|
|
Hình ảnh Miu Lê. Ảnh: FBNV. |
Thông tin nhóm có ca sĩ Miu Lê bị phát hiện dương tính với ma túy tại Cát Hải (Hải Phòng) nhanh chóng thổi bùng tranh cãi và sự phẫn nộ từ dư luận. Từ nghi vấn liên quan người nổi tiếng, câu chuyện này cũng cảnh báo về thực trạng ma túy ngày càng biến tướng, len lỏi vào môi trường giải trí và đời sống của một bộ phận giới trẻ.
Ma túy "đội lốt" đủ loại sản phẩm
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết nếu một người có kết quả dương tính với ma túy qua test nhanh thì "khả năng rất cao, khoảng trên 90%" là đã sử dụng chất cấm.
Ông cho biết vẫn tồn tại một số ít trường hợp dương tính giả do người được kiểm tra sử dụng thuốc có cấu trúc tương tự ma túy. Tuy nhiên, tỷ lệ này không phổ biến.
Điều khiến giới chuyên môn lo ngại hơn nằm ở thực tế ma túy hiện nay không còn giống trước đây. Nếu khoảng 20 năm trước, heroin là loại ma túy phổ biến tại Việt Nam, thì hiện nay thị trường đã xuất hiện hàng chục nhóm ma túy tổng hợp khác nhau với mức độ nguy hiểm ngày càng lớn.
Theo bác sĩ Nguyên, các chất ma túy hiện tồn tại dưới vô số hình thức như viên nén, tinh thể dạng đá, chất lỏng, tinh dầu, bánh kẹo, chocolate, thuốc lá điện tử hay đồ uống pha trộn.
Không chỉ đa dạng về hình thức, cách sử dụng cũng ngày càng biến tướng. Người dùng có thể tiêm, hút, hít, uống, dán lên lưỡi hoặc trộn trực tiếp vào thực phẩm như bánh, bỏng ngô và nước giải khát.
Đáng lo ngại là nhiều người trẻ tiếp cận ma túy trong tâm lý tò mò, muốn "thử cho biết" hoặc tin rằng "một lần sẽ không sao". Theo chuyên gia chống độc, đây là quan niệm rất nguy hiểm.
 |
| Qua test nhanh, Miu Lê được xác định dương tính với ma túy. Ảnh: CACC. |
"Ma túy đúng như nghĩa đen của nó. Nó khiến con người lệ thuộc, say túy lúy như bị ma ám. Dùng một lần nhưng rất dễ dẫn tới lần hai, lần ba và nhiều lần sau đó", bác sĩ Nguyên nhấn mạnh.
Trong số các nhóm ma túy tổng hợp hiện nay, amphetamine được đánh giá đặc biệt nguy hiểm vì có thể gây rối loạn tâm thần, hoang tưởng, ảo giác, kích động mạnh, đồng thời gây tổn thương não, tim mạch và nhiều cơ quan khác.
Cần sa cũng không còn chỉ xuất hiện ở dạng hút truyền thống mà đã được "ngụy trang" trong bánh, chocolate, tinh dầu hoặc pha vào thuốc lá điện tử.
Ketamine - vốn là thuốc gây mê được sử dụng trong y học và thú y - hiện bị sản xuất trái phép dưới dạng bột để hít trực tiếp. Bên cạnh đó là hàng loạt chất gây ảo giác khác như LSD dạng "tem giấy", nấm ảo giác psilocybin, "nước biển" GHB, "cỏ Mỹ", các loại thuốc lá điện tử chứa cần sa tổng hợp hay các tiền chất ma túy được mua bán trên mạng.
Theo bác sĩ Nguyên, gần đây còn xuất hiện dấu hiệu cho thấy thêm nhiều loại ma túy mới đang du nhập vào Việt Nam như fentanyl - loại chất gây nghiện cực mạnh đang khiến Mỹ đối mặt khủng hoảng tử vong do sốc thuốc - hay Kratom từ Thái Lan.
Nhóm ma túy khủng khiếp nhất hiện nay
Đáng báo động nhất, theo Giám đốc Trung tâm Chống độc là sự bùng phát của cần sa tổng hợp với hàng trăm biến thể hóa học khác nhau. Bác sĩ Nguyên gọi đây là "nhóm ma túy khủng khiếp nhất hiện nay".
