Một người phụ nữ trung niên tên H. đưa cháu bé 5 tuổi đến Trung tâm Pháp y Hà Nội để làm xét nghiệm ADN xác định quan hệ huyết thống. Trước đó, gia đình đã cho đứa trẻ xét nghiệm tại một cơ sở tư nhân và kết quả cho thấy bé có quan hệ huyết thống với người được xét nghiệm.
Tờ kết quả ADN khiến cả gia đình "dậy sóng"
Tuy nhiên, khi tờ kết quả được trả về, không khí trong gia đình lập tức trở nên căng thẳng. Một số người không chấp nhận kết luận này, họ cho rằng có thể đã xảy ra sai sót trong quá trình xét nghiệm, thậm chí nghi ngờ kết quả đã bị "can thiệp".
Không đồng ý với kết quả ban đầu, các bên quyết định đưa vụ việc ra tòa. Khi vụ việc được thụ lý, tòa án trưng cầu giám định tại Trung tâm Pháp y Hà Nội để có kết luận độc lập.
Trao đổi với Tri Thức - Znews, kỹ thuật viên Hoàng Thị Thu Hà, Trung tâm Pháp y Hà Nội, cho biết tại đây, toàn bộ quy trình lấy mẫu được thực hiện trực tiếp, có người thân chứng kiến và niêm phong theo đúng quy định pháp lý.
"Chúng tôi trực tiếp lấy mẫu từ các bên liên quan, có người nhà chứng kiến toàn bộ quá trình. Mẫu sau đó được niêm phong, lưu trữ đúng quy trình để đảm bảo không thể bị can thiệp. Mỗi kết quả giám định đều gắn với trách nhiệm pháp luật rất rõ ràng", chị Hà nói.
 |
| Kỹ thuật viên Hoàng Thị Thu Hà, Trung tâm Pháp y Hà Nội, lấy mẫu xét nghiệm cho người dân. Ảnh: HY. |
Trong quá trình phân tích, nhóm kỹ thuật viên nhận thấy một số chỉ số gen có điểm khác biệt so với những trường hợp cha - con thông thường. Ở vài vị trí, kết quả không hoàn toàn trùng khớp.
Nếu chỉ nhìn vào sự khác biệt này, nhiều người có thể vội kết luận rằng hai người không có quan hệ huyết thống. Tuy nhiên, theo chuyên gia, đó chưa phải là kết luận cuối cùng.
Theo chị Hà, ADN là chuỗi vật chất di truyền rất dài được truyền từ bố mẹ sang con cái. Trong quá trình hình thành và phát triển của cơ thể, đôi khi có thể xuất hiện những đột biến gen rất nhỏ tại một số vị trí trên chuỗi ADN.
"Đột biến gen có thể xuất hiện tự nhiên trong quá trình di truyền. Chỉ cần một thay đổi rất nhỏ trên chuỗi ADN, khi xét nghiệm đúng vị trí đó sẽ thấy sự khác biệt. Vì vậy, trong giám định huyết thống, chúng tôi không chỉ dựa vào một vị trí gen mà phải phân tích nhiều locus (thuật ngữ di truyền học dùng để chỉ một vị trí xác định của gen hoặc đoạn ADN trên nhiễm sắc thể) khác nhau", chị Thu Hà giải thích.
Trong trường hợp này, các kỹ thuật viên tiến hành phân tích tổng cộng 23 locus gen, số lượng vị trí được xem là đủ để đánh giá quan hệ huyết thống với độ chính xác rất cao.
Kết quả cho thấy có hai vị trí xuất hiện đột biến. Tuy nhiên, khi toàn bộ dữ liệu được đưa vào hệ thống tính toán xác suất thống kê, kết luận cuối cùng vẫn xác định hai người có quan hệ huyết thống cha - con.
Điều trớ trêu là ngay cả khi kết quả giám định lại trùng khớp với kết quả xét nghiệm ban đầu, một số thành viên trong gia đình vẫn không chấp nhận. Theo chị Hà, nguyên nhân không nằm ở yếu tố khoa học mà xuất phát từ những mâu thuẫn liên quan đến quyền lợi tài sản.
"Nếu đứa trẻ được công nhận có quan hệ huyết thống, đồng nghĩa với việc có quyền thừa kế trong gia đình. Vì vậy, một số người vẫn nghi ngờ rằng có sự 'can thiệp' vào kết quả", kỹ thuật viên Hà nói.
Áp lực nghề nghiệp của người làm giám định ADN
Theo kỹ thuật viên này, việc người dân không tin vào kết quả xét nghiệm ADN ban đầu và tìm đến một đơn vị khác để kiểm tra lại là điều khá phổ biến, đặc biệt trong những trường hợp liên quan đến tranh chấp.
"Có những gia đình mang mẫu đi xét nghiệm ở nhiều nơi khác nhau chỉ vì không muốn chấp nhận sự thật. Nhưng xét nghiệm ADN là khoa học. Nếu quy trình lấy mẫu đúng và phương pháp phân tích chuẩn thì kết quả sẽ không thay đổi", chị Hà cho biết.
 |
| Theo kỹ thuật viên Thu Hà, điều quan trọng nhất với người làm giám định ADN là sự trung thực và bản lĩnh nghề nghiệp. Ảnh: HY. |
Sau hơn 10 năm làm việc trong lĩnh vực giám định ADN, chị Hà cho biết đã chứng kiến nhiều cung bậc cảm xúc trái ngược: có người vỡ òa vì tìm lại được người thân, nhưng cũng có gia đình rạn nứt khi sự thật được phơi bày.
"Đôi khi chỉ một tờ giấy kết quả cũng có thể làm thay đổi số phận của nhiều người trong một gia đình", chị chia sẻ.
Theo chị, điều quan trọng nhất với người làm giám định ADN là sự trung thực và bản lĩnh nghề nghiệp. Trong thực tế, từng có trường hợp người nhà tìm cách tác động để thay đổi kết quả xét nghiệm.
"Có người gợi ý rằng nếu muốn kết quả theo hướng này hay hướng kia thì họ sẵn sàng chi tiền. Nhưng với người làm khoa học, điều đó là không thể. Chúng tôi chỉ trả kết quả đúng với mẫu xét nghiệm và những gì khoa học chứng minh", chị Hà khẳng định.
Tò mò về nghề y, về một nghề nghiệp luôn có tác động đến cuộc đời bạn nhưng luôn đầy những thông tin kỹ thuật khó hiểu? Đây là một số giới thiệu của mục Sức khỏe dành cho bạn:
Ký túc xá - Cá tốc ký: Cuốn sách kể về đời sống của sinh viên Đại học Y Hà Nội, chủ yếu xoay quanh đời sống ký túc xá, nơi tác giả đã trải qua tuổi trẻ cùng 10 thành viên khác trong phòng 110 E2.
Chạy trời không khỏi đau: Tập hợp các ghi chép của tác giả Adam Kay trong 6 năm hành nghề y từ 2004 đến 2010, cuốn sách là bản báo cáo không khoan nhượng về công việc của đội ngũ y tế của Vương quốc Anh đang làm việc ngày đêm nhưng chưa được nhìn nhận và tôn trọng đúng mức.
