Những hình ảnh quảng bá từng xuất hiện dày đặc vào giữa năm ngoái đã vẽ nên một viễn cảnh đầy tham vọng bên bờ biển của Timor-Leste: những biệt thự xa hoa nhìn ra làn nước xanh ngọc, một khu nghỉ dưỡng tiền mã hóa “đầu tiên trên thế giới”, nơi giới công nghệ toàn cầu hội tụ để trao đổi về tương lai của blockchain trong không gian sang trọng.
Dự án mang tên AB Digital Technology Resort không chỉ được giới thiệu như biểu tượng phát triển mới, mà còn cam kết dành một phần lợi nhuận cho các hoạt động từ thiện.
Thế nhưng, khi Guardian và Tổ chức Phóng viên Điều tra Tội phạm và Tham nhũng (OCCRP) có mặt tại địa điểm được công bố vào tháng 2, thực tế lại hoàn toàn khác.
 |
| Địa điểm dự kiến xây dựng khu nghỉ dưỡng kỹ thuật số tại Tasi Tolu, Dili. |
Thiên đường trên giấy và mối liên hệ đáng ngờ
Nằm phía bên kia hàng rào dây thép gai cách sân bay Dili không xa chỉ là một khu đất trống, lác đác bụi cây, không có dấu hiệu của một đại dự án đang hình thành. Khoảng cách giữa những lời hứa và hiện thực ấy đã mở đầu cho một cuộc điều tra kéo dài bốn tháng, lần theo dấu vết của một mạng lưới tiền mã hóa ít được biết đến mang tên “AB”.
Kết quả điều tra cho thấy một mối liên hệ bị nghi ngờ giữa dự án và ba cá nhân từng tham gia vào quá trình phát triển ban đầu, những người sau đó đã bị Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt vì liên quan đến một dự án khác có kết nối với Prince Group - tập đoàn đa quốc gia đặt trụ sở tại Campuchia.
Prince Group do Trần Chí sáng lập, bị cáo buộc vận hành các đường dây lừa đảo quy mô lớn, dựa trên những mô hình tinh vi liên quan đến buôn người, lao động cưỡng bức và bạo lực. Dù mạng lưới AB không bị cáo buộc phạm pháp và các cá nhân nói trên hiện đã rút khỏi dự án tại Timor-Leste, sự xuất hiện của họ trong giai đoạn đầu vẫn làm dấy lên những nghi vấn đáng kể.
Trong bối cảnh các trung tâm lừa đảo bùng phát mạnh tại Đông Nam Á, giới chuyên gia cảnh báo những tổ chức đứng sau các hoạt động này đang tìm kiếm những địa bàn mới dễ tổn thương hơn.
Timor-Leste, quốc gia chỉ cách Australia khoảng 700 km, được nhắc đến như một điểm đến tiềm năng. Năm ngoái, Liên Hợp Quốc đã đưa ra cảnh báo về nguy cơ các mạng lưới lừa đảo thâm nhập quốc gia này thông qua các dự án đầu tư.
Khắp các con phố tại Dili đều rải rác những quầy bán vé số Grand Dragon màu đỏ rực rỡ với khẩu hiệu “Một đô la, một giấc mơ”. Xổ số trực tuyến đã bị chính phủ đóng cửa nhưng người dân địa phương vẫn tiếp tục lui tới các sòng bạc nhỏ và các trò chơi đánh bạc vỉa hè ở Dili.
Một bộ trưởng Timor-Leste thậm chí nhận định đất nước đang đứng trước “ngã rẽ nguy hiểm nhất” kể từ khi giành độc lập sau cuộc xung đột kéo dài với Indonesia.
 |
| Đánh bạc đường phố ở Dili. |
Trong nỗ lực làm rõ ai thực sự đứng sau dự án khu nghỉ dưỡng, các phóng viên đã rà soát hồ sơ doanh nghiệp, tài liệu chính thức, dữ liệu chuyến bay, tin nhắn và hình ảnh.
