Tổ yến, đông trùng hạ thảo bổ dưỡng cỡ nào?

Vào dịp Tết, tổ yến, đông trùng hạ thảo - những sản phẩm được xem là "cao cấp" - thường được lựa chọn làm quà biếu người thân, đặc biệt là người lớn tuổi. Không ít người tin rằng đây là những thực phẩm bổ dưỡng, tốt cho sức khỏe.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho rằng khi sử dụng các sản phẩm này, người dân cần có cái nhìn đúng và thận trọng hơn, tránh kỳ vọng quá mức về công dụng.

Bổ dưỡng hay chỉ là tâm lý?

Theo vị chuyên gia, từ xa xưa, những thực phẩm như tổ yến được xem là quý vì hiếm, khó tìm. Khi nguồn cung ít, giá trị của chúng thường được đánh giá cao.

Tiến sĩ, bác sĩ Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, cho hay gọi tổ yến là "vàng trắng" trong ẩm thực vì giàu acid amin thiết yếu, khoáng chất và protein dễ hấp thu, mang lại nhiều lợi ích sức khỏe như tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ xương khớp, hỗ trợ phát triển não bộ, cải thiện chức năng tiêu hóa.

Tổ yến đã từ lâu được biết đến như một món ăn quý giá với nhiều công dụng cho sức khỏe. Ảnh: Sohu.

Theo Y học cổ truyền, đông trùng hạ thảo có vị ngọt, tính ôn, tác động chủ yếu vào hai kinh Phế và Thận. Dược liệu này được cho là có tác dụng bổ phế, ích thận, tăng cường tinh tủy, hỗ trợ cải thiện tình trạng suy nhược thần kinh, ho kéo dài, đau mỏi lưng gối, liệt dương và di tinh.

Tuy nhiên, hiện nay, nhiều sản phẩm như yến sào hay đông trùng hạ thảo đã được nuôi trồng và sản xuất với quy mô lớn. Điều này khiến người tiêu dùng khó biết được quy trình nuôi, chế biến có đảm bảo hay không, cũng như chất lượng thực sự của sản phẩm ra sao nếu không có kiểm định rõ ràng.

Ở góc độ tình cảm, việc chọn tổ yến hay đông trùng hạ thảo làm quà Tết để biếu ông bà, cha mẹ hay người thân là điều hoàn toàn dễ hiểu. "Đây là những món quà thể hiện sự quan tâm, chăm sóc và mang ý nghĩa sang trọng. Tuy nhiên, nếu xét riêng về giá trị dinh dưỡng, không nên kỳ vọng quá nhiều hoặc 'thần thánh hóa' các sản phẩm này", PGS Hưng nói.

PGS Hưng cho biết nếu nhìn vào bảng thành phần dinh dưỡng, tổ yến không chứa quá nhiều chất đặc biệt như nhiều người vẫn nghĩ. Hàm lượng dinh dưỡng trong mỗi khẩu phần cũng không lớn.

Đông trùng hạ thảo cũng tương tự, có thể có một số thành phần hỗ trợ sức khỏe, nhưng để khẳng định mức độ "bổ" đến đâu thì cần có nghiên cứu cụ thể về liều lượng, thời gian sử dụng và đối tượng phù hợp.

Hiểu đúng để tránh lạm dụng

Nhiều người có thói quen sử dụng các sản phẩm này với kỳ vọng bồi bổ sức khỏe nhanh chóng, nhưng theo chuyên gia, việc dùng bao nhiêu, trong thời gian bao lâu, có phù hợp hay không còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe cụ thể từng người. Người có bệnh nền, người cao tuổi hoặc người cần kiểm soát đường huyết, mỡ máu… càng cần thận trọng hơn.

Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì lấy ví dụ một số sản phẩm yến chế biến sẵn có thể chứa nhiều đường để tăng hương vị. Điều này không phù hợp với người mắc đái tháo đường hoặc cần hạn chế đường trong khẩu phần. Vì vậy, trước khi sử dụng, người dân nên đọc kỹ nhãn sản phẩm để biết thành phần, hàm lượng dinh dưỡng cũng như các chất phụ gia đi kèm.

Việc dùng tổ yến, đông trùng hạ thảo bao nhiêu, trong thời gian bao lâu, còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe cụ thể từng người.

Ngoài ra, trên thực tế, không phải sản phẩm nào cũng ghi rõ hàm lượng chi tiết, mà đôi khi chỉ liệt kê thành phần chung. Khi đó, người tiêu dùng rất khó đánh giá chính xác giá trị dinh dưỡng và mức độ phù hợp với sức khỏe của bản thân.

"Trong trường hợp có bệnh lý hoặc cần chế độ ăn đặc biệt, tốt nhất nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng thường xuyên", vị chuyên gia cho hay.

PGS Nguyễn Trọng Hưng cũng nhấn mạnh rằng những món quà như tổ yến, đông trùng hạ thảo nên được nhìn nhận như một nét văn hóa, một cách thể hiện tình cảm trong dịp Tết hơn là "thực phẩm chữa bệnh" hay "thuốc bổ". Không nên vì tin tưởng quá mức mà sử dụng liên tục, với số lượng lớn hoặc thay thế cho các chế độ dinh dưỡng cân bằng khác.

Theo ông, nguyên tắc chung vẫn là ưu tiên thực phẩm tự nhiên, đa dạng và phù hợp với thể trạng. Các sản phẩm chế biến sẵn, dù tiện lợi và mang ý nghĩa quà tặng, cũng chỉ nên dùng ở mức vừa phải. Dùng quá nhiều không chắc mang lại lợi ích rõ rệt, trong khi dùng quá ít hoặc không đúng cách cũng khó đạt được hiệu quả như mong đợi.