Thông tin được TS.BS Vũ Mạnh Hà, Uỷ viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, nhấn mạnh tại hội nghị nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) lĩnh vực y, dược cổ truyền do Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) tổ chức chiều 29/5.
Tiềm năng lớn, tỷ lệ chi BHYT cho thuốc cổ truyền vẫn thấp
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà khẳng định y, dược cổ truyền là một bộ phận quan trọng của nền y học Việt Nam, được hình thành, kế thừa và phát triển qua nhiều thế hệ, góp phần chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Theo ông, quan điểm xuyên suốt của Đảng và Nhà nước là phát huy giá trị của y học cổ truyền trên cơ sở kết hợp hài hòa với y học hiện đại. Cả nước hiện có 5 bệnh viện y học cổ truyền trực thuộc Bộ và các bộ, ngành; 61 bệnh viện y học cổ truyền tuyến tỉnh cùng 10 bệnh viện y học cổ truyền tư nhân.
 |
| Uỷ viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà phát biểu. Ảnh: T.Minh. |
Tại hội nghị, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), cho biết năm 2025 cả nước có khoảng 97,65 triệu người tham gia BHYT, đạt tỷ lệ bao phủ 95,16% dân số. Riêng lĩnh vực y học cổ truyền ghi nhận khoảng 7 triệu hồ sơ khám chữa bệnh, chiếm khoảng 3,3% tổng số hồ sơ khám chữa bệnh BHYT trên toàn quốc.
Đáng chú ý, chi phí thuốc y học cổ truyền hiện mới chiếm khoảng 5,42% tổng chi thuốc BHYT. Theo bà Trang, đây vẫn là con số khá khiêm tốn nếu so với tiềm năng rất lớn của y học cổ truyền Việt Nam.
"Việt Nam có nguồn dược liệu phong phú, nhiều bài thuốc cổ phương, bài thuốc dân gian quý giá và tốc độ hiện đại hóa thuốc y học cổ truyền ngày càng được cải thiện", bà Trang nói.
Theo đại diện Bộ Y tế, trong quá trình cập nhật danh mục thuốc lần này, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư nghiên cứu, phát triển các bài thuốc mới dựa trên dược liệu bản địa, với quy trình nghiên cứu và sản xuất bài bản hơn trước.
Tuy nhiên, bà Trang cho rằng thuốc y học cổ truyền được nghiên cứu, tiêu chuẩn hóa và hiện đại hóa không phải là những sản phẩm giá rẻ, bởi quá trình nghiên cứu, bào chế và kiểm chứng hiệu quả điều trị đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và chi phí.
Vì vậy, chính sách chi trả BHYT cần tương xứng để góp phần bảo tồn, phát triển và nâng cao giá trị của y học cổ truyền, đồng thời phục vụ hiệu quả công tác khám chữa bệnh.
Nhiều bệnh nhân vẫn phải lên tuyến trên nhận thuốc
Theo bà Trần Thị Trang, một trong những khó khăn hiện nay là việc đăng ký khám chữa bệnh BHYT ban đầu tại các cơ sở y học cổ truyền tuyến chuyên sâu chưa có cơ chế đặc thù.
 |
| Bộ Y tế cho biết tỷ lệ chi thuốc y học cổ truyền trong BHYT vẫn còn rất thấp, trong khi nhu cầu điều trị và tiềm năng phát triển lĩnh vực này còn rất lớn. Ảnh: Tuetinh.edu. |
Theo quy định hiện hành, cơ sở muốn được đăng ký khám chữa bệnh ban đầu phải có đầy đủ các chuyên khoa cơ bản như nội, ngoại, sản… nhằm đảm bảo khả năng chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Liên quan đến chuyển tuyến, bà Trang cho rằng nhiều cơ sở tuyến dưới còn tâm lý e ngại chuyển bệnh nhân lên tuyến trên do áp lực tự chủ tài chính và nguồn thu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy người dân luôn mong muốn được điều trị ngay tại địa phương nếu cơ sở y tế được đầu tư đầy đủ về nhân lực và kỹ thuật.
 |
| Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế). Ảnh: T.Minh. |
Bà dẫn chứng có trường hợp người dân ở Điện Biên phải di chuyển lên tuyến trung ương chỉ để nhận thuốc BHYT, trong khi chi phí đi lại và ăn ở còn cao hơn tiền thuốc.
