|
|
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei. Ảnh: Ảnh: IRINN. |
- Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Iran sẽ đáp trả không khoan nhượng nếu các đảo thuộc chủ quyền nước này bị tấn công.
- Israel không kích UAV vào chốt IRGC ở Tehran khiến ít nhất 10 “lực lượng bảo vệ an ninh” thiệt mạng.
- Iran dội UAV và tên lửa khắp vùng Vịnh vào rạng sáng 12/3.
- Iran đưa ra 3 điều kiện chấm dứt xung đột với Mỹ - Israel là "công nhận các quyền hợp pháp của Iran, bồi thường chiến tranh và có sự đảm bảo quốc tế vững chắc về việc không bị gây hấn trong tương lai".
Bài phát biểu được đọc trên truyền hình nhà nước Iran kêu gọi người dân đoàn kết trong bối cảnh đất nước đang chịu áp lực và bị tấn công, đồng thời khẳng định eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới - sẽ tiếp tục bị đóng như một “công cụ gây sức ép” đối với các đối thủ của Tehran.
 |
| Một tin nhắn được đăng tải trên Telegram có nội dung "Nhân danh Thượng đế, Đấng Nhân từ và Khoan dung". Ảnh: Telegram/Lãnh đạo tối cao của Iran. |
“Chúng ta sẽ báo thù cho máu của những người tử vì đạo”, ông Khamenei tuyên bố, đồng thời cảm ơn quân đội Iran vì đã ngăn chặn đất nước “bị khuất phục hoặc chia rẽ”.
Nhà lãnh đạo mới cũng nhắc tới các lực lượng đồng minh trong khu vực, cho rằng phong trào kháng chiến tại Yemen cũng sẽ hành động, trong khi các nhóm vũ trang tại Iraq “sẵn sàng hỗ trợ” cho cuộc cách mạng Hồi giáo.
Vị tân Lãnh tụ Tối cao cũng tuyên bố Tehran sẽ yêu cầu bồi thường cho các cuộc tấn công do Mỹ và Israel tiến hành. “Chúng tôi sẽ yêu cầu kẻ thù phải bồi thường. Nếu không thể buộc họ bồi thường, chúng tôi sẽ phá hủy tài sản của họ tương xứng với những gì họ đã gây ra cho chúng tôi”, ông Khamenei nói.
 |
| Người dân Iran xuống đường ủng hộ ông Mojtaba Khamenei lên nắm giữ quyền lực cao nhất tại Iran. Ảnh: Seattle Times. |
Nhà lãnh đạo Iran cảnh báo nếu không nhận được bồi thường, Tehran sẽ đáp trả bằng cách phá hủy tài sản của đối phương. Bên cạnh các tuyên bố cứng rắn, ông Khamenei cho biết những người bị thương trong xung đột sẽ được điều trị miễn phí, đồng thời chính phủ sẽ xem xét bồi thường tài chính cho những người bị thiệt hại do chiến sự.
Theo lãnh tụ mới của Iran, Tehran vốn duy trì quan hệ tốt với 15 nước láng giềng, song các quốc gia này cần thể hiện rõ lập trường trước “những kẻ xâm lược quê hương Iran”.
Trước đó, Truyền thông nhà nước Iran cho biết hình ảnh đầu tiên về thông điệp của lãnh tụ tối cao mới Mojtaba Khamenei đã được công bố, trong đó lộ nét chữ viết tay của ông.
Bức ảnh do kênh Telegram chính thức của ông đăng tải cho thấy danh sách các lãnh tụ tối cao của Iran, gồm Mojtaba Khamenei, người tiền nhiệm là cha ông Ali Khamenei và lãnh tụ đầu tiên của Cộng hòa Hồi giáo, Ruhollah Khomeini.
Bên dưới danh sách là dòng chữ ngắn viết tay: “Nhân danh Thượng đế, Đấng Nhân từ và Khoan dung”. Cụm từ này thường được dùng ở phần mở đầu của hầu hết chương trong kinh Quran, đồng thời mang ý nghĩa tượng trưng cho một khởi đầu mới.
Lãnh tụ Tối cao Iran là người nắm giữ quyền lực tuyệt đối về cả tinh thần lẫn chính trị ở Iran. Kể từ sau Cách mạng Hồi giáo 1979, vị trí này vốn chỉ do hai người đảm nhiệm là Ayatollah Khomeini và Ali Khamenei. Nay, ông Mojtaba Khamenei đã trở thành nhà lãnh đạo thứ ba, kế nhiệm chính cha mình.
Israel không kích cơ sở hạt nhân gần thủ đô Iran
Quân đội Israel cho biết không quân nước này đã tấn công một cơ sở liên quan chương trình hạt nhân của Iran trong những ngày gần đây.
