AI làm loạn cuộc chiến Iran

Nhiều video giả về cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran được chia sẻ hàng triệu lần. Ảnh: CNN.

Một làn sóng video và hình ảnh giả do AI tạo ra đã tràn ngập mạng xã hội trong những tuần đầu của cuộc chiến tại Iran. Những đoạn video này cho thấy các vụ nổ lớn, thành phố bị tàn phá, hay binh sĩ phản đối chiến tranh không có thật, đã tăng thêm sự hỗn loạn và gây nhầm lẫn cho diễn biến trên không gian mạng.

New York Times đã dùng những biện pháp kiểm tra dấu hiệu dễ nhận thấy, hay dấu đóng ở trong tệp, và tổng hợp từ nhiều cơ quan khác. Kết quả cho thấy hơn 110 hình ảnh và video do AI tạo ra trong 2 tuần qua liên quan đến cuộc chiến ở Trung Đông.

Mức độ chưa từng có

Các nội dung giả mạo này bao trùm hầu hết mọi khía cạnh của giao tranh, từ cảnh người Israel hoảng loạn gào thét, cho đến các tàu quân sự Mỹ bị tên lửa và ngư lôi tấn công. Tổng cộng, những nội dung này đã được xem hàng triệu lần trên các nền tảng như X, TikTok và Facebook và chia sẻ trong hộp tin nhắn riêng.

Nội dung tương tự cũng từng lan truyền trong các cuộc xung đột khác. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran có nhiều mặt trận khác nhau, dẫn đến sự bùng nổ của nội dung giả.

Loạt video giả do AI tạo ra. Ảnh: NYT.

Marc Owen Jones, phó giáo sư phân tích truyền thông tại Đại học Northwestern ở Qatar, cho biết mọi thứ đã rất khác so với thời điểm xung đột ở Ukraine. “Có lẽ chúng ta đang chứng kiến lượng nội dung liên quan đến AI nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào trước đây”, ông nói.

Nội dung này đã trở thành một vũ khí thông tin hiệu quả đối với Tehran nhằm đánh vào mức độ chấp nhận chiến tranh của công chúng. Theo một nghiên cứu của Cyabra, công ty phân tích dữ liệu mạng xã hội, phần lớn video AI về cuộc chiến mang quan điểm ủng hộ Iran, thường nhằm phóng đại sức mạnh và mức độ tinh vi của quân đội nước này.

Ông Marc Owen Jones cho rằng việc sử dụng các hình ảnh AI về những địa điểm ở vùng Vịnh ngày càng quan trọng trong chiến lược truyền thông của Iran. “Bởi nó tạo cảm giác rằng cuộc chiến này tàn khốc và có thể gây tổn thất lớn hơn cho các đồng minh của Mỹ so với thực tế”, ông nói.

Một trong những video giả được lan truyền rộng rãi nhất trên mạng như được quay ở một ban công căn hộ ngay Tel Aviv, cho thấy đường chân trời thành phố bị dội tên lửa liên tiếp, với lá cờ Israel xuất hiện ở tiền cảnh. Video thu hút hàng triệu lượt xem, được nhiều người có ảnh hưởng và trang tin chia sẻ lại.

Video có lá cờ Israel xuất hiện ngay tiền cảnh thường là giả. Ảnh: NYT.

Theo các chuyên gia, lá cờ Israel xuất hiện ở tiền cảnh là dấu hiệu phổ biến của video do AI tạo ra. Công cụ AI thường tự động thêm chi tiết khi người dùng nhập mô tả về cảnh tấn công tên lửa. Trong khi đó, video thật về chiến tranh thường ít kịch tính hơn. Tên lửa thường chỉ hiện như những đốm sáng ở xa, hay cột khói.

Chưa có biện pháp ngăn chặn

Trong một trường hợp, các nội dung giả do AI đã đóng vai trò lớn trong việc đưa thông tin sai lệch. Ngày 1/3, hải quân Iran tuyên bố đã tấn công thành công tàu CVN-72 của Mỹ, kéo theo làn sóng ảnh giả do AI tạo ra.

Nhiều người dùng Iran đã chia sẻ và ăn mừng đoạn video này trên mạng, coi đó là bằng chứng cho thấy đòn phản công của Iran đang khiến liên minh lung lay. Tuy nhiên sau đó, Mỹ khẳng định cuộc tấn công đã không thành công và con tàu không hề bị hư hại.

Nhiều video giả mạo về diễn biến cuộc chiến. Ảnh: NYT.

Hàng chục hình ảnh và video AI khác hoạt động như một dạng tuyên truyền kỹ thuật số mới, chứ không hề che giấu sự giả của mình. Một số nội dung ca ngợi các lãnh đạo thế giới, hay khắc họa lãnh đạo phe đối lập theo hướng phi nhân hóa.

Theo NYT, các công ty mạng xã hội gần như không cố gắng để đối phó với làn sóng video AI giả mạo tràn ngập nền tảng trong năm ngoái, sau khi nhiều công cụ mới được ra mắt. Thông thường, người dùng có thể dễ dàng che hoặc xoá watermark đánh dấu nội dung giả.

Trong tuần trước, nền tảng X thông báo sẽ tạm ngừng chia sẻ doanh thu trong 90 ngày đối với các tài khoản đăng nội dung AI về “xung đột vũ trang” không gắn nhãn rõ ràng. Tuy nhiên, công ty Cyabra phát hiện nhiều tài khoản có liên hệ với Iran chỉ quan tâm đến việc lan truyền thông tin.

“Thực chất, mạng xã hội và AI đã trở thành một công cụ của chiến tranh”, bà Valerie Wirtschafter, nghiên cứu viên tại Brookings Institution chuyên về chính sách đối ngoại và AI, cho biết.