Canada 'quay xe', mở cửa cho xe điện giá rẻ từ Trung Quốc

Thủ tướng Canada Mark Carney và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chính thức ký kết một thỏa thuận mới, chấm dứt cuộc chiến thuế quan căng thẳng kéo dài từ cuối năm 2024. Theo đó, Canada sẽ gỡ bỏ mức thuế trừng phạt 100% đối với xe điện (EV) nhập khẩu từ Trung Quốc, thay thế bằng mức thuế ưu đãi chỉ còn khoảng 6,1%.

Động thái này được xem là một sự đảo chiều ngoạn mục, bởi trước đó Canada vốn đi theo bước chân của Mỹ trong việc dựng hàng rào thuế quan nghiêm ngặt để bảo vệ ngành công nghiệp ôtô nội địa.

Cụ thể, thỏa thuận quy định Canada sẽ cho phép nhập khẩu tối đa49.000 xe điện Trung Quốc mỗi năm trong giai đoạn đầu, và con số này sẽ tăng lên 70.000 chiếc vào năm thứ 5.

Đổi lại, phía Trung Quốc đồng ý cắt giảm thuế nhập khẩu hạt cải dầu (canola) từ mức 84% xuống còn khoảng 15% kể từ tháng 3/2026. Đây là một chiến thắng lớn cho nông dân Canada, khi ngành xuất khẩu hạt cải dầu trị giá hàng tỷ USD vốn bị đình trệ suốt hơn một năm qua do các biện pháp trả đũa từ Trung Quốc.

Các mẫu xe điện giá rẻ của Trung Quốc dự kiến ồ ạt đổ về Canada khi thuế quan giảm. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, quyết định của Thủ tướng Mark Carney đang vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ giới lãnh đạo ngành ôtô và các nghiệp đoàn công nhân tại Bắc Mỹ.

Thủ hiến bang Ontario, ông Doug Ford, đã công khai phản đối việc dỡ bỏ thuế quan, lo ngại rằng làn sóng xe giá rẻ từ Trung Quốc sẽ bóp nghẹt các nhà sản xuất trong nước vốn đang gặp nhiều khó khăn.

Ngay cả chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng được dự báo sẽ không hài lòng trước việc "láng giềng" Canada tạo ra một lỗ hổng trong hệ thống phòng thủ thương mại chung của khu vực.

Bất chấp những lo ngại, Thủ tướng Carney tin rằng đây là một bước đi chiến lược để thu hút đầu tư từ các đối tác công nghệ hàng đầu Trung Quốc, giúp Canada đẩy nhanh mục tiêu khí hậu và xây dựng chuỗi cung ứng xe điện cạnh tranh hơn.

Ông cho rằng để tự xây dựng một ngành công nghiệp EV mạnh mẽ, Canada cần học hỏi từ những đối tác đổi mới và tiếp cận được chuỗi cung ứng toàn cầu. Cuộc cá cược này của Canada không chỉ là một thỏa thuận kinh tế, mà còn là một phép thử cho mối quan hệ đồng minh với Mỹ trong bối cảnh chính trị ngày càng phức tạp của năm 2026.