Tổng thống Mỹ - Iran ký thỏa thuận hòa bình, ông Trump vẫn dọa ném bom

Tổng thống Trump đang có mặt tại Pháp để dự hội nghị G7, hiện tại, hội nghị đã khép lại. Ảnh: Reuters.

Hãng tin Reuters dẫn nguồn tin ngày 17/6 (giờ miền Đông nước Mỹ) cho biết, dù thỏa thuận dự kiến được ký kết trong một buổi lễ chính thức tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6, hai bên đã tiến hành ký kết sớm hơn kế hoạch. Hiện tại, Nhà Trắng và truyền thông nhà nước Iran đã chính thức công bố các nội dung của văn kiện này.

Cả Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đều đã ký kỹ thuật số vào biên bản, các quan chức cho biết. Bộ Ngoại giao Iran xác nhận thỏa thuận đã có hiệu lực từ thứ Tư.

Chi tiết bản ghi nhớ

Biên bản ghi nhớ bao gồm việc chấm dứt ngay lập tức cuộc chiến trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon, khôi phục hoàn toàn lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran, bãi bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế, giải tỏa tài sản bị phong tỏa và một kế hoạch trị giá 300 tỷ USD để phục hồi kinh tế cho quốc gia này.

Iran cũng cam kết không chế tạo vũ khí hạt nhân, khẳng định lại lời hứa mà họ đã duy trì trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, theo CNN, với độ dài chưa đầy 800 từ tiếng Anh, bản đề cương gồm 14 điểm này để ngỏ rất nhiều chi tiết quan trọng, bao gồm cả vấn đề nhạy cảm là chương trình hạt nhân của Iran.

Dù vậy, văn kiện này hứa hẹn mang lại cho Iran nguồn tài chính lớn - bằng cách dỡ bỏ các lệnh trừng phạt để Iran có thể bán dầu ra thế giới, đồng thời có khả năng cho phép Iran tiếp cận hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa và 300 tỷ USD tiền tài trợ.

Trước đó, trong ngày 17/6 (giờ địa phương), một quan chức cấp cao Mỹ đã công bố toàn văn tài liệu gồm 14 điểm trong cuộc họp báo trực tuyến với truyền thông.

Theo thỏa thuận, eo biển Hormuz sẽ được miễn phí lưu thông trong vòng 60 ngày. Mặc dù văn bản để ngỏ khả năng thu phí trong tương lai, quan chức Mỹ khẳng định điều này khó có khả năng xảy ra. Thỏa thuận đề cập tới quỹ đầu tư trị giá 300 tỷ USD dành cho Iran, song phía Washington làm rõ rằng Mỹ sẽ không trực tiếp đóng góp tài chính.

Về vấn đề hạt nhân, văn kiện tái khẳng định cam kết của Iran trong việc không sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, các chi tiết then chốt vẫn được để lại cho các vòng đàm phán cuối cùng.

Thông tin về việc ký kết biên bản ghi nhớ được Nhà Trắng xác nhận chỉ ít phút sau khi Tổng thống Trump lên tiếng bác bỏ các chỉ trích liên quan. Hiện ông Trump vẫn đang lưu lại Pháp sau khi Hội nghị thượng đỉnh G7 kết thúc.

Nội dung biên bản ghi nhớ do quan chức Mỹ công bố nhìn chung nhất quán với các thông tin đã được đăng tải trước đó. Tuy nhiên, phiên bản này cung cấp thêm chi tiết về các vấn đề gây tranh cãi như: phương án xử lý kho uranium làm giàu của Iran, việc chấm dứt giao tranh tại Lebanon, cơ chế quản lý eo biển Hormuz, chương trình tên lửa và các lực lượng đồng minh của Tehran trong khu vực.

Về phía Israel, Tổng thống Trump cho biết Tel Aviv đã được xem bản sao thỏa thuận. Trái lại, truyền thông Israel đưa tin yêu cầu tiếp cận văn kiện này của họ đã bị từ chối, và Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng tuyên bố không nắm đầy đủ các điều khoản trong thỏa thuận.

Ông Trump dọa ném bom nếu Iran vi phạm

Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công và tiêu diệt các quan chức Iran nếu họ không tôn trọng các cam kết.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công và tiêu diệt các quan chức nếu Iran vi phạm thỏa thuận. Ảnh: Reuters.

"Chúng tôi sẽ ném bom tới tấp nếu họ vi phạm thỏa thuận", ông Trump phát biểu với phóng viên về Iran. "Tôi không muốn điều đó xảy ra. Tôi muốn họ tôn trọng thỏa thuận". Ông cũng gọi người dân Iran là "những người thông minh" trong lúc các nhà đàm phán Mỹ và Iran làm việc để đạt được lệnh ngừng bắn vĩnh viễn trong 60 ngày tới.

Trước đó, ông từng tuyên bố: "Nếu tôi không thích, nếu họ không cư xử đúng mực, chúng tôi sẽ quay lại và dội bom ngay vào đầu họ, được chứ?".

Giá dầu giảm nhưng tăng hơn khi ông Trump đe dọa

Giá dầu tiếp tục giảm vào thứ Tư do kỳ vọng về việc mở lại eo biển Hormuz - tuyến đường thủy hẹp và quan trọng giữa Iran và Oman. Hợp đồng dầu thô Brent tương lai đã xuống dưới 80 USD, mức thấp nhất kể từ khi cuộc xung đột Mỹ - Iran bắt đầu.

