|
|
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục ngày 24/3. Ảnh: Reuters. |
Các điều kiện được cho là do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump chuyển tới Iran vừa bị truyền thông Israel tiết lộ, phác họa một khuôn khổ thỏa thuận mang tính “đánh đổi toàn diện”: Tehran từ bỏ phần lớn năng lực hạt nhân và ảnh hưởng khu vực để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt.
Theo kênh Channel 12 của Israel, nguồn tin của họ đã công bố 14 trong số "thỏa thuận 15 điểm" mà Washington được cho là đã chuyển tới Tehran trong các kênh tiếp xúc gần đây.
Theo các nguồn tin, Washington đưa ra các điều kiện cứng rắn liên quan đến hạt nhân, quân sự và khu vực:
- Iran phải dỡ bỏ toàn bộ năng lực hạt nhân hiện có của mình.
- Cam kết không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân.
- Không làm giàu uranium trên lãnh thổ Iran
- Bàn giao khoảng 450 kg uranium làm giàu 60% cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) theo lộ trình thống nhất.
- Dỡ bỏ các cơ sở hạt nhân Natanz, Isfahan và Fordo.
- Cho phép IAEA giám sát toàn diện, minh bạch và không hạn chế bên trong Iran.
Ngoài ra, Mỹ yêu cầu Iran thay đổi vai trò khu vực:
- Iran phải từ bỏ “mô hình” sử dụng lực lượng ủy nhiệm khu vực của mình.
- Phải chấm dứt việc tài trợ, chỉ đạo và trang bị vũ khí cho các lực lượng ủy nhiệm khu vực của mình.
 |
| Cơ sở hạt nhân Natanz của Iran sau các đòn không kích nặng nề từ Mỹ và Israel. Ảnh: Vantor. |
Về an ninh và năng lượng:
- Eo biển Hormuz phải được duy trì thông thoáng và hoạt động như một hành lang hàng hải tự do.
- Chương trình tên lửa của Iran phải được giới hạn cả về tầm bắn và số lượng, với các ngưỡng cụ thể sẽ được xác định ở giai đoạn sau.
- Việc sử dụng tên lửa trong tương lai sẽ chỉ giới hạn ở mục đích tự vệ.
Đổi lại, Iran có thể nhận được các lợi ích:
- Dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt quốc tế
- Mỹ sẽ hỗ trợ phát triển chương trình hạt nhân dân sự của Iran, bao gồm cả việc sản xuất điện tại nhà máy hạt nhân Bushehr.
- Cơ chế "tái áp đặt trừng phạt" ( snapback) , cho phép tự động áp đặt lại các lệnh trừng phạt nếu Iran không tuân thủ, sẽ bị loại bỏ.
Danh sách này hiện chưa được Mỹ hoặc Iran xác nhận chính thức.
Dù vậy, theo CNN, một số nội dung trong “thỏa thuận 15 điểm” bị đánh giá là “gần như không thể chấp nhận” đối với Iran, đặc biệt là yêu cầu từ bỏ hoàn toàn quyền làm giàu uranium - vấn đề mà Tehran kiên quyết bảo vệ suốt hơn hai thập kỷ.
Bên cạnh đó, CNN cũng tiết lộ rằng các nhà đàm phán Iran đã thông báo với chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng họ không muốn tiếp tục làm việc với các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner như trước, mà mong muốn chuyển sang đối thoại trực tiếp với Phó tổng thống JD Vance.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