"Chỉ bằng vài phản ứng hóa học đơn giản, kẻ xấu có thể tạo ra chất mới vượt khỏi danh mục kiểm soát. Trong khi cơ quan chức năng chưa kịp nhận diện hay xét nghiệm thì thị trường đã xuất hiện biến thể khác", ông nói.
 |
| TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: LL. |
Sự thay đổi liên tục về công thức khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Trong thực tế điều trị, Trung tâm Chống độc ghi nhận phần lớn người sử dụng ma túy hiện nay không chỉ dùng một loại mà thường phối hợp nhiều chất cùng lúc.
Điều này làm tăng nguy cơ ngộ độc cấp, tổn thương thần kinh, rối loạn tâm thần và biến chứng đa cơ quan. Không chỉ dừng lại ở các chất ma túy rõ ràng, bác sĩ Nguyên cho rằng thuốc lá điện tử, bóng cười hay thuốc lá nung nóng cũng có thể trở thành "cánh cửa" dẫn giới trẻ tới những chất kích thích mạnh hơn.
Riêng bóng cười chứa khí N2O, ông cảnh báo đây thực chất mang đầy đủ bản chất của một chất gây nghiện. Việc lạm dụng có thể gây tổn thương thần kinh, tủy sống, não bộ, thiếu máu và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Áp lực không phải lý do miễn trách nhiệm
Trao đổi với Tri Thức - Znews, luật sư Hoàng Hà cho biết có ý kiến cho rằng nghệ sĩ dễ sa ngã vì áp lực showbiz hoặc mất cân bằng tâm lý. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa có thể mặc nhiên xem đó là tình tiết giảm nhẹ.
Theo luật sư, nếu vụ việc chỉ dừng ở hành vi sử dụng trái phép chất ma túy thì người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP.
Trong trường hợp xử phạt hành chính, cơ quan chức năng có thể xem xét một số tình tiết giảm nhẹ theo Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính như tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi, chủ động khắc phục hậu quả hoặc vi phạm trong tình trạng bị ép buộc, lệ thuộc về vật chất hay tinh thần.
 |
| Luật sư Hoàng Hà. Ảnh: LSCC. |
Tuy nhiên, "áp lực công việc" không phải tình tiết giảm nhẹ được quy định trực tiếp trong luật. Nếu vụ việc bị xem xét ở góc độ hình sự, chẳng hạn có căn cứ về hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, việc xem xét giảm nhẹ trách nhiệm sẽ căn cứ Điều 51 Bộ luật Hình sự.
Các tình tiết thường được áp dụng gồm thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, phạm tội lần đầu hoặc thuộc trường hợp ít nghiêm trọng.
Luật sư Hoàng Hà cũng nhấn mạnh yếu tố "mất cân bằng tâm lý" chỉ có giá trị pháp lý rõ ràng nếu được chứng minh bằng hồ sơ y khoa hoặc kết luận giám định có thẩm quyền.
"Nếu người đó mắc bệnh làm mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi tại thời điểm thực hiện hành vi thì câu chuyện pháp lý sẽ khác. Còn nếu chỉ là căng thẳng, áp lực nghề nghiệp hay khủng hoảng đời sống nhưng vẫn nhận thức được việc sử dụng ma túy là trái pháp luật thì không thể lấy đó làm lý do miễn trách nhiệm", ông Hà nói.
Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên cho rằng môi trường giải trí vốn tiềm ẩn nhiều yếu tố rủi ro như áp lực biểu diễn, nhu cầu hưng phấn, tiệc tùng và hoạt động về đêm. Đây là môi trường ma túy dễ len lỏi nếu người trong cuộc thiếu bản lĩnh và khả năng kiểm soát.
Theo số tổ chức hỗ trợ người nghiện ở Mỹ (American Addiction Centers), 13,7% người làm việc trong ngành công nghiệp giải trí ở Mỹ từng sử dụng chất ma túy trong vòng 1 tháng vừa qua. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh phần lớn nghệ sĩ vẫn sống và làm việc nghiêm túc. Không thể vì một vài vụ việc mà đánh đồng cả giới giải trí. Điều quan trọng là mỗi người nổi tiếng phải ý thức được sức ảnh hưởng của mình đối với cộng đồng.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