Những gì bắt đầu như một câu hỏi về một dự án tiền mã hóa bất thường nhanh chóng biến thành một mê cung phức tạp, liên quan đến các cựu lãnh đạo cấp cao, các giao dịch xuyên biên giới, máy bay riêng và những lời giải thích mâu thuẫn, thậm chí phủ nhận hoàn toàn từ những người được cho là có liên quan.
Nhân vật bí ẩn
Một trong những nhân vật trung tâm của câu chuyện là Lin Xiaofan, thường được biết đến với tên gọi “Frank Lin”.
Khi đến Dili bằng máy bay riêng, ông được nhìn nhận như một doanh nhân có quan hệ rộng, thường xuyên xuất hiện cùng một ngôi sao điện ảnh Trung Quốc, gắn với những tin đồn về bất động sản cao cấp tại Hong Kong (Trung Quốc) và các lời mời tham dự hội nghị tiền mã hóa quốc tế. Trong mắt giới chính trị địa phương, Lin là gương mặt đại diện cho dự án AB Digital Resort.
Tuy nhiên, những phát hiện từ hồ sơ pháp lý lại cho thấy một bức tranh khác. Tên của Lin không xuất hiện trong danh sách cổ đông của công ty dự án tại Timor-Leste, cũng không giữ vị trí giám đốc trong AB Foundation đăng ký tại Ireland. Khi được hỏi, Lin tự mô tả mình là “người khởi xướng”, đóng vai trò tư vấn và quảng bá, trong khi phần vốn góp được đứng tên bởi một người bạn thân.
Ông khẳng định không có vai trò trong mạng lưới AB rộng hơn và cho biết đã “làm rất nhiều việc để thu hút đầu tư vào Timor-Leste”, dù không đưa ra ví dụ cụ thể.
Lin phủ nhận mọi liên quan đến tội phạm có tổ chức, đồng thời nhấn mạnh rằng ngay khi Mỹ công bố các lệnh trừng phạt, ông đã lập tức loại bỏ ba cá nhân bị nghi có liên hệ với Prince Group khỏi dự án.
“Tôi luôn khinh thường những người vận hành các trung tâm lừa đảo”, ông nói, khẳng định mọi hoạt động của mình tại Timor-Leste đều tuân thủ pháp luật và không nhằm tìm kiếm lợi ích bất chính.
Tuy vậy, những chi tiết xung quanh các mối quan hệ của Lin vẫn đặt ra nhiều câu hỏi. Ông thừa nhận từng “đi nhờ” máy bay từ Philippines sang Thụy Sĩ của một cá nhân sau này bị trừng phạt vì liên quan đến Prince Group, song nói không biết về mối liên hệ đó vào thời điểm diễn ra chuyến bay.
Lin cũng cho biết chỉ “tình cờ” gặp Trần Chí tại một bữa tối ở London, với “gần như không có cuộc trò chuyện nào”.
Một điểm đáng chú ý khác là cấu trúc phức tạp của hệ sinh thái AB, với nhiều thực thể mang tên tương tự nhưng không có tư cách pháp nhân rõ ràng. AB DAO được mô tả là một tổ chức cộng đồng phi tập trung, trong khi AB Chain là một mạng blockchain mã nguồn mở.
Song song với đó là hai quỹ mang tên AB Foundation, một đăng ký tại Ireland với định hướng phi lợi nhuận, một tại Quần đảo Cayman. Chính sự chồng chéo này khiến việc xác định vai trò và mối liên hệ giữa các bên trở nên khó khăn.
Cựu Thủ tướng Ireland Bertie Ahern, người được nêu là đồng giám đốc của AB Foundation tại Ireland, đã phủ nhận mọi liên quan đến dự án tại Timor-Leste. Ông cho biết không hề biết đến kế hoạch này cũng như bất kỳ khoản quyên góp nào được thực hiện nhân danh tổ chức. Những nội dung quảng bá, phát ngôn trích dẫn và trang thông tin nhân sự liên quan đến dự án sau đó cũng lần lượt bị gỡ bỏ khỏi các nền tảng trực tuyến.
