Vũ khí Mỹ đối mặt hiểm họa 'gậy ông đập lưng ông' tại Iran

Iran được cho đang tìm cách “giải mã ngược” kỹ thuật chế tạo vũ khí hiện đại của Mỹ mà nước này thu được sau những đợt không kích gần đây.

Truyền thông Iran cho biết hàng trăm loại vũ khí được sử dụng nhắm vào nước này trong xung đột đang được nghiên cứu nhằm “tận dụng các khía cạnh công nghệ”.

Những vũ khí này được cho bao gồm tên lửa Tomahawk, thiết bị bay không người lái Reaper, bom đường kính nhỏ GBU-39, tên lửa không đối đất tầm xa AGM-158 JASSM, cũng như bom xuyên phá boongke GBU-57 nặng 14 tấn từng được sử dụng nhằm vào cơ sở hạt nhân của nước này năm 2025.

Jim Lamson, cựu chuyên gia phân tích CIA chuyên về vũ khí Iran, cho biết quân đội Tehran có một số bộ phận chuyên về giải mã công nghệ và từng đạt được thành tựu đáng kể, như sao chép động cơ phản lực.

“Iran từng giải mã ngược một động cơ phản lực cánh quạt tiên tiến của Mỹ dùng cho thiết bị bay không người lái”, ông nói với The i Paper. “Họ có hàng chục năm kinh nghiệm trong việc nghiên cứu và phân tích ngược hệ thống vũ khí, cũng như công nghệ then chốt liên quan”.

Theo các chuyên gia kỳ cựu của CIA và chuyên gia an ninh khu vực, Tehran cũng có khả năng nhận được sự hỗ trợ từ Nga và Trung Quốc.

Trong cuộc chiến, Mỹ và Israel đã sử dụng vũ khí với tốc độ chưa từng có, triển khai một số công nghệ tối tân nhất. Điều này có thể tạo cơ hội để Iran nâng cấp năng lực vũ khí và tìm ra điểm yếu trong hệ thống của đối phương.

Lầu Năm Góc được cho đang lo ngại về diễn biến này, nhưng từ chối bình luận.

Mảnh vỡ của một máy bay Mỹ và một cánh quạt trực thăng ở Isfahan (Iran). Nhà phân tích hình ảnh pháp y William Goodhind cho biết hình ảnh này phù hợp với trực thăng MC-130J hoặc HC-130J của Mỹ. Ảnh: Reuters.

Cách tiếp cận quen thuộc

Iran từ lâu đã có lịch sử sao chép hệ thống vũ khí nước ngoài, qua đó giảm thiểu tác động của các lệnh trừng phạt khiến nước này không thể mua vũ khí từ bên ngoài.

Quân đội Iran từng phát triển các phiên bản riêng từ vũ khí Mỹ thu giữ được, như thiết bị bay không người lái RQ-170 Sentinel hay tên lửa chống tăng BGM-71 TOW, đồng thời chế tạo tên lửa dựa trên thiết kế của Nga.

Michael Knights - nhà phân tích an ninh khu vực tại Viện Washington, đồng thời là cố vấn cho chính phủ và quân đội Mỹ - cho hay Tehran đã tận dụng các phiên bản cũ hơn từ tên lửa Mỹ thu được trong thời Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất.

“Rất nhiều công nghệ tên lửa hành trình của họ có nguồn gốc từ Tomahawk”, ông nói.

Theo Lamson, ưu tiên hàng đầu của Iran khi nghiên cứu vũ khí Mỹ có thể là năng lực tấn công tầm xa, để phát triển hệ thống riêng lẫn tìm ra điểm yếu của đối phương.

Ông chỉ ra các phiên bản Tomahawk thế hệ mới và JASSM là những loại vũ khí Iran có thể học hỏi, đặc biệt về “hệ thống dẫn đường và điều khiển, động cơ đẩy và vật liệu tiên tiến giúp giảm tín hiệu radar”, khiến tên lửa khó bị phát hiện.

Lầu Năm Góc cũng sử dụng một số công nghệ mới nhất trong cuộc xung đột hiện nay, bao gồm lần đầu tiên triển khai tên lửa tấn công chính xác PrSM.

Ông Lamson cho rằng việc tái tạo công nghệ tiên tiến của Mỹ có thể là quá trình dài, và dự đoán mất tới hơn 5 năm để chế tạo động cơ tương đương của JASSM.

Tuy nhiên, việc phát triển các biện pháp đối phó với hệ thống đối phương - như tăng khả năng phát hiện hoặc gây nhiễu - có thể ngắn hơn nhiều, thậm chí chỉ mất vài tháng.

Theo Lamson, Iran cũng có thể dựa vào chuyên môn vượt trội của Nga và Trung Quốc - hai nước có quan hệ đối tác an ninh - để xác định điểm yếu của các hệ thống này.

“Ở khía cạnh này, Nga và Trung Quốc thậm chí có thể làm tốt hơn Iran nếu họ tiếp cận được các vũ khí đó”, ông nói.

Cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thăm triển lãm quốc phòng tại Tehran vào năm 2025. Ảnh: Văn phòng Lãnh đạo tối cao Iran/WANA.

Nỗi lo của quân đội Mỹ

Quân đội Mỹ được cho là lo ngại đối phương có thể học hỏi từ những vũ khí tiên tiến nhất của mình, và đã thiết lập biện pháp bảo vệ nhằm giảm thiểu rủi ro.

Steven Ward - cựu quan chức tình báo CIA và là tác giả cuốn sách Iran’s Ministry of Intelligence - dẫn ví dụ về chiến dịch cứu phi công sau khi máy bay rơi tại Iran, trong đó nhiều trực thăng đã bị cố ý phá hủy.

“Các thiết bị điện tử nhạy cảm đã phải được tháo dỡ khỏi máy bay hoặc có cơ chế tự hủy”, ông nói.

Tuy vậy, các công nghệ khác như tên lửa hoặc máy bay bị bắn hạ vẫn có thể mang lại giá trị cho Iran.

Iran được cho đang tìm cách “giải mã ngược” kỹ thuật chế tạo vũ khí hiện đại của Mỹ mà nước này thu được trong xung đột. Ảnh: Reuters.

“Bất kỳ tên lửa nào không phát nổ hoặc thiết bị bay không người lái bị thất lạc đều có thể rơi vào tay Iran và bị khai thác triệt để”, ông nói.

Cựu quan chức tình báo CIA cảnh báo hệ thống điện tử hàng không trên các chiến đấu cơ bị mất “có thể là phần dễ gặp rủi ro nhất”.

Theo Knights, mối lo lớn nhất của Lầu Năm Góc có thể là việc rò rỉ thông tin tín hiệu, như thông tin liên lạc hoặc dữ liệu được kết nối đến vũ khí.

“Điều đáng lo là chúng ta cho đối phương thấy năng lực của mình, rồi họ càng tìm ra cách chống lại năng lực đó”, ông nói, ám chỉ đến việc ảnh hưởng hiệu quả của vũ khí tấn công chính xác hoặc hệ thống chống thiết bị bay không người lái.

Mối quan hệ giữa Iran với Trung Quốc và Nga cũng làm dấy lên một số suy đoán.

“Ba nước này hiện hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực tên lửa và thiết bị bay không người lái”, Knights nói.

Hai cường quốc này có thể cải tiến vũ khí của mình dựa trên hiểu biết sâu hơn về công nghệ Mỹ.

Các chuyên gia khác cũng đồng tình. Ward cho rằng Tehran sẽ tham vấn các đồng minh “đối với những hệ thống phức tạp nhất”. Lamson nhận định họ có thể hợp tác theo từng trường hợp cụ thể.

Thách thức với Iran

Dù có năng lực giải mã công nghệ, Iran vẫn đối mặt với nhiều hạn chế. Theo Lamson, công nghệ phương Tây "vượt trội hơn Iran hàng thập kỷ" ở các lĩnh vực quan trọng như độ chính xác và độ tin cậy.

Những vũ khí thu được không đủ để Tehran thu hẹp khoảng cách này.

“Họ sẽ khó có thể thể bắt kịp Mỹ và Israel”, ông nói.

Giới phân tích cho rằng một số tuyên bố của Iran cũng có thể bị phóng đại, như tiến độ tái tạo loại bom thông thường lớn nhất thế giới GBU-57.

Tehran thiếu hệ thống vận chuyển tương đương với máy bay ném bom tàng hình B2 được sử dụng để thả bom xuyên hầm. Nước này cũng chưa chứng minh được khả năng phóng tên lửa từ bệ phóng trên mặt đất với đầu đạn nặng tới 2,5 tấn như GBU-57.

Tuy vậy, Iran đã cho thấy khả năng “lắp ghép” các bộ phận từ nhiều hệ thống khác nhau để tạo ra vũ khí tổng hợp.

“Nếu họ có thể phân tích ngược và sao chép động cơ JASSM, điều đó không đồng nghĩa họ sẽ chế tạo được tên lửa JASSM hoàn chỉnh” Lamson nói. “Nhưng họ cũng rất giỏi trong việc tích hợp các công nghệ khác nhau vào thiết kế hệ thống vũ khí của riêng mình”.