Theo đánh giá của Bộ Y tế, nhiều kỹ thuật y học cổ truyền hiện có hiệu quả điều trị tốt nhưng mức giá dịch vụ còn thấp, chưa phản ánh tương xứng công sức, trình độ và thời gian đào tạo của đội ngũ thầy thuốc.
Hiện BHYT hầu như không giới hạn tỷ lệ thanh toán đối với các dịch vụ kỹ thuật y học cổ truyền. Một số điều kiện thanh toán được đặt ra chủ yếu nhằm phòng ngừa lạm dụng và chỉ định quá mức, đặc biệt với kỹ thuật châm cứu.
Theo Quyết định 1893 của Thủ tướng Chính phủ, mục tiêu đến năm 2025, chi phí thuốc y học cổ truyền phải đạt tối thiểu 20% tổng chi thuốc BHYT và đến năm 2030 là 30%.
Tuy nhiên, hiện nay tỷ lệ này mới chỉ đạt hơn 5% và còn có xu hướng giảm, từ 5,6% năm 2023 xuống còn khoảng 5,42% năm 2025.
Bà Trang cho biết một trong những hạn chế lớn hiện nay là nguồn dược liệu trong nước và quá trình hiện đại hóa dược liệu còn chậm. Theo khảo sát, số lượng vị thuốc y học cổ truyền được hiện đại hóa mới chỉ hơn 70 vị, thấp hơn nhiều so với tiềm năng thực tế.
Hiện danh mục BHYT đã có 222 vị thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và 349 bài thuốc cổ truyền. Nếu tính theo các tổ hợp thuốc, số lượng thuốc thực tế được thanh toán lên tới hàng nghìn loại.
Tuy nhiên, nhu cầu hiện nay là cập nhật thêm các thuốc mới, dược liệu mới và các bài thuốc đã được nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng bài bản.
Bộ Y tế cho biết đã tiếp nhận đề xuất bổ sung khoảng 94 loại thuốc và 5 dược liệu mới vào danh mục thanh toán BHYT. Nhiều thuốc trong số này đã có tài liệu nghiên cứu, chứng minh hiệu quả điều trị và sử dụng các dược liệu mới.
Bộ cũng định hướng mở rộng danh mục dịch vụ kỹ thuật, chuẩn hóa phác đồ điều trị, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại và tăng cường ứng dụng y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, y học gia đình và khám chữa bệnh tại nhà.
Đặc biệt, trong lần cập nhật danh mục thuốc tới đây, Bộ Y tế sẽ ưu tiên các thuốc được tiêu chuẩn hóa và bào chế theo hướng hiện đại như viên nang, viên nén hoặc túi thuốc nhằm giúp người bệnh dễ sử dụng, tăng tuân thủ điều trị nhưng vẫn giữ nguyên nguyên lý của y học cổ truyền.
Theo bà Trang, Bộ Y tế cũng mong muốn tăng cường đầu tư sản xuất thuốc tiêu chuẩn cao trong nước, đồng thời phát triển hệ thống dược lâm sàng tại các bệnh viện y học cổ truyền để có thêm dữ liệu đánh giá hiệu quả điều trị, phục vụ xây dựng chính sách và cập nhật danh mục thuốc trong tương lai.
Bệnh của thời thức ăn tiện lợi
Cuốn sách Bệnh của thời thức ăn tiện lợi giải thích nguyên nhân gây ra tất cả bệnh mạn tính, cách thực phẩm tiện lợi đã tác động đến chúng dẫn đến tổn hại cho sức khỏe, nền kinh tế và môi trường, từ đó đề xuất giải pháp để chữa lành cho con người.