Theo tuyên bố của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), mục tiêu của đợt không kích là khu phức hợp Taleghan, nằm trong tổ hợp quân sự Parchin, cách thủ đô Tehran khoảng 30 km về phía đông nam. Đây là một phần trong loạt cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu chiến lược của Iran.
 |
| Hình ảnh vệ tinh ngày 6/3 (ảnh trên) và 11/3 (ảnh dưới) cho thấy cơ sở Taleghan 2 với ba hố bom sau các cuộc không kích vào khu phức hợp quân sự Parchin, cách Tehran khoảng 30 km về phía đông nam. Ảnh: Vantor. |
IDF cho biết cơ sở Taleghan bị tình báo Israel xác định là nơi Tehran phát triển công nghệ vũ khí và tiến hành các thí nghiệm liên quan chương trình hạt nhân, trong khuôn khổ dự án khoa học mang tên Amad Project - chương trình được cho là nhằm phát triển vũ khí hạt nhân và được cho là đã chấm dứt từ năm 2003.
Trước đó, quân đội Israel cũng tuyên bố đã tấn công cơ sở Minzadeheian, một địa điểm hạt nhân khác tại Iran, nơi các nhà khoa học bị cáo buộc bí mật phát triển một thành phần quan trọng phục vụ chế tạo vũ khí hạt nhân.
Phía The Guardian cho biết chưa thể xác minh độc lập các tuyên bố này. Cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần khẳng định một trong những mục tiêu của chiến dịch quân sự là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, Tehran lâu nay vẫn khẳng định chương trình hạt nhân của mình chỉ phục vụ mục đích dân sự.
Ông Trump: Chặn hạt nhân Iran quan trọng hơn giá dầu
Ngày 12/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân quan trọng hơn nhiều so với việc kiểm soát giá dầu.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters. |
Trong bài đăng trên nền tảng Truth Social, ông Trump nhấn mạnh Mỹ hiện là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, vượt xa các quốc gia khác, vì vậy giá dầu tăng thậm chí còn mang lại lợi ích kinh tế cho Washington.
“Tuy nhiên, điều quan trọng và đáng quan tâm hơn nhiều đối với tôi, với tư cách Tổng thống, là ngăn chặn chế độ độc ác Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và phá hủy Trung Đông, thậm chí là cả thế giới”, ông Trump viết.
 |
| Bài đăng trên nền tảng Truth Social của ông Trump. |
Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng liên quan chương trình hạt nhân của Iran và xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang.
Iran dọa khiến cả Trung Đông “tắt điện”
Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, Ali Larijani, cảnh báo toàn bộ khu vực có thể rơi vào bóng tối nếu Mỹ tấn công mạng lưới điện của Iran.
 |
| Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani. Ảnh: Reuters. |
Phản hồi trước tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng Washington có thể phá hủy hệ thống điện của Iran “trong vòng một giờ”, ông Larijani viết trên mạng xã hội X: “Nếu họ làm điều đó, cả khu vực sẽ chìm trong bóng tối chỉ trong chưa đầy nửa giờ, và bóng tối sẽ tạo cơ hội lớn để săn lùng binh sĩ Mỹ đang tìm cách chạy trốn”.
Trước đó, ông Trump cho biết Mỹ đã tạm thời chưa tấn công các cơ sở sản xuất điện của Iran, song cảnh báo Washington có thể nhắm vào các mục tiêu này nếu Tehran tìm cách cắt đứt nguồn cung dầu toàn cầu.
Iran dọa biến vịnh Ba Tư thành 'biển máu' nếu các đảo bị tấn công
Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Iran sẽ đáp trả không khoan nhượng nếu các đảo thuộc chủ quyền nước này bị tấn công.
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, ông Ghalibaf tuyên bố mọi hành động xâm phạm lãnh thổ các đảo của Iran sẽ phá vỡ mọi giới hạn kiềm chế của Tehran.
“Bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào lãnh thổ các đảo của Iran sẽ khiến mọi sự kiềm chế sụp đổ”, ông viết, đồng thời cảnh báo Iran sẽ đáp trả mạnh mẽ đến mức biến vịnh Ba Tư thành “biển máu của những kẻ xâm lược”.
Trước đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo IRGC cũng thừa nhận đã tấn công tàu chở hàng Safesea Vishnu vào rạng sáng gần thành phố cảng Basra của Iraq, cho rằng con tàu đã phớt lờ các cảnh báo từ phía Tehran.
Theo thông tin từ Đại sứ quán India tại Baghdad, con tàu thuộc sở hữu của Mỹ và treo cờ Marshall Islands. Vụ tấn công khiến một thủy thủ người Ấn Độ thiệt mạng, trong khi 15 thành viên thủy thủ đoàn khác đã được sơ tán an toàn.
Không quân Israel đánh sập hơn 250 UAV Iran
Quân đội Israel cho biết đã phá hủy hơn 250 máy bay không người lái của Iran, đồng thời tiêu diệt nhiều binh sĩ và chỉ huy thuộc lực lượng vận hành UAV của Tehran trong các đợt không kích gần đây.
 |
| Israel đánh sập nhiều cơ sở hạ tầng quan trọng của Iran. Ảnh: Reuters. |
Theo tuyên bố của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), chiến dịch những ngày qua đã mở rộng quy mô nhằm vào năng lực máy bay không người lái của Iran.
Trong một đợt tấn công, Không quân Israel phát hiện các binh sĩ Iran đang chuẩn bị phóng UAV về phía Israel. Chỉ ít phút sau khi xác định mục tiêu, lực lượng này đã tiến hành không kích, phá hủy bệ phóng cùng nhóm binh sĩ, qua đó ngăn chