẩu dầu Mỹ lớn nhất, trong khi Hàn Quốc đứng thứ hai.

Theo South China Morning Post, một số lô hàng vốn dành cho châu Âu đã được chuyển hướng sang châu Á.

Các tàu chở hóa chất và dầu neo đậu tại cảng New York ở thành phố New York, Mỹ vào tháng 4. Ảnh: Reuters.

Dù vậy, một số nhà máy lọc dầu châu Á vẫn đang nỗ lực tiếp cận nguồn dầu Trung Đông.

Các nhà môi giới và thương nhân cho biết vẫn có những hợp đồng thuê tàu để bốc hàng tại Vịnh Ba Tư, chủ yếu từ một số nhà máy lọc dầu thuộc sở hữu nhà nước của Ấn Độ.

Động thái trên cho thấy nhiều người mua đang “thử vận may” nhằm thăm dò khả năng tiếp cận thị trường Trung Đông.

Tuy nhiên, cho đến khi eo biển Hormuz được mở lại hoàn toàn cho tàu thuyền, nguồn cung từ Vịnh Ba Tư dự kiến tiếp tục ở mức thấp.

Trong khi đó, lượng dầu mà Mỹ mua từ Trung Đông, nơi có đội tàu lọc dầu lớn nhất thế giới, đang giảm mạnh.

Lượng dầu nhập từ Saudi Arabia đã giảm xuống còn dưới 250.000 thùng/ngày, từ mức gần 800.000 thùng/ngày vào tháng 2. Mỹ được cho đang chuyển sang các nguồn dầu từ Mỹ Latinh để bù đắp phần thiếu hụt từ Trung Đông.