|
|
Một tàu thương mại di chuyển qua eo biển Hormuz ngày 29/4. Ảnh: Reuters. |
Ngày 3/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ khởi động một chiến dịch từ sáng 4/5 (giờ địa phương) nhằm giải cứu các tàu thuyền đang mắc kẹt tại eo biển Hormuz, coi đây là một “cử chỉ nhân đạo” hỗ trợ các quốc gia trung lập trong bối cảnh xung đột Mỹ - Israel với Iran, theo Reuters.
Ông Trump không nêu chi tiết cụ thể về kế hoạch, song cho biết chiến dịch sẽ hỗ trợ các tàu và thủy thủ đoàn bị “mắc kẹt” tại tuyến hàng hải trọng yếu này, trong bối cảnh nguồn lương thực và nhu yếu phẩm đang cạn dần do Iran phong tỏa lối đi.
“Chúng tôi đã thông báo với các quốc gia rằng Mỹ sẽ dẫn dắt tàu của họ rời khỏi các tuyến đường bị hạn chế một cách an toàn, để họ có thể tiếp tục hoạt động bình thường”, ông viết trên nền tảng Truth Social.
Trong hơn hai tháng qua, Iran gần như chặn toàn bộ hoạt động vận tải từ Vùng Vịnh, ngoại trừ tàu của chính mình. Tháng trước, Washington cũng áp đặt lệnh phong tỏa đối với tàu xuất phát từ các cảng Iran.
Tuy nhiên, hiện chưa rõ chiến dịch của Mỹ sẽ hỗ trợ những quốc gia nào và được triển khai ra sao. Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận chính thức, trong khi Lầu Năm Góc từ chối lên tiếng.
Ông Trump cảnh báo mọi hành vi cản trở chiến dịch của Mỹ sẽ “bị đáp trả bằng vũ lực”.
Iran xem xét phản hồi của Mỹ về đề xuất hòa bình
Cùng ngày, Iran cho biết đã nhận được phản hồi từ Mỹ đối với đề xuất đàm phán hòa bình mới nhất, chỉ một ngày sau khi ông Trump tuyên bố có thể bác bỏ đề xuất này vì cho rằng Tehran “chưa trả giá đủ lớn”.
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin Washington đã chuyển phản hồi thông qua Pakistan và Tehran đang tiến hành xem xét, song chưa có xác nhận từ phía Mỹ hoặc Islamabad.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, nhấn mạnh: “Ở thời điểm này, chưa có các cuộc đàm phán hạt nhân”, ám chỉ đề xuất tạm gác vấn đề hạt nhân cho đến khi chiến sự kết thúc và các bên dỡ bỏ phong tỏa hàng hải tại Vùng Vịnh.
 |
| Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei. Ảnh: Reuters. |
Trước đó, ông Trump cho biết chưa xem xét kỹ nội dung đề xuất nhưng nhiều khả năng sẽ từ chối. “Họ chưa phải trả giá tương xứng cho những gì đã gây ra với nhân loại và thế giới trong 47 năm qua”, ông viết trên mạng xã hội.
Mỹ và Israel đã tạm dừng chiến dịch không kích Iran cách đây 4 tuần, đồng thời tiến hành một vòng đàm phán với Tehran. Tuy nhiên, nỗ lực tổ chức các cuộc gặp tiếp theo đến nay vẫn bế tắc.
Một quan chức cấp cao Iran tiết lộ đề xuất mới nhất của Tehran tập trung vào việc chấm dứt chiến sự và giải quyết bế tắc hàng hải trước, trong khi đàm phán về chương trình hạt nhân sẽ được chuyển sang giai đoạn sau nhằm tạo “bầu không khí thuận lợi hơn”.
Bất đồng lớn về chương trình hạt nhân
Đề xuất trì hoãn đàm phán hạt nhân được cho là trái ngược với yêu cầu lâu nay của Washington, vốn muốn Iran chấp nhận các hạn chế nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân trước khi chiến sự kết thúc.
Mỹ yêu cầu Tehran từ bỏ hơn 400 kg uranium làm giàu ở mức cao - vật liệu có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân. Iran khẳng định chương trình của mình phục vụ mục đích hòa bình, song sẵn sàng đàm phán hạn chế ở một mức độ nhất định nếu các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ. Trước đây, Tehran từng chấp nhận các điều kiện tương tự trong thỏa thuận năm 2015 mà ông Trump sau đó rút khỏi.
Dù nhiều lần tuyên bố “không vội vàng”, ông Trump đang chịu áp lực trong nước phải phá vỡ thế kiểm soát của Iran tại Hormuz - nơi chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu và đã đẩy giá xăng tại Mỹ tăng cao.
 |
| Ông Trump đang chịu áp lực lớn trong nước và quốc tế khi giải quyết vấn đề về eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters. |
Đảng Cộng hòa đối mặt nguy cơ mất điểm với cử tri trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang.
Theo truyền thông Iran, đề xuất 14 điểm của Tehran bao gồm việc Mỹ rút lực lượng khỏi khu vực lân cận, dỡ bỏ phong tỏa, giải phóng tài sản bị đóng băng, bồi thường thiệt hại, dỡ bỏ trừng phạt, chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận (bao gồm Lebanon) và thiết lập cơ chế kiểm soát mới đối với Hormuz.
Căng thẳng lan rộng sang Lebanon
Trong một diễn biến liên quan, Israel ngày 3/5 đã yêu cầu hàng nghìn người dân tại miền Nam Lebanon sơ tán, làm gia tăng căng thẳng trong cuộc xung đột với lực lượng Hezbollah - đồng minh của Iran.
Tehran tuyên bố các cuộc đàm phán với Washington không thể nối lại nếu chưa đạt được lệnh ngừng bắn tại Lebanon, nơi Israel mở chiến dịch quân sự từ tháng 3 nhằm vào Hezbollah sau khi lực lượng này tấn công qua biên giới để ủng hộ Iran.
Dù hai bên đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn riêng vào tháng trước, giao tranh vẫn tiếp diễn ở quy mô nhỏ. Quân đội Israel đã phát cảnh báo khẩn tới cư dân tại 11 thị trấn và làng mạc ở miền Nam Lebanon, yêu cầu rời khỏi nhà và di chuyển ít nhất 1.000 mét đến khu vực an toàn.
Israel cho biết đang tiến hành các chiến dịch nhằm vào Hezbollah sau những gì họ mô tả là vi phạm lệnh ngừng bắn, đồng thời cảnh báo bất kỳ ai ở gần lực lượng hoặc cơ sở của Hezbollah đều có thể đối mặt nguy cơ bị tấn công.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
