Theo thông tin từ Bệnh viện Da liễu Trung ương, bé trai 4 tuổi nhập viện trong tình trạng đau rát nhiều vùng lưng và bụng bên phải, kèm các mụn nước, bọng nước mọc thành chùm trên nền da đỏ, kích thước khoảng 10x20 cm ở vùng liên sườn phải.
Ba ngày sau khi xuất hiện các tổn thương đầu tiên, trẻ tiếp tục nổi thêm nhiều mụn nước riêng lẻ kích thước 0,5-1 cm ở vùng đầu và mặt rồi lan rải rác khắp tay chân, thân mình. Trẻ sốt cao 38-39 độ C, mệt mỏi, quấy khóc nhiều nên được gia đình đưa đến khám tại Bệnh viện Da liễu Trung ương và được chỉ định nhập viện điều trị.
Đáng chú ý, chị gái 8 tuổi của bệnh nhi cũng xuất hiện tổn thương zona vùng liên sườn phải sau em 4 ngày.
Theo gia đình, bé chưa từng mắc thủy đậu trước đó, không có tiền sử suy giảm miễn dịch và được tiêm chủng đầy đủ theo chương trình tiêm chủng mở rộng, nhưng chưa tiêm phòng thủy đậu. Trong thời gian mang thai bé ở tháng thứ 8, mẹ trẻ từng mắc thủy đậu nhưng không điều trị thuốc.
 |
| Xét nghiệm tế bào học ở vị trí mụn nước ở mặt có hình ảnh tế bào gai lệch hình và đa nhân khổng lồ. Ảnh: BVCC. |
Đồng thời xuất hiện cả zona và thủy đậu
Để xác định bệnh, các bác sĩ tiến hành xét nghiệm tế bào học ở hai vị trí khác nhau: một mẫu lấy từ tổn thương zona vùng lưng phải và một mẫu từ các mụn nước rải rác ở mặt. Kết quả tại cả hai vị trí đều ghi nhận hình ảnh tế bào gai lệch hình và đa nhân khổng lồ - đặc trưng của nhiễm virus Varicella Zoster (VZV).
Bệnh nhi được chẩn đoán mắc đồng thời zona thần kinh vùng liên sườn phải và bệnh thủy đậu.
Các xét nghiệm chức năng gan, thận đều trong giới hạn bình thường, test nhanh HIV âm tính, không ghi nhận dấu hiệu suy giảm miễn dịch.
Sau khi được điều trị bằng thuốc kháng virus acyclovir đường uống kết hợp thuốc giảm đau, hạ sốt, bù dịch và kháng histamine, trẻ cải thiện nhanh. Chỉ sau 2 ngày điều trị, bệnh nhi hết sốt, không còn đau vùng ngực, lưng phải, các tổn thương da khô dần và không xuất hiện thêm mụn nước mới.
Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Nguyễn Thị Thảo Nhi, khoa Điều trị bệnh da tổng hợp, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết cả bệnh thủy đậu và zona thần kinh đều do virus Varicella Zoster gây ra.
Thông thường, sau khi mắc thủy đậu, virus không biến mất hoàn toàn mà tồn tại ở trạng thái "ngủ đông" trong các hạch thần kinh nhiều năm. Khi cơ thể suy giảm miễn dịch, tuổi cao, suy nhược hoặc mắc bệnh mạn tính, virus có thể tái hoạt động và gây bệnh zona thần kinh.
 |
| Tổn thương mụn nước tập trung thành đám trên nền dát đỏ phân bố ở ngực, lưng ở bên phải bệnh nhi. Ảnh: BVCC. |
Thủy đậu và zona khác nhau thế nào?
Theo bác sĩ Thảo Nhi, thủy đậu thường biểu hiện bằng các mụn nước nhỏ, mọc rải rác trên nền da đỏ. Ban đầu tổn thương xuất hiện ở đầu, mặt rồi lan ra toàn thân. Người bệnh có thể kèm sốt, mệt mỏi.
Trong khi đó, zona thần kinh thường khởi phát bằng cảm giác đau, rát hoặc đau nhức dọc theo đường đi của dây thần kinh. Sau đó xuất hiện các cụm mụn nước mọc thành chùm trên nền da đỏ, khu trú một bên cơ thể và không lan toàn thân như thủy đậu.
Virus VZV gây thủy đậu chủ yếu ở trẻ em, còn zona thần kinh thường gặp ở người lớn do sự tái hoạt của virus tiềm ẩn trong cơ thể. Việc hai bệnh xuất hiện cùng lúc ở một bệnh nhân là rất hiếm, đặc biệt ở trẻ nhỏ khỏe mạnh.
Trong y văn thế giới, chỉ có một số ít trường hợp tương tự được ghi nhận. Năm 2020, bác sĩ Sara Memarian từng báo cáo một ca đồng thời mắc zona và thủy đậu ở bé trai 4 tuổi khỏe mạnh tại Iran. Sau đó, các nhà nghiên cứu tại Trung Quốc và Bangladesh cũng ghi nhận thêm một số trường hợp hiếm gặp tương tự ở người khỏe mạnh.
Theo vị chuyên gia, zona thần kinh thường liên quan tình trạng suy giảm miễn dịch. Nguy cơ mắc bệnh tăng cao ở người lớn tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
Tuy nhiên, trường hợp bệnh nhi 4 tuổi này lại không ghi nhận bất kỳ yếu tố nguy cơ nào. Kết quả thăm khám lâm sàng và xét nghiệm đều không cho thấy dấu hiệu suy giảm miễn dịch.
 |
| May mắn, bệnh nhi hồi phục tốt và không xuất hiện biến chứng hay đau dây thần kinh kéo dài sau điều trị. Ảnh: BVCC. |
Bác sĩ Nhi cho rằng một giả thuyết có thể liên quan việc trẻ từng tiếp xúc với virus VZV ngay từ trong bào thai, do mẹ mắc thủy đậu ở tháng thứ 8 thai kỳ. Virus có thể đã ảnh hưởng các hạch thần kinh cảm giác từ sớm, dẫn tới biểu hiện zona thần kinh trước, sau đó mới xuất hiện thủy đậu toàn phát.
Diễn tiến bệnh của trẻ cũng khá đặc biệt, ban đầu là các tổn thương điển hình của zona thần kinh vùng liên sườn phải với cảm giác đau nhức tại chỗ và mụn nước mọc thành chùm. Sau khoảng 3 ngày, trẻ mới xuất hiện thêm các mụn nước lõm rải rác vùng đầu, mặt rồi lan khắp cơ thể kèm sốt cao - biểu hiện điển hình của thủy đậu.
Các bác sĩ Nhi cũng cảnh báo zona thần kinh không chỉ gây đau kéo dài mà còn có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm như tổn thương mắt, giác mạc, mất thính giác, liệt thần kinh sọ, tổn thương da hoặc đau dây thần kinh sau zona.
Trong đó, đau sau zona là biến chứng phổ biến nhất, thường gặp ở người lớn tuổi, phụ nữ, người suy giảm miễn dịch, mắc bệnh tự miễn, hen suyễn, tiểu đường, béo phì hoặc hút thuốc lá.
May mắn, bệnh nhi hồi phục tốt và không xuất hiện biến chứng hay đau dây thần kinh kéo dài sau điều trị. Theo bác sĩ Thảo Nhi, điều này có thể nhờ trẻ còn nhỏ tuổi và hoàn toàn khỏe mạnh trước khi mắc bệnh.
