Vì sao làng Lò gây sốt?

Đã hai lần đến Phú Yên (nay thuộc tỉnh Đắk Lắk), nhưng nhiếp ảnh gia Phạm Quang Tuyên (32 tuổi, Hà Nội) đều bỏ lỡ làng Lò. Chỉ đến chuyến đi hồi tháng 6 năm nay, sau nhiều lần bắt gặp loạt đoạn video về làng chài với những mái ngói đỏ ven biển trên mạng xã hội, anh mới quyết định ghé thăm.

"Tôi biết làng Lò từ năm 2023 nhưng gần đây mới có dịp đến. Điều ấn tượng nhất vẫn là những mái ngói đỏ được giữ gần như nguyên vẹn từ những năm 1990, phía trước là bãi biển dài, phía sau là nhịp sống của làng chài", Tuyên nói với Tri Thức - Znews.

Sức hút từ những mái ngói đỏ

Làng Lò thuộc phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk, rộng hơn 182 ha với hơn 10.600 dân. Tên gọi "làng Lò" bắt nguồn từ nghề hấp, sấy hải sản từng phát triển mạnh nhiều thập kỷ trước.

Khi chưa có hệ thống bảo quản hiện đại, ngư dân xây các lò gạch để hấp, sấy cá sau những chuyến biển dài ngày. Theo thời gian, những chiếc lò trở thành dấu ấn lịch sử và được lưu giữ trong tên gọi của ngôi làng đến hôm nay.

Nhìn từ trên cao, ngôi làng nổi bật với những dãy nhà mái ngói đỏ nằm xen giữa hàng dừa và những con ngõ nhỏ hướng thẳng ra biển. Chính khung cảnh này khiến nơi đây được nhiều du khách gọi là "ngôi làng ngói đỏ ven biển".

Làng Lò với những dãy nhà mái ngói đỏ hướng thẳng ra biển. Ảnh: Phạm Quang Tuyên.

Theo Tuyên, sức hút của làng Lò không chỉ nằm ở cảnh quan mà còn ở nhịp sống bình dị và sự thân thiện của người dân. Những mái ngói đỏ san sát bên bờ biển đã tạo nên dấu ấn riêng mà không nhiều làng chài miền Trung còn giữ được.

Đây cũng là lý do travel blogger Yến Nguyễn (Yến Vi Vu, 26 tuổi, Hà Nội) quyết định tìm đến làng Lò sau khi biết đến qua các video trên TikTok từ năm 2024.

Trước đó, cô đã khám phá nhiều địa danh nổi tiếng của Phú Yên cũ như Gành Đá Đĩa, Mũi Điện hay Tháp Nghinh Phong trên hành trình xuyên Việt năm 2023, nên lần quay lại này muốn trải nghiệm những điểm đến mới, trong đó có làng Lò.

"Những mái ngói đỏ nằm cạnh bãi cát dài và làn nước xanh tạo cảm giác rất bình yên. Đó là điều thu hút tôi ngay từ lần đầu xem video", Yến cho hay.

Tháng 3 năm nay, cô dành một buổi chiều chạy xe quanh làng, ghé thăm nhà dân, trò chuyện với người địa phương rồi ra bãi biển ngắm nhìn cuộc sống thường nhật.

Yến chụp ảnh cùng bé gái trước cửa một căn nhà mái đỏ ở làng Lò. Ảnh: Yến Vi Vu.

Nữ du khách ấn tượng với những căn nhà nhỏ được chăm chút sạch sẽ, sân vườn gọn gàng cùng sự mến khách của người dân. Dù không quen biết từ trước, Yến vẫn được các cô, các bà và cả trẻ nhỏ trong làng niềm nở chào đón, trò chuyện.

Cô nhớ nhất khoảnh khắc ngồi trên bãi cát vào buổi chiều, tận hưởng làn gió mát và ngắm người dân hóng mát, trẻ em thả diều, đá bóng, chơi bóng chuyền, người lớn tắm biển hay quây quần ăn uống bên bờ cát.

