Cái kết của ảnh vệ tinh lộ căn cứ, tên lửa

Planet Labs cung cấp nhiều hình ảnh vệ tinh với chất lượng cao. Ảnh: Planet Labs.

Ngày 6/3, một nhà nghiên cứu phát hiện những hình ảnh về đường bờ biển Iran mà ông xem ngày hôm trước đã biến mất. Planet Labs, công ty vận hành đội vệ tinh chụp ảnh Trái Đất lớn nhất thế giới, đột ngột thay đổi chính sách truy cập ảnh vệ tinh khu vực Trung Đông để đáp ứng yêu cầu tình báo từ phía Mỹ.

Diễn biến bắt đầu từ ngày 28/2 khi Israel và Mỹ tiến hành không kích Iran. Ngay sau đó, Planet Labs áp đặt thời gian trì hoãn 4 ngày đối với ảnh độ phân giải cao toàn bộ khu vực Vùng Vịnh. Đây vốn là loại ảnh được cung cấp chỉ vài giờ sau khi vệ tinh thu thập.

Ngày 9/3, công ty nâng mức trì hoãn lên 14 ngày, mở rộng phạm vi bao gồm toàn bộ Iran, các căn cứ đồng minh lân cận và tất cả vùng xung đột hiện tại. Toàn bộ khu vực từ Ai Cập đến các nước Vùng Vịnh, Thổ Nhĩ Kỳ và Djibouti đều bị ảnh hưởng.

"Sau khi tham khảo các chuyên gia trong và ngoài chính phủ, Planet quyết định thực hiện biện pháp bổ sung nhằm đảm bảo ảnh không bị các bên thù địch khai thác để tấn công nhân viên và đồng minh NATO", công ty cho biết trong tuyên bố chính thức.

Planet Labs không phải công ty duy nhất siết chặt. Vantor, trước đây là Maxar, công ty ảnh vệ tinh độ phân giải cao lớn thứ 2 nước Mỹ, cũng áp dụng chính sách tương tự. Vantor tuyên bố trong thời điểm xung đột địa chính trị, công ty có thể giới hạn quyền truy cập để ngăn chặn việc sử dụng sai mục đích dữ liệu tình báo nhạy cảm.

Cả 2 công ty đều phủ nhận hành động theo lệnh của chính phủ. Tuy nhiên, theo luật pháp Mỹ, các công ty có trụ sở tại quốc gia này và kinh doanh ảnh vệ tinh độ phân giải cao đều có thể bị áp đặt hạn chế với lý do an ninh quốc gia.

Quyết định này giáng đòn trực tiếp vào cộng đồng tình báo nguồn mở (OSINT). Trong thập kỷ qua, ảnh vệ tinh thương mại đã trở thành công cụ cốt lõi giúp các nhà nghiên cứu và nhà báo độc lập theo dõi diễn biến chiến trường, xác minh thiệt hại và buộc các chính phủ chịu trách nhiệm.

Planet Labs từng áp dụng chính sách tương tự với ảnh tại Gaza, trì hoãn 30 ngày trong giai đoạn xung đột trước. Lần này, phạm vi mở rộng đến mức chưa từng có.