Một thỏa thuận hợp tác từng được ký kết giữa các thực thể trong hệ sinh thái AB và công ty dự án tại Timor-Leste, trong đó quy định từ 5% đến 10% lợi nhuận khu nghỉ dưỡng sẽ được chuyển cho quỹ tại Ireland, cũng đã bị chấm dứt vào cuối tháng 11, theo xác nhận từ các bên liên quan.
Trong bối cảnh đó, Tổng thống José Ramos-Horta khẳng định ông luôn giữ thái độ thận trọng. Là một biểu tượng của cuộc đấu tranh giành độc lập, ông Ramos-Horta thừa nhận đã tiếp xúc với Lin và từng nhìn thấy ở dự án này một cơ hội thu hút đầu tư cho nền kinh tế còn nhiều khó khăn.
 |
| Tổng thống Timor-Leste José Ramos-Horta. Ảnh: Reuters. |
Dẫu vậy, ông cho biết chưa từng nhận được bất kỳ kế hoạch kinh doanh hay nghiên cứu khả thi nào đủ sức thuyết phục rằng dự án sẽ được triển khai. Những nghi ngờ càng gia tăng khi xuất hiện thông tin về mối liên hệ giữa một số cá nhân tham gia dự án và Prince Group.
“Tôi nghĩ phần nào đó chỉ là tưởng tượng”, ông nói, đồng thời đặt ra câu hỏi về bản chất thực sự của dự án: liệu đây có phải là một khu nghỉ dưỡng với nguồn vốn minh bạch, hay chỉ là vỏ bọc cho các hoạt động khác.
Dù thừa nhận có những thời điểm nghi ngờ, bao gồm cả khi Lin đề nghị cung cấp thiết bị quan sát ban đêm và khi nghe đến các mối liên hệ bị cáo buộc, Tổng thống Ramos-Horta cho biết ông không muốn vội vàng đưa ra kết luận khi chưa có bằng chứng rõ ràng. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh sẵn sàng hành động nếu những nghi vấn được xác thực.
Không khoan nhượng với tội phạm
 |
| Bãi biển tại địa điểm dự kiến xây dựng khu nghỉ dưỡng. |
Hiện tại, khu đất ven biển rộng 300.000 m² - nơi được quảng bá sẽ trở thành khu nghỉ dưỡng hiện đại - vẫn gần như bị bỏ trống. Trong khi đó, nhiều thông tin liên quan đến dự án đã biến mất khỏi không gian công khai, còn các cổ đông vẫn khẳng định dự án sẽ tiếp tục nhưng không đưa ra chi tiết cụ thể.
Trong bối cảnh Timor-Leste đang tìm cách thu hút đầu tư và phát triển kinh tế, câu chuyện về AB Digital Technology Resort phản ánh những thách thức mà quốc gia này phải đối mặt: cân bằng giữa cơ hội và rủi ro, giữa nhu cầu phát triển và nguy cơ bị lợi dụng bởi các dòng vốn không minh bạch.
“Chúng tôi phải cứng rắn, không khoan nhượng với tội phạm có tổ chức”, Tổng thống Ramos-Horta nhấn mạnh. “Rất nhiều người đã hy sinh để đất nước này được tự do. Tôi không muốn thấy nó bị lấn át bởi tội phạm”.
Những chiếc bẫy vô hình trên mạng xã hội
Cuốn sách Vũ trụ kỹ thuật số của giáo sư Kim Sang Kyun đã đi sâu phân tích, mổ xẻ một cách tường tận, những tác động các thiết bị thông minh, thế giới ảo và mạng xã hội trong cuộc sống hiện đại.
