Một ca viêm màng não do não mô cầu vừa được ghi nhận tại Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), tiếp tục cảnh báo về bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, có diễn biến rất nhanh và nguy cơ tử vong cao nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.
 |
| Dịch não tuỷ có màu đục của bệnh nhân và kết quả soi có song cầu gram âm hình hạt cà phê dấu hiệu đặc trưng của vi khuẩn não mô cầu. Ảnh: Nguyên Hà. |
Từ mệt mỏi đến nguy kịch trong thời gian ngắn
Theo các bác sĩ, bệnh nhân được chuyển từ tuyến dưới lên trong tình trạng hôn mê sâu, suy hô hấp phải đặt nội khí quản, sốt cao liên tục, kèm xuất huyết tiêu hóa và ban xuất huyết hoại tử trên da. Khai thác bệnh sử cho thấy ngày 8/1, người bệnh bắt đầu mệt mỏi, ớn lạnh, tự truyền dịch tại nhà nhưng không cải thiện.
Đến ngày 10/1, bệnh nhân sốt tăng, xuất hiện ban xuất huyết vùng cổ - ngực, mệt nhiều, không đau đầu và được người nhà đưa đi nhập viện. Người bệnh có tiền sử viêm gan B mạn tính đang điều trị, viêm loét và polyp dạ dày, cùng bệnh gout mới phát hiện.
Trước nguy cơ viêm màng não do não mô cầu, các bác sĩ Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai đã lập tức cách ly người bệnh, đồng thời tiến hành xét nghiệm máu, dịch ngoáy họng, chọc dò dịch não tủy để chẩn đoán xác định và sử dụng kháng sinh đặc hiệu.
Kết quả soi vi khuẩn và xét nghiệm PCR đều dương tính với Neisseria meningitidis (não mô cầu). Những người tiếp xúc gần, gồm người nhà và nhân viên y tế, đã được cảnh báo và uống thuốc dự phòng. Viện cũng báo cáo ca bệnh tới các cơ quan chức năng theo quy định tại Thông tư 54/2015/TT-BYT.
 |
| Ban xuất huyết trên cơ thể người bệnh. Ảnh: Nguyên Hà. |
PGS.TS Đỗ Duy Cường, Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, cho biết bệnh nhân được chẩn đoán viêm màng não do não mô cầu, theo dõi nhiễm khuẩn huyết, xuất huyết tiêu hóa do loét thực quản, giảm tiểu cầu trên nền viêm gan B mạn. Người bệnh phải thở máy và được điều trị tích cực với sự phối hợp của nhiều chuyên khoa như Vi sinh, Huyết học - Truyền máu, Thần kinh, Chẩn đoán hình ảnh, Tiêu hóa, Dinh dưỡng.
Đến sáng 15/1, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt, được rút ống nội khí quản, hết sốt, tỉnh táo, không còn phải thở máy và diễn biến tốt.
Trước đó, khoa Bệnh lây đường hô hấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cũng tiếp nhận bệnh nhân nam 22 tuổi nhập viện trong tình trạng nặng với sốt cao 39°C, rét run, mệt mỏi, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng, nôn nhiều và rối loạn tiêu hóa. Kết quả xét nghiệm xác định người bệnh mắc viêm màng não do não mô cầu kèm nhiễm khuẩn huyết.
Đáng chú ý, bệnh nhân còn xuất hiện tổn thương gan - mật và rối loạn đông máu, cho thấy tình trạng nhiễm trùng huyết nặng, nguy cơ suy đa tạng, đe dọa tính mạng.
Sau hội chẩn, các bác sĩ nhanh chóng triển khai phác đồ điều trị chuẩn với kháng sinh đặc hiệu, kiểm soát rối loạn đông máu, bảo vệ gan - dạ dày, bù dịch, hỗ trợ dinh dưỡng và theo dõi sát các chức năng sống. Sau 3 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân may mắn hết sốt, giảm đau đầu, không còn nôn hay sợ ánh sáng, các chỉ số sinh tồn ổn định và chức năng gan, đông máu cải thiện rõ rệt.
Triệu chứng nhẹ che giấu hiểm họa lớn
PGS.TS Đỗ Duy Cường cho hay viêm màng não do não mô cầu là bệnh từ vi khuẩn Neisseria meningitidis, một tác nhân gây dịch nguy hiểm, thường cư trú ở hầu họng và lây truyền qua đường giọt bắn. Bệnh dễ bùng phát tại các khu vực đông người như doanh trại quân đội, ký túc xá, khu tập thể, trường học. Đối tượng mắc bệnh chủ yếu là người trẻ, chưa có miễn dịch hoặc chưa được tiêm phòng.
 |
| Viêm màng não do não mô cầu thường diễn tiến rất nhanh, có thể gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết, suy đa tạng... Ảnh minh họa: Việt Linh. |
Theo vị chuyên gia, tỷ lệ người lành mang trùng không triệu chứng dao động 5-20%, cao nhất ở nhóm thanh thiếu niên, lên tới 23,7%. Đây là "ổ chứa" âm thầm nhưng rất nguy hiểm, bởi những người này hoàn toàn không biết mình mang mầm bệnh và có thể làm lây lan dịch, đặc biệt khi liên quan đến các hành vi nguy cơ như hút thuốc lá, hôn, tụ tập đông người.
Viêm màng não do não mô cầu thường diễn tiến rất nhanh, có thể gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết, nặng hơn là suy đa tạng và có thể cướp đi sinh mạng người bệnh chỉ trong vòng 24 giờ nếu không được điều trị kịp thời. Ngay cả khi qua khỏi, người bệnh vẫn có nguy cơ đối mặt với các di chứng nặng nề như điếc, co giật hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn.
Hiện nay, vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó các nhóm B, A, C, Y và W là nguyên nhân gây bệnh phổ biến tại Việt Nam cũng như trên thế giới. Vaccine được xem là biện pháp duy nhất và hiệu quả nhất để phòng bệnh chủ động.
Người dân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, cần tiêm đầy đủ và phối hợp cả hai loại vaccine theo đúng phác đồ để tạo lớp bảo vệ toàn diện trước các chủng vi khuẩn nguy hiểm đang lưu hành.
"Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt, mệt mỏi, lơ mơ, chậm nhận thức, ban xuất huyết dưới da, cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Đồng thời, nhanh chóng khoanh vùng ca bệnh, theo dõi và dự phòng cho những người tiếp xúc gần", PGS.TS Đỗ Duy Cường nhấn mạnh.
Tò mò về nghề y, về một nghề nghiệp luôn có tác động đến cuộc đời bạn nhưng luôn đầy những thông tin kỹ thuật khó hiểu? Đây là một số giới thiệu của mục Sức khỏe dành cho bạn:
Ký túc xá - Cá tốc ký: Cuốn sách kể về đời sống của sinh viên Đại học Y Hà Nội, chủ yếu xoay quanh đời sống ký túc xá, nơi tác giả đã trải qua tuổi trẻ cùng 10 thành viên khác trong phòng 110 E2.
Chạy trời không khỏi đau: Tập hợp các ghi chép của tác giả Adam Kay trong 6 năm hành nghề y từ 2004 đến 2010, cuốn sách là bản báo cáo không khoan nhượng về công việc của đội ngũ y tế của Vương quốc Anh đang làm việc ngày đêm nhưng chưa được nhìn nhận và tôn trọng đúng mức.