Tuy nhiên, giá dầu đã tăng trở lại hơn 1% sau khi ông Trump tuyên bố có thể nối lại chiến tranh nếu ông không hài lòng với Iran.

Một quan chức cấp cao Mỹ, phát biểu với điều kiện giấu tên, cho biết các bên vẫn có thể rút lui cho đến khi một thỏa thuận ràng buộc được xác lập.

Thỏa thuận gồm 14 điểm này - vốn đã lan truyền rộng rãi trước khi nội dung chính thức được công bố - gia hạn lệnh ngừng bắn đã thông báo vào tháng 4 thêm 60 ngày để hai bên đàm phán lệnh đình chiến cuối cùng.

Những mục tiêu chưa đạt được của Tổng thống Trump

Bất chấp giọng điệu cứng rắn, ông Trump dường như đạt được rất ít mục tiêu so với những gì ông mong muốn khi bắt đầu cuộc chiến, trong khi Iran có vẻ đang tiến gần hơn đến việc được dỡ bỏ lệnh trừng phạt trị giá hàng tỷ USD.

Chính phủ thần quyền Iran vẫn tồn tại, kho dự trữ uranium làm giàu cao chưa được giao nộp, năng lực tên lửa đạn đạo chưa bị phá hủy và họ chưa chấm dứt hỗ trợ các lực lượng dân quân chống Israel như Hezbollah tại Lebanon.

Phát biểu tại Paris, ông Trump đã bác bỏ cam kết từ những ngày đầu cuộc chiến là tiêu diệt mọi tên lửa của Iran và "san phẳng ngành công nghiệp tên lửa của họ." "Tôi đang nói rằng nếu các quốc gia khác có chúng, thì việc Iran không có gì cả là hơi không công bằng", ông Trump nói.

Các lãnh đạo G7 tại hội nghị Evian-les-Bains đã hoan nghênh thỏa thuận này. Ảnh: Reuters.

Dù vậy, các lãnh đạo G7 tại hội nghị Evian-les-Bains đã hoan nghênh thỏa thuận này. Các nhà lãnh đạo châu Âu chia sẻ mối quan ngại của Mỹ về chương trình hạt nhân của Iran, nhưng chưa bao giờ ủng hộ quyết định tiến hành chiến tranh mà không có sự ủy quyền của Liên Hợp Quốc, đồng thời lo ngại Iran đã giành được lợi thế khi trụ vững trước cuộc tấn công của siêu cường và khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

"Chúng tôi nhấn mạnh sự cần thiết của việc đàm phán... để giải quyết các mối đe dọa do Iran gây ra trong khu vực và xa hơn nữa, đồng thời đảm bảo rằng họ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân," các lãnh đạo Pháp, Đức, Anh, Nhật Bản, Ý, Canada và Mỹ tuyên bố.

Họ cũng yêu cầu ngừng bắn ngay lập tức tại Lebanon, nơi thỏa thuận kêu gọi chấm dứt thù địch giữa Israel và nhóm Hezbollah được Iran hậu thuẫn - cuộc chiến đã khiến hơn một triệu người phải di dời.

Giao tranh đã giảm bớt nhưng chưa chấm dứt kể từ khi thỏa thuận đạt được vào Chủ nhật, và Israel - quốc gia không tham gia đàm phán và đang chiếm đóng miền nam Lebanon - tuyên bố họ giữ quyền sử dụng vũ lực.

Ông Trump ca ngợi lãnh đạo Nga - Trung, chỉ trích nhẹ nhàng ông Netanyahu

Ông Trump đã dành những lời tích cực cho Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng cả hai đã góp phần hỗ trợ tiến trình đạt được thỏa thuận, hoặc ít nhất không cản trở các nỗ lực của Washington liên quan đến eo biển Hormuz.

"Tôi muốn cảm ơn họ vì họ đã khiến mọi việc trở nên tốt đẹp hơn nhiều", ông Trump phát biểu sau khi Mỹ - Iran đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến vào thứ Tư.

Tổng thống Mỹ cho rằng dù lãnh đạo Nga và Trung Quốc "hoàn toàn có thể gây ra nhiều khó khăn hơn", họ đã chọn cách không thực hiện điều đó.

Ngược lại, ông đã nhẹ nhàng chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về chiến thuật tại Lebanon. Hai người đã nhiều lần bất đồng về việc Israel từ chối hạn chế các cuộc tấn công Hezbollah tại Lebanon, nơi việc chấm dứt thù địch là yêu cầu chính của Iran.

Ông Trump chỉ trích ông Netanyahu vì tiếp tục tấn công vào Lebanon. Ảnh: Reuters.

"Netanyahu là một người tốt, chỉ là đôi khi hơi kích động", ông Trump nói với phóng viên. "Chúng tôi có chút tranh cãi về Lebanon. Tôi nói ông nên nhẹ tay một chút, Bibi", ông nói, sử dụng biệt danh của ông Netanyahu. "Ông không cần phải phá sập một tòa nhà mỗi khi thấy ai đó từ Hezbollah đi vào đó".

Truyền thông nhà nước Lebanon đưa tin về các cuộc không kích và pháo kích mới của Israel tại miền nam trong suốt ngày thứ Tư.

Các nguồn tin an ninh Lebanon cho biết Hezbollah cũng đã phóng hai cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái vào lực lượng Israel tại phía nam. Nhóm này không công khai nhận trách nhiệm. Israel sau đó cho biết 5 binh sĩ của họ đã bị thương trong hai cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái của Hezbollah tại miền nam Lebanon.