|
|
Binh lính Mỹ và lực lượng Panama trong buổi huấn luyện sinh tồn trong môi trường rừng rậm tại pháo đài Sherman cũ, nay được gọi là Căn cứ Không quân Hải quân Cristóbal Colón, gần Colón, Panama. Ảnh: Bloomberg. |
Tận dụng địa hình đầy rắn độc, trăn lớn cùng những đàn côn trùng dày đặc trong rừng nhiệt đới Panama, quân đội Mỹ đang khôi phục trường huấn luyện tác chiến rừng rậm sau 25 năm gián đoạn.
Được phối hợp tổ chức với lực lượng vũ trang Panama, các nội dung huấn luyện kỹ năng sinh tồn trong rừng, sơ tán y tế và tuần tra dành cho binh sĩ Mỹ mang ý nghĩa lớn hơn trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump liên tục phát tín hiệu sẵn sàng tiến hành chiến dịch quân sự tại Mỹ Latinh.
Lời cảnh báo ấy càng gây thêm chú ý sau hành động đột kích bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng 1. Trước đó vào cuối năm ngoái, ông Trump cũng đã công bố chiến lược an ninh với mục tiêu bảo đảm “ưu thế vượt trội của Mỹ tại Tây Bán cầu”.
“Đây là cách để Mỹ Latinh thấy rằng Mỹ đã trở lại với tư cách một cường quốc quân sự”, sử gia Alan McPherson thuộc Đại học Temple (Mỹ) nhận định với Bloomberg.
Ông McPherson cho rằng việc khôi phục huấn luyện rừng rậm phản ánh chiến lược mới của Washington, kết hợp sức mạnh quân sự với sức ép kinh tế và ngoại giao nhằm duy trì ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực.
“Trọng tâm hiện nay là bảo vệ lãnh thổ và vùng Tây Bán cầu”, Đại tá quân đội Mỹ Keith Benedict, người phụ trách chương trình huấn luyện trên, nói với Bloomberg. “Nếu nhìn vào phần lớn khu vực Tây Bán cầu, có thể thấy môi trường rừng rậm xuất hiện với quy mô rất lớn”.
Dù bận bịu với Iran từ cuối tháng 2, nước Mỹ chưa bao giờ ngơi tay tại Mỹ Latinh, theo Bloomberg. Ngược lại, ông Trump đã chỉ đạo đợt mở rộng hiện diện quân sự lớn chưa từng có tại khu vực này nhằm bảo vệ tuyến hàng hải, khả năng tiếp cận tài nguyên chiến lược như đất hiếm, cũng như kiểm soát các tuyến vận chuyển ma túy.
Mạng lưới sức mạnh
Hiện nay, Mỹ duy trì hiện diện quân sự tại nhiều địa điểm chiến lược ở Mỹ Latinh và Caribe, bao gồm Puerto Rico, Cuba, Honduras và các cơ sở hợp tác mới được tái kích hoạt tại Panama. Hàng nghìn binh sĩ luân phiên hoạt động tại các căn cứ này, tạo thành mạng lưới hiện diện quân sự trải rộng khắp khu vực.
Đồng thời, Mỹ gần đây gia tăng hợp tác quân sự với nhiều quốc gia Mỹ Latinh khác. Năm ngoái, Washington đã ký thỏa thuận với El Salvador về hoạt động trục xuất người nhập cư và với Paraguay nhằm mở rộng chiến dịch quân sự của Mỹ tại khu vực.
 |
| Binh lính Mỹ học kỹ năng sinh tồn trong rừng gần Colón. Ảnh: Bloomberg. |
Từ tháng 9/2025, máy bay không người lái và chiến đấu cơ Mỹ đã tấn công hàng chục tàu nhỏ tại vùng Caribe với cáo buộc tham gia vận chuyển ma túy. Các cuộc không kích này khiến khoảng 200 người thiệt mạng.
