|
| Các tế bào miễn dịch tiếp cận và bám vào tế bào ung thư mô tả cơ chế hệ miễn dịch tham gia kiểm soát khối u. Ảnh: Shutterstock. |
THUỐC GÂY ĐỘC TẾ BÀO
Đâu là cơ chế giúp các loại thuốc chống ung thư ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư hay tiêu diệt chúng? Tùy vào thời kỳ phát triển mà người ta phân loại thuốc chống ung thư thành thuốc gây độc tế bào thế hệ thứ nhất, thuốc nhắm trúng đích thế hệ thứ hai và thuốc miễn dịch thế hệ thứ ba.
Được phát triển đầu tiên, thuốc gây độc tế bào khai thác đặc tính phân chia tế bào nhanh chóng và mất kiểm soát của tế bào ung thư. Các tế bào tích cực phân chia sẽ thường xuyên sao chép DNA, vì vậy dòng thuốc này sẽ can thiệp vào quá trình phân chia để tiêu diệt tế bào ung thư. Có điều, các tế bào đang phân chia nhanh một cách bình thường cũng bị "liên lụy". Thuốc tấn công sang cả các tế bào nang tóc vốn phân chia hàng ngày, dẫn đến rụng tóc. Chúng cũng ức chế tủy xương, nơi sản xuất các tế bào miễn dịch, khiến hệ thống miễn dịch bị suy yếu.
THUỐC NHẮM TRÚNG ĐÍCH VÀ THUỐC MIỄN DỊCH
Thuốc nhắm trúng đích (liệu pháp nhắm trúng đích) là những loại thuốc tấn công có chọn lọc vào các phân tử đặc hiệu của tế bào ung thư. Do chọn lọc đúng tế bào ung thư để tác động, thuốc này ít gây tác dụng phụ hơn loại thuốc gây độc tế bào. Tuy nhiên, chúng có nhược điểm là số lượng đích tác động hạn chế và hiệu quả sụt giảm khi xuất hiện tình trạng kháng thuốc.
Khắc phục nhược điểm này, thuốc miễn dịch (liệu pháp miễn dịch) ra đời. Loại thuốc này giúp tăng cường hệ thống miễn dịch của cơ thể để chống chọi với các tế bào ung thư. Các tế bào ung thư thường sử dụng một chiến lược tinh vi để đánh lừa hệ miễn dịch, từ đó tránh được sự tấn công của hệ miễn dịch. Nhưng thuốc miễn dịch khiến chiến lược này trở nên bất khả thi. Do đó, loại thuốc này ít gây ra tác dụng phụ và tình trạng kháng thuốc hơn hẳn.
Hiệu quả của thuốc miễn dịch đã thu hút sự chú ý đáng kể khi có thông tin cựu Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter, khi đó 91 tuổi, đã được chữa khỏi ung thư hắc tố vào năm 2015. Ung thư hắc tố mà ông mắc phải là một loại ung thư da thường gặp ở người da trắng. Với trường hợp tổng thống Carter, ung thư đã di căn đến não và gan, nên hy vọng chữa trị là rất thấp. Tuy nhiên, thật ngạc nhiên khi ung thư đã biến mất chỉ sau bốn tháng sử dụng Keytruda, một loại thuốc miễn dịch mới ra mắt thời điểm đó.
Tất nhiên, thuốc miễn dịch vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu, còn cả một chặng đường dài phía trước. Giáo sư Tasuku Honjo, một nhà miễn dịch học người Nhật Bản từng giành giải Nobel Y Sinh năm 2018 nhờ phát triển liệu pháp miễn dịch, đã tuyên bố trong bài phát biểu nhận giải của mình:
"Đến năm 2030, ung thư sẽ không còn là căn bệnh đe dọa đến tính mạng nữa."
"Ung thư sẽ không biến mất hoàn toàn, nhưng nó sẽ trở thành một căn bệnh mạn tính có thể được điều trị bằng liệu pháp miễn dịch."
Người đoạt giải Nobel đã dự đoán vậy rồi, sao chúng ta không hy vọng nhỉ?
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.