"Cảm giác rất chậm rãi và bình yên. Có lúc tôi còn nghĩ đây sẽ là nơi lý tưởng để sống khi về hưu", cô nói, nhận xét mỗi làng ven biển đều mang một nét đặc trưng riêng, nhưng làng Lò nổi bật bởi kiến trúc mộc mạc vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn.

Khung cảnh bình yên tại làng chài 400 năm tuổi ở Phú Yên cũ. Ảnh: Phạm Quang Tuyên, Yến Vi Vu.

Đề cử "Làng du lịch tốt nhất"

Từ một làng chài sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt, làng Lò đang từng bước chuyển mình nhờ du lịch cộng đồng. Theo thống kê của ngành du lịch địa phương, làng hiện có 72 cơ sở lưu trú với 459 phòng. So với năm 2024, khi mô hình đón khách mới ở giai đoạn thử nghiệm, số lượng homestay đã tăng đáng kể.

UBND phường Hòa Hiệp khuyến khích người dân phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, gắn với bảo tồn văn hóa làng chài. Việc phát triển homestay và dịch vụ ăn uống được định hướng ở mức phù hợp nhằm tránh phá vỡ cảnh quan vốn có của ngôi làng.

Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk cho biết làng Lò hiện là một trong những điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu của tỉnh, sở hữu nhiều giá trị nổi bật về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa lâu đời và nghề truyền thống. Mô hình phát triển tại đây thời gian qua cũng cho thấy hiệu quả trong việc kết hợp phát triển kinh tế với bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Làng Lò được nhiều du khách yêu thích nhờ nước biển trong xanh và bãi cát màu vàng ngả đỏ. Ảnh: Phạm Quang Tuyên.

Mới đây, làng Lò được Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam lựa chọn là một trong 5 đại diện tham gia giải thưởng "Làng du lịch tốt nhất thế giới" năm 2026 của UN Tourism, cùng làng du lịch cộng đồng Cát Cát (Lào Cai), rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh (Đà Nẵng), Măng Đen Treehouse (Quảng Ngãi) và làng du lịch cộng đồng Hữu Liên (Lạng Sơn).

"Tham gia giải thưởng lần này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh con người, kiến trúc và văn hóa địa phương ra quốc tế mà còn là cơ hội khẳng định vị thế của du lịch cộng đồng Việt Nam trên bản đồ thế giới", đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk nhấn mạnh.

Tuy nhiên, cùng với sức hút ngày càng lớn, nhiều du khách cho rằng làng Lò cần được quy hoạch bài bản hơn để vừa phát triển du lịch, vừa giữ gìn những giá trị vốn có.

Theo Tuyên, hoạt động du lịch tại đây vẫn mang tính tự phát, chất lượng dịch vụ lưu trú chưa đồng đều. Trong khi đó, Yến nhận thấy quá trình phát triển du lịch đã làm thay đổi một phần diện mạo của ngôi làng khi một số căn nhà cao tầng xuất hiện xen giữa các mái ngói cũ khiến cảnh quan có phần "đứt gãy".

Căn nhà mái đỏ đặc trưng tại làng Lò. Ảnh: Yến Vi Vu.

Nữ du khách cho rằng làng Lò phát triển thêm các dịch vụ du lịch từ lưu trú, ăn uống đến các hoạt động trải nghiệm, song vẫn phải bảo đảm sự đồng nhất để giữ được nét đặc trưng của ngôi làng.

Cô gợi ý có thể phát triển mô hình homestay cùng người dân bản địa, các món ăn do người địa phương chế biến, những quán phục vụ khách quốc tế, cũng như các hoạt động như lớp học nấu món đặc trưng vùng biển, tham quan nhà cổ hay chèo thuyền thúng.

Bên cạnh đó, địa phương cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực trẻ có sức khỏe, kiến thức, ngoại ngữ và kỹ năng truyền thông để quảng bá làng Lò đến du khách trong nước và quốc tế.

"Nhiều người tìm đến những ngôi làng như làng Lò vì muốn tìm cảm giác bình yên, khác hẳn nhịp sống đô thị. Đó là điều cần được gìn giữ nếu muốn nơi đây phát triển lâu dài", Yến nói.