Ác mộng và nỗi kinh hoàng về đêm

Những người gặp ác mộng có xu hướng trải nghiệm chúng vào nửa sau của đêm khi giấc mơ của họ sống động nhất. Trẻ em có nhiều khả năng gặp ác mộng nhất, đặc biệt nếu trẻ đang trải qua thời kỳ căng thẳng, chẳng hạn như khi ai đó qua đời hoặc cha mẹ ly hôn.

Ác mộng ít phổ biến hơn ở người lớn, nhưng cũng thường xảy ra khi người ta gặp căng thẳng. Ác mộng sẽ trở nên tồi tệ hơn nếu người nằm mơ thấy ác mộng đã thực sự trải qua trải nghiệm gây tổn thương đó - là bị tấn công bằng vũ lực, hay gặp hỏa hoạn.

Ảnh minh hoạ. Nguồn: Freepik.

Những cơn ác mộng này là triệu chứng của chứng rối loạn căng thẳng hậu sang chấn (PTSD), một tình trạng đã ảnh hưởng đến nhiều binh lính Mỹ trở về từ chiến tranh Việt Nam (1964-1975).

Các chương trình điều trị sử dụng một số kỹ thuật có thể làm giảm cường độ và tần suất của những cơn ác mộng. Thuốc điều trị chứng lo âu và trầm cảm, kết hợp với các kỹ thuật thư giãn, cũng giúp ích cho những người mắc bệnh này.

Freud và giấc mơ

Sigmund Freud là nhà tâm lý học phương Tây đầu tiên nghiên cứu về giấc mơ với tác phẩm kinh điển Giải thích giấc mơ (1900; xem tập Lịch sử Tâm lý học). Freud gọi những giấc mơ là “con đường thẳng tắp dẫn đến tiềm thức” và cho rằng chúng cung cấp một lối thoát cho những suy nghĩ và ham muốn vô thức mà trí óc lúc thức tỉnh không thể chấp nhận được.

Freud coi giấc mơ là một cách để giải quyết căng thẳng tinh thần cũng như thỏa mãn những ham muốn vô thức. Freud đã phân biệt giữa nội dung hiển thị và nội dung ẩn giấu của một giấc mơ.

“Việc giải thích giấc mơ cần phải dung hợp nhiều chất liệu phong phú của thơ ca, thần thoại, các thành ngữ, và cần xử lý nó một cách trung thực hơn... về mối quan hệ của giấc mơ với chứng loạn thần kinh và rối loạn tâm thần.”

-Sigmund Freud, 1911

Biểu tượng Tình dục theo Thuyết phân tâm của Freud trong Giấc mơ

Biểu tượng của cơ quan sinh dục nam: Máy bay, viên đạn, bàn chân, lửa, cá, bàn tay, vòi, dao, cà vạt, sào, rắn, gậy, dụng cụ cầm tay, tàu hỏa, cây cối, ô dù, vũ khí.

Biểu tượng của cơ quan sinh dục nữ: Chai, hộp, hang, rương, tủ, cửa, mũ, bình, lò nướng, túi, nồi, tàu biển, đường hầm.

Các biểu tượng của quan hệ tình dục: Leo lên một cái thang, đi lên cầu thang, băng qua cầu, lái ô tô, đi vào phòng, lái máy bay, cưỡi ngựa, đi tàu lượn siêu tốc, đi bộ xuống đường hầm hoặc ngõ hẻm.

Freud nghĩ rằng nội dung hiển thị của một giấc mơ – tức giấc mơ theo lời người nằm mơ kể lại – là một phiên bản được kiểm duyệt và mang tính biểu tượng cho nội dung ẩn giấu hay chính là ý nghĩa thực sự của giấc mơ. Freud cho rằng những khao khát và mong muốn thầm kín nhất được ngụy trang trong những giấc mơ vì chúng sẽ đe dọa đến sức khỏe tâm lý của chúng ta nếu chúng tạo thành một một phần của tâm trí tỉnh táo và có ý thức.

Ngược lại với quan điểm của Freud, nhiều nhà tâm lý học hiện đại cho rằng giấc mơ nên được hiểu là một cách giải quyết các vấn đề xảy ra hàng ngày (ở trường học hoặc nơi làm việc, trong các mối quan hệ, v.v.)

Thay vì mang một ý nghĩa tượng trưng, những người này tin rằng nội dung của một giấc mơ đại diện trực tiếp cho những mối quan tâm thực sự của người mơ trong cuộc sống hàng ngày.

Điều này có vẻ đơn giản, nhưng có lẽ hợp lý vì theo các nghiên cứu, người ta thấy những người gặp khó khăn trong cuộc sống trải qua giấc ngủ REM lâu hơn nhiều so với những người cảm thấy hài lòng với cuộc sống.

Tương tự như vậy, những người được giao những nhiệm vụ phức tạp hoặc gặp những tình huống khó giải quyết ngay trước khi ngủ thì có giấc ngủ REM lâu hơn bình thường, cho thấy rằng giấc mơ có vai trò giải quyết các vấn đề và xử lý nỗi lo lắng.