Căn bệnh âm thầm gây suy thận nhiều người mắc nhưng không biết

Sỏi gắp ra từ bệnh nhân 20 tuổi. Ảnh: Trung tâm Y tế Chi Mei/Straits Times.

Theo ThS.BS Trần Lê Duy Anh, khoa Ngoại niệu - Ghép thận, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM), sỏi thận nếu không được phát hiện và xử lý sớm có thể gây nhiều biến chứng, trong đó có suy giảm chức năng thận.

Sỏi có thể mắc kẹt tại niệu quản hoặc đài bể thận, cản trở dòng chảy tự nhiên của nước tiểu. Khi nước tiểu không thể thoát xuống bàng quang, thận bị ứ nước và tăng áp lực bên trong.

Tình trạng này kéo dài có thể làm tổn thương các tế bào thận, hình thành sẹo xơ hóa mô thận. Theo thời gian, chức năng lọc máu của thận suy giảm dần.

Người bệnh có thể xuất hiện đau âm ỉ hoặc từng cơn vùng lưng, buồn nôn, tiểu ít hoặc tiểu ra máu. Tuy nhiên, tổn thương thận không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rõ ràng, khiến bệnh có thể diễn tiến âm thầm.

Một biến chứng khác là nhiễm trùng đường tiết niệu. Khi sỏi cản trở dòng nước tiểu, nước tiểu bị ứ đọng tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Nhiễm trùng có thể tiến triển thành viêm thận - bể thận cấp. Nếu nhiễm trùng nặng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào hệ tuần hoàn, gây nhiễm trùng máu và đe dọa tính mạng. Người bệnh cần lưu ý các dấu hiệu như sốt cao, rét run, đau dữ dội vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có mùi bất thường.

Bác sĩ Duy Anh cho hay sỏi có thể gây suy thận cấp khi làm tắc nghẽn đột ngột và hoàn toàn cả hai bên thận hoặc ở người chỉ còn một thận hoạt động. Khi đó, cơ thể không thể bài tiết nước tiểu bình thường, chức năng thận có thể suy giảm nhanh chóng.

Trong khi đó, viêm nhiễm và ứ nước lặp đi lặp lại do sỏi có thể gây tổn thương lâu dài, khiến các tế bào thận bị hư hại không hồi phục. Tình trạng này làm tăng nguy cơ tiến triển thành bệnh thận mạn.

Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, người bệnh có thể phải lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống.

Không chỉ ảnh hưởng đến chức năng thận, sỏi thận còn liên quan đến một số vấn đề sức khỏe lâu dài. Rối loạn chuyển hóa canxi và oxalat ở người bị sỏi có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh lý tim mạch. Tình trạng thất thoát canxi qua nước tiểu kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến mật độ xương, làm tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương.

"Sỏi thận cũng dễ tái phát. Khoảng 50% người bệnh có thể bị tái phát sỏi trong vòng 5-10 năm nếu không điều trị nguyên nhân và kiểm soát các yếu tố nguy cơ", bác sĩ Duy Anh nói.

Để giảm nguy cơ hình thành và tái phát sỏi, bác sĩ khuyến cáo người dân uống khoảng 2-3 lít nước mỗi ngày, tùy tình trạng sức khỏe, đồng thời duy trì nước tiểu ở màu vàng nhạt hoặc trong.

Chế độ ăn nên hạn chế muối dưới 5 g/ngày, giảm thịt đỏ và các thực phẩm chứa nhiều oxalat như trà đậm, cà phê, chocolate, rau chân vịt. Người dân không nên kiêng canxi quá mức. Các nguồn canxi tự nhiên như sữa, cá, hải sản vẫn có thể được sử dụng với lượng phù hợp.

Siêu âm bụng và xét nghiệm nước tiểu định kỳ 6-12 tháng/lần có thể giúp phát hiện sỏi và những bất thường đường tiết niệu ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Đặc biệt, người đã phát hiện sỏi không nên chờ đến khi đau dữ dội mới đi khám. Điều trị sớm giúp giải quyết tình trạng tắc nghẽn, hạn chế nhiễm trùng và bảo tồn chức năng thận.