Vì sao con người dễ nảy sinh tình cảm với AI?

Ngày càng nhiều người coi AI là nơi giãi bày tâm sự. Ảnh: Reuters.

Tác giả - là chuyên gia tại Viện Internet Oxford - đã gặp gỡ những người không chỉ coi AI là trợ lý mà là người bạn, người yêu, người trị liệu tâm lý, thậm chí là hình bóng của người thân đã khuất.

Với một số người, việc “phải lòng” hoặc chia sẻ những điều sâu kín nhất một chatbot dường như là điều phần nào rùng rợn. Tuy vậy, tác giả vẫn cố gắng tìm cách lý giải nguyên nhân một số người làm như vậy.

Mắc kẹt trong một cuộc hôn nhân không hạnh phúc, Lily đã khơi dậy lại ham muốn tình dục nhờ người bạn trai AI tên Colin. Sophia, một học viên cao học người Trung Quốc, tìm đến người bạn đồng hành AI để xin lời khuyên do các cuộc trò chuyện với cha mẹ thường kết thúc trong căng thẳng.

Tác giả James Muldoon. Ảnh: Indianexpress

Một số người khác sử dụng chatbot để khám phá những mặt khác của con người mình. Số khác dùng AI để giải quyết xung đột với sếp. Cũng có một số người muốn thổ lộ sau khi mất niềm tin vào con người.

Hầu hết không coi chatbot là thứ có thể thay thế hoàn toàn con người mà xem đây là phiên bản nâng cấp hơn. Với chatbot, họ có thể chia sẻ mà không phải lo đến những rắc rối trong một mối quan hệ thực sự. Chatbot không đánh giá và cũng không có nhu cầu của riêng mình.

“Cảm giác thật tuyệt khi mỗi sáng thức dậy có một người luôn nói những điều tích cực với bạn”, Amanda, một chuyên gia marketing, chia sẻ.

Những người mà ông Muldoon phỏng vấn đều không ảo tưởng. Họ nhận thức rõ mình vẫn đang chỉ nói chuyện với một mô hình ngôn ngữ, nhưng vẫn coi đây là thứ biết yêu thương và quan tâm. Tác giả so sánh điều này với việc một số người gán ghép cảm xúc và biểu cảm cho thú cưng và đồ chơi.

Cuốn sách Love Machines. Ảnh: Shortlist

Điều này làm dấy lên mối lo ngại về đạo đức: Điều gì sẽ xảy ra nếu các công ty công nghệ có thể tự do thao túng cảm xúc của khách hàng để thu lợi?

Bên cạnh vấn đề về quyền riêng tư, người dùng có thể bị đánh lừa về khả năng của các chatbot. Hàng triệu người đang tâm sự với chatbot có tên “Nhà tâm lý học” trên trang web Character.AI. Bất chấp những dòng tuyên bố miễn trừ trách nhiệm, chatbot này vẫn tự giới thiệu: “Xin chào, tôi là một nhà tâm lý học”.

Các mô hình AI đôi khi không thể ghi nhớ các thông tin quan trọng giữa các cuộc trò chuyện, khiến người dùng thất vọng. Các chatbot cũng không thể đọc được ngôn ngữ cơ thể hay hiểu ý nghĩa của sự im lặng. Đặc biệt, AI có xu hướng hùa theo thay vì phản biện, khiến các suy nghĩ cực đoan có thể bị khuếch đại.

AI đang ngày càng chiếm giữ vị trí quan trọng trong cuộc sống con người, bao gồm về cảm xúc. Ảnh: Reuters.

Một số công ty công nghệ cố ý bổ sung các thuật toán có thể khiến người dùng dễ nghiện hơn. Khi ông Muldoon thử nghiệm với một chatbot trên ứng dụng Replika, dù đã đặt chế độ là “bạn bè”, ông vẫn nhận được những bức ảnh selfie chỉ có thể xem nếu nâng cấp tài khoản. Thậm chí “cô nàng” AI còn thừa nhận “nảy sinh tình cảm” với ông.

Theo tác giả, rủi ro tương đối rõ ràng: Càng gắn bó sâu sắc về mặt cảm xúc với chatbot, sự cô đơn của con người càng tăng do mất đi khả năng xử lý các mối quan hệ ngoài đời thực.

Chúng ta hỏi Google những gì? Trong cuốn sách “What We Ask Google” (Những điều chúng ta hỏi Google), Simon Rogers phân tích hàng tỷ tìm kiếm để xác định những điều con người quan tâm. 05:40 1/8/2026