|
|
Ca sĩ Tuấn Hưng. Ảnh: FBNV. |
Tối 24/5, ca sĩ Tuấn Hưng đăng trên mạng xã hội một video tự xét nghiệm chất kích thích tại nhà. Nam ca sĩ viết anh "tự nguyện test để chứng minh bản thân".
Cùng thời điểm, ca sĩ Lệ Quyên bày tỏ bức xúc khi bị réo tên trong các bài đăng suy diễn liên quan ma túy. Nữ ca sĩ khẳng định bản thân có lối sống lành mạnh và không liên quan các thông tin thất thiệt. Trước đó, Duy Mạnh cũng đăng video tự test ma túy tại nhà và cho biết sẽ đến bệnh viện xét nghiệm máu để có kết quả chính xác hơn.
Liên tiếp nghệ sĩ chủ động công khai xét nghiệm ma túy khiến nhiều người quan tâm đến độ chính xác của các loại test nhanh đang được sử dụng phổ biến hiện nay.
Test nhanh ma túy hoạt động ra sao?
Theo thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Trúc Quỳnh, khoa Y, Đại học Y Dược TP.HCM, hiện việc phát hiện một người có sử dụng chất cấm hay không được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau như xét nghiệm nước tiểu, máu, nước bọt, tóc hoặc mồ hôi. Mỗi phương pháp có ưu điểm, hạn chế và khoảng thời gian phát hiện riêng.
Trong đó, test nhanh bằng nước tiểu là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất do chi phí thấp, thao tác đơn giản và cho kết quả chỉ sau vài phút. Kỹ thuật này hoạt động dựa trên phản ứng miễn dịch giữa kháng nguyên và kháng thể nhằm phát hiện các chất chuyển hóa của ma túy còn tồn dư trong nước tiểu.
 |
| Tuấn Hưng công khai kết quả xét nghiệm chất kích thích của bản thân nhằm đập tan các tin đồn thất thiệt. Ảnh: FBNV. |
Theo bác sĩ Quỳnh, phương pháp này có thể phát hiện nhiều loại ma túy phổ biến như heroin, morphine, cần sa, methamphetamine (ma túy đá), ketamine hay thuốc lắc MDMA. Thời gian lưu vết của chất cấm trong nước tiểu thường dao động từ 2 đến 10 ngày tùy loại chất và cơ địa từng người.
Ngoài xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu cũng được sử dụng trong nhiều trường hợp cần xác định chính xác tại thời điểm kiểm tra. Tuy nhiên, thời gian phát hiện của phương pháp này ngắn hơn, thường chỉ kéo dài từ vài giờ đến vài ngày sau khi sử dụng chất cấm. Đồng thời, chi phí xét nghiệm máu cao hơn và yêu cầu kỹ thuật phức tạp hơn.
Vì sao test nhanh vẫn có thể sai lệch?
Dù được sử dụng rộng rãi, test nhanh ma túy không đạt độ chính xác tuyệt đối 100%. Theo bác sĩ Đoàn Trúc Quỳnh, kết quả xét nghiệm có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như thời điểm lấy mẫu, lượng nước uống trước khi test hoặc tốc độ chuyển hóa của từng cơ thể.
"Một số trường hợp dương tính giả đã được ghi nhận ở những người sử dụng thuốc chứa codeine, dextromethorphan, diphenhydramine hoặc một số kháng sinh nhóm quinolon", bác sĩ Quỳnh cho biết.
Ngược lại, âm tính giả cũng có thể xảy ra nếu mẫu nước tiểu bị pha loãng, lấy quá sớm hoặc quá muộn sau thời điểm sử dụng ma túy, hay bị can thiệp bằng hóa chất.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho rằng nếu một người có kết quả dương tính với ma túy qua test nhanh thì khả năng rất cao, trên 90%, là đã sử dụng chất cấm.
Theo ông, dù vẫn tồn tại một số trường hợp hiếm gặp cho kết quả dương tính giả do sử dụng thuốc có cấu trúc tương tự ma túy, các trường hợp này đều có thể được xác minh bằng những xét nghiệm chuyên sâu tại phòng xét nghiệm độc chất.
Điểm nghẽn trong công tác xét nghiệm ma túy
Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên cho biết hiện Việt Nam hoàn toàn có đủ năng lực thực hiện các xét nghiệm khẳng định bằng những hệ thống hiện đại như sắc ký khí hoặc sắc ký lỏng tại các đơn vị chuyên môn như Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an hay Viện Pháp y Quốc gia.
 |
| Trong bối cảnh các loại ma túy mới ngày càng đa dạng, các bộ test nhanh thông thường chỉ có thể phát hiện một số chất phổ biến. Ảnh: Unsplash. |
Các kỹ thuật này không chỉ xác định chính xác người được xét nghiệm có sử dụng ma túy hay không mà còn có thể phát hiện chất cấm ở nồng độ rất thấp, thậm chí truy vết tiền sử sử dụng ma túy trong nhiều tháng hoặc nhiều năm thông qua các mẫu tóc và mô sinh học khác.
Theo chuyên gia, đây là những phương pháp có độ chính xác cao hơn nhiều so với test nhanh thông thường, đặc biệt trong các trường hợp cần giám định pháp y hoặc xác minh kết quả gây tranh cãi.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Nguyên, công tác xét nghiệm ma túy tại Việt Nam hiện vẫn gặp nhiều khó khăn. Một trong những điểm nghẽn lớn nhất là các phòng xét nghiệm chuyên sâu muốn hoạt động phải có “chất chuẩn ma túy” để đối chiếu kết quả.
Theo vị chuyên gia, trong bối cảnh các loại ma túy mới ngày càng đa dạng, các bộ test nhanh thông thường chỉ có thể phát hiện một số chất phổ biến, chưa đủ để nhận diện hàng trăm loại ma túy tổng hợp đang lưu hành. Vì vậy, vai trò của các phòng xét nghiệm độc chất chuyên sâu ngày càng quan trọng trong công tác phát hiện và kiểm soát chất cấm.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
