Tiền Mỹ bán dầu Venezuela chảy về Qatar gây tranh cãi

Một tàu chở dầu di chuyển trên hồ Maracaibo, thuộc tỉnh Cabimas, Venezuela vào năm 2022. Ảnh: Reuters.

Chính quyền Trump hôm 14/1 đã hoàn tất thương vụ bán dầu mỏ đầu tiên có nguồn gốc từ Venezuela, trị giá khoảng 500 triệu USD, CNN đưa tin.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump cho biết Venezuela giao cho Mỹ 30-50 triệu thùng dầu thuộc diện trừng phạt. Số dầu này sẽ được bán theo giá thị trường.

Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers cho biết ông Trump đã "làm trung gian cho thỏa thuận năng lượng mang tính lịch sử với Venezuela, để mang lại lợi ích cho người dân hai nước".

Doanh thu bán dầu được phân chia giữa người dân Venezuela, các công ty Mỹ và chính phủ Mỹ, theo Nhà Trắng.

Đây mới chỉ là giao dịch đầu tiên trong số nhiều đợt bán dự kiến mang lại hàng tỷ USD trong những tháng tới - thậm chí có thể kéo dài trong nhiều năm, CNN đưa tin.

Theo một cựu quan chức chính quyền Mỹ am hiểu vấn đề, số tiền này được chuyển tới Qatar, thay vì giữ trong các ngân hàng Mỹ hoặc gửi thẳng về Venezuela.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói với Newsmax rằng số tiền thu được từ việc bán dầu sẽ bắt đầu chảy vào Venezuela sớm nhất từ hôm 15/1.

Hai nguồn tin hiểu rõ hệ thống tài chính Venezuela cho biết các ngân hàng trong nước đã bắt đầu quảng bá việc có tiền mặt, cho thấy nguồn thu từ dầu mỏ đã đến nước này.

Mỹ đã hoàn tất thương vụ bán dầu Venezuela đầu tiên trị giá 500 triệu USD. Ảnh: Reuters.

Lý do Mỹ gửi tiền tại Qatar

Suốt nhiều năm, Venezuela đã bị các chính phủ phương Tây áp đặt trừng phạt, gần như bị cô lập khỏi hệ thống ngân hàng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, ông Trump nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo doanh thu từ dầu mỏ phải trực tiếp mang lại lợi ích cho Venezuela, đồng thời, cần ngăn chặn các bên đang yêu sách quyền lợi đối với nguồn tiền mà Mỹ tạo ra từ các thương vụ mua bán dầu này tiếp cận được chúng.

Tổng thống Mỹ mới đây ký một sắc lệnh hành pháp, trong đó tuyên bố mọi nỗ lực nhằm áp đặt cầm cố, khấu trừ, phong tỏa hoặc các phán quyết pháp lý khác nhằm đòi hỏi khoản tiền nói trên đều bị chặn.

Sắc lệnh nêu rõ rằng nếu các khoản tiền bị vướng vào những tranh chấp pháp lý như vậy, điều đó sẽ “can thiệp nghiêm trọng vào nỗ lực then chốt của chúng tôi nhằm bảo đảm ổn định kinh tế và chính trị cho Venezuela”.

Việc Mỹ gửi tiền bán dầu vào một tài khoản ở Qatar là cách thức để khoản tiền này có thể nằm ngoài tầm với của các doanh nghiệp và chủ nợ phương Tây - những bên đang đòi các khoản mà họ cho rằng Venezuela còn nợ.

Nếu các chủ nợ có thể làm chậm dòng tiền chuyển về nước, động thái trên sẽ gây ra vấn đề lớn, không chỉ cho Venezuela mà còn cho chính quyền Trump.

CNN đưa Qatar từ lâu đã đóng vai trò trung gian giữa Mỹ và chính phủ Venezuela, mở ra các kênh liên lạc trực tiếp hơn giữa hai chính phủ từ trước cả khi Mỹ bắt giữ ông Nicolás Maduro.

Theo Alejandro Grisanti, Giám đốc sáng lập Ecoanalitica - công ty tư vấn khu vực Mỹ Latinh và Nam Mỹ - những ngân hàng Qatar đang giữ số tiền mà Mỹ bán dầu đã được chỉ thị thực hiện đấu giá nguồn tiền cho các ngân hàng Venezuela, ưu tiên thực phẩm, thuốc men và doanh nghiệp nhỏ.

Số tiền sau đó sẽ được Ngân hàng Trung ương Venezuela thu gom và phân bổ theo các yêu cầu do Mỹ đặt ra.

Bộ trưởng Tài chính Bessent nói với Newsmax rằng khoản tiền thu được sẽ được sử dụng để tài trợ cho hoạt động của chính phủ Venezuela, an ninh và các chương trình cung cấp lương thực.

Nhà Trắng từ chối bình luận trực tiếp về việc tiền được chuyển qua ngân hàng ở Qatar trước khi chi trả cho Venezuela.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters.

Lo ngại về tính minh bạch

Tuy nhiên, theo chuyên gia nói trên, chỉ riêng sắc lệnh hành pháp của ông Trump đã có thể ngăn chặn các chủ nợ cản trở dòng tiền cần thiết chảy về Venezuela.

Việc gửi tiền tại Qatar khiến vấn đề thêm phức tạp, làm giảm tính minh bạch của Washington trong việc theo dõi dòng tiền.

“Nếu không có một kế hoạch công khai nêu rõ cấu trúc quản lý của ‘quỹ tiền’ này, ai sẽ kiểm soát nó, và các cơ chế chống tham nhũng, chống rửa tiền nào sẽ được áp dụng … thì cách làm này giống như đang lập ra quỹ ‘đen’”, chuyên gia yêu cầu giấu tên nhận định. “Điều đó rất đáng lo ngại”.

Điều này không có nghĩa là chính quyền Trump sẽ làm điều gì mờ ám với số tiền trên.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, vẫn tồn tại những lo ngại về việc số tiền chảy về Venezuela sẽ được chính quyền Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez sử dụng ra sao?

Một số người chỉ trích chính quyền Trump cũng đặt câu hỏi về động cơ của tổng thống Mỹ khi quyết định chuyển tiền sang Qatar.

“Không có bất kỳ cơ sở pháp lý nào cho phép một tổng thống lập ra tài khoản ở nước ngoài, do chính mình kiểm soát, để bán các tài sản bị quân đội Mỹ tịch thu”, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, thành viên đảng Dân chủ bang Massachusetts, nói với Semafor.