Video bà cụ đột quỵ ngay Mùng 1 Tết gây xôn xao: Chuyên gia nói gì?

Đoạn video được ghi lại trong một buổi sum họp đầu năm. Bà cụ đang chuyện trò cùng con cháu và liên tục mỉm cười. Không ai nghĩ chỉ vài giây sau, mọi thứ sẽ thay đổi. Cơ thể bà đột ngột ngả về phía sau rồi dần rơi vào hôn mê. Sự việc diễn ra nhanh đến mức những người xung quanh phải mất vài giây mới kịp phản ứng.

Sự thay đổi đột ngột từ trạng thái tỉnh táo sang hôn mê của bà cụ khiến nhiều người xem không khỏi rùng mình. Không có dấu hiệu báo trước, mọi thứ đổi chiều trong vài giây ngắn ngủi, để lại phía sau sự bàng hoàng của người thân.

Khoảnh khắc bà cụ bật ngửa ra sau, gần như mất ý thức.

Chuyên gia nhận định về tình huống

Qua quan sát đoạn video, PGS Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ TP.HCM, Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM), nhận định người phụ nữ đang ngồi thì bất ngờ ngã ngửa ra sau, mất ý thức gần như ngay lập tức. Sau vài nhịp thở hắt ngắn, bệnh nhân rơi vào tình trạng hôn mê. Diễn tiến xảy ra trong vài giây, không thấy giai đoạn báo trước rõ ràng.

Theo PGS Thắng, chính yếu tố “mất ý thức tức thì” là điểm đáng lưu ý. Trong thực hành lâm sàng, phần lớn bệnh nhân đột quỵ, đặc biệt ở thời điểm khởi phát, vẫn còn tỉnh táo. Khoảng 90% trường hợp có biểu hiện điển hình như méo miệng, yếu hoặc liệt nửa người, nói khó, rối loạn ngôn ngữ. Việc hôn mê ngay từ đầu không phải là kịch bản thường gặp.

Đột tử tim có thể khiến người bệnh mất ý thức trong tích tắc. Ảnh: Shutterstock.

Ở trường hợp này, vị chuyên gia không ghi nhận rõ dấu hiệu liệt khu trú một bên. Cả hai tay của người phụ nữ duỗi thẳng đồng thời, thay vì xuất hiện tình trạng yếu hoặc liệt lệch về một phía như thường thấy ở nhiều ca đột quỵ.

Từ những quan sát đó, ông nghiêng nhiều hơn về khả năng đột tử do nguyên nhân tim mạch, như rối loạn nhịp tim ác tính hoặc ngưng tim đột ngột. “Tuy nhiên, không thể loại trừ hoàn toàn đột quỵ, đặc biệt là các thể nặng như xuất huyết não lớn có thể gây hôn mê sớm”, PGS Thắng nói với Tri Thức - Znews.

Về mặt chuyên môn, PGS Huy Thắng cho rằng tình huống này đặt ra hai khả năng chính là đột quỵ não hoặc một biến cố tim mạch cấp tính. Tuy nhiên, việc xác định nguyên nhân tử vong cần dựa trên thăm khám lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh tại bệnh viện.

PGS Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ TP.HCM, Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM). Ảnh: Phương Lâm.

Hàng triệu cái chết mỗi năm

Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), đột tử do tim mạch (Cardiac Sudden Death - CSD) thường xảy ra bất ngờ, tự nhiên và bắt nguồn từ rối loạn ở tim, diễn tiến trong thời gian rất ngắn. Người bệnh có thể vẫn sinh hoạt bình thường, không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Nhưng chỉ ít phút sau khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên, họ có thể gục xuống, mất ý thức và không qua khỏi nếu không được cấp cứu kịp thời.

Phần lớn trường hợp đột tử liên quan đến rối loạn nhịp tim ác tính khiến tim ngừng bơm máu hiệu quả. Khi dòng máu dừng lại, não và các cơ quan quan trọng nhanh chóng thiếu oxy. Người bệnh đột ngột bất tỉnh, không phản ứng khi gọi hỏi, không thở hoặc chỉ thở ngáp, mạch không bắt được. Đây là tình huống cấp cứu tối khẩn, đòi hỏi phải ép tim ngoài lồng ngực ngay và sử dụng máy khử rung tự động (AED) nếu có.

Nhiều người không qua khỏi mỗi năm vì đột tử. Ảnh: Shutterstock.

Khoảng 80% trường hợp đột tử xảy ra trên nền bệnh động mạch vành. Nam giới vẫn là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề hơn, chiếm khoảng 3/4 số ca đột tử do tim, với tỷ lệ hàng năm cao gấp 3-4 lần so với nữ.

Ở quy mô toàn cầu, mỗi năm có hơn 4 triệu người được ước tính tử vong vì đột tử tim. Riêng tại Mỹ, con số này dao động khoảng 300.000-400.000 trường hợp mỗi năm. Trong một số nghiên cứu, khi chỉ tính các ca tử vong xảy ra trong vòng dưới hai giờ kể từ lúc khởi phát triệu chứng, có tới 12% số tử vong tự nhiên được xếp vào nhóm “đột ngột”, và phần lớn trong đó liên quan đến bệnh tim mạch.

Sự khác nhau giữa đột quỵ và đột tử

Đột tử và đột quỵ đều có thể xảy ra bất ngờ, nhưng bản chất hoàn toàn khác nhau.

Đột tử do tim là tình trạng tim đột ngột ngừng hoạt động, khiến người bệnh mất ý thức gần như tức thì. Trong khi đó, đột quỵ là tình trạng dòng máu lên não bị tắc nghẽn hoặc mạch máu não bị vỡ.

Người bệnh thường vẫn còn ý thức khi đột quỵ khởi phát, nhưng xuất hiện các dấu hiệu thần kinh điển hình. Có thể nhận biết nhanh qua các biểu hiện thường gặp như khuôn mặt méo lệch do một bên bị xệ hoặc tê liệt; một tay yếu hoặc không giữ được khi giơ lên; lời nói ngọng.

Đột tử do tim có thể gây tử vong chỉ trong vài phút. Trong khi đó, đột quỵ thường không khiến người bệnh mất mạng tức thì, nhưng nếu không điều trị sớm có thể dẫn đến tình trạng phù não. Khi thân não, trung tâm điều khiển hô hấp và tuần hoàn, bị tổn thương, nguy cơ tử vong sẽ tăng lên rất cao.

Đột quỵ thường có "cửa sổ vàng" trong việc điều trị. Ảnh: Đinh Hà.

Khác với đột tử do tim vốn diễn tiến trong tích tắc, đột quỵ thường có “cửa sổ vàng” điều trị. Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm có thể giảm đáng kể nguy cơ tàn phế lâu dài và tăng cơ hội sống sót.

Theo Dịch vụ Y tế quốc gia Anh (NHS), dù khác nhau về cơ chế và biểu hiện, người bị đột tử do tim và đột quỵ lại có nhiều điểm chung. Đó là thừa cân, béo phì, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ít vận động, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc có tiền sử gia đình từng mắc các bệnh tim mạch hay đột quỵ.

Vì vậy, PGS Huy Thắng nhấn mạnh người bệnh cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ then chốt, đặc biệt là tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn chuyển hóa lipid. Đây là những tình trạng âm thầm nhưng có thể làm tổn thương mạch máu và tim trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ cả đột quỵ lẫn đột tử do tim. Việc theo dõi định kỳ, dùng thuốc đều đặn theo chỉ định và điều chỉnh lối sống đóng vai trò quyết định trong phòng ngừa các biến cố nguy hiểm này.