Đến tháng 3, lực lượng Mỹ hỗ trợ Ecuador trong chiến dịch không kích nhằm vào một trại bị nghi liên quan buôn bán ma túy gần biên giới Colombia. Một tháng sau, Tổng thống Ecuador Daniel Noboa tuyên bố sẵn sàng tiếp nhận quân đội Mỹ để hỗ trợ chống các băng nhóm tội phạm ma túy.
Theo Bloomberg, chính quyền ông Trump gần đây còn đưa ra động thái chưa từng có khi chính thức cáo buộc thống đốc đương nhiệm của Mexico cấu kết với tổ chức tội phạm (cartel) ma túy để vận chuyển chất cấm vào các thành phố của Mỹ. Vụ việc được cho là có thể gây thêm sức ép đối với chính phủ Mexico trong quan hệ với Washington.
Phát biểu tại hội nghị “Lá chắn châu Mỹ” tổ chức gần Miami, Tổng thống Trump kêu gọi các nhà lãnh đạo trong khu vực phối hợp với Mỹ để đối phó các cartel ma túy “bằng sức mạnh quân sự”.
Lịch sử nhạy cảm
Trong các nước Mỹ Latinh, Panama giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược của Washington nhờ vị trí kiểm soát kênh đào Panama, tuyến vận tải hàng hải trung chuyển khoảng 5% thương mại toàn cầu mỗi năm.
Ngoài ra, khoảng 3/4 lưu lượng hàng hóa qua kênh đào Panama liên quan trực tiếp tới hoạt động xuất nhập khẩu của Mỹ, cho thấy ảnh hưởng sâu rộng của Washington đối với tuyến thương mại huyết mạch này, theo Bloomberg.
Trong quan hệ Mỹ - Panama, lịch sử là chủ đề khó tránh khỏi, đặc biệt khi Tổng thống Trump nhiều lần đề cập khả năng giành lại kênh đào Panama. Theo Bloomberg, sự nhạy cảm ấy bắt nguồn từ chiến dịch quân sự năm 1989, khi Tổng thống Mỹ George H.W. Bush ra lệnh bắt giữ lãnh đạo Panama Manuel Noriega.
 |
| Ông Trump thường xuyên nói sẽ chiếm kênh đào Panama. Ảnh: Bloomberg. |
Hơn 20.000 binh sĩ Mỹ tham gia chiến dịch kéo dài khoảng một tuần, sau khi ông Noriega bị cáo buộc hỗ trợ đường dây ma túy Medellin của Colombia vận chuyển cocaine và rửa tiền. Chiến dịch khiến hàng trăm người Panama cùng hơn 20 binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
Từ đó đến nay, quan hệ giữa các bên đã có nhiều thay đổi, trong đó có việc Panama chính thức tái tiếp quản kênh đào vào năm 2000. Washington cũng đang thúc đẩy các chương trình hợp tác quốc phòng mới với Panama, bao gồm huấn luyện quân sự chung và sáng kiến tăng cường an ninh quanh kênh đào.
Đại sứ Mỹ tại Panama Kevin Marino Cabrera cho biết một chương trình an ninh kéo dài 10 ngày sẽ được triển khai vào tháng 8 với sự tham gia của khoảng 25 quốc gia trong khu vực châu Mỹ. Theo ông, đây là bước đi nhằm tăng cường năng lực phối hợp an ninh quanh tuyến vận tải chiến lược bậc nhất thế giới.
Bộ trưởng An ninh Panama Frank Ábrego cũng cho biết hợp tác với Mỹ giúp Panama tiếp cận nhiều công nghệ an ninh hiện đại như máy bay không người lái và hệ thống giám sát tiên tiến.
“Chúng tôi là một phần trong mạng lưới logistics của Mỹ”, ông Ábrego nói với Bloomberg khi đề cập tới vai trò của kênh đào Panama trong hoạt động thương mại giữa hai nước. “Chúng tôi sẽ không bao giờ có thể tách rời khỏi mối liên kết đó, miễn là kênh đào Panama còn tồn tại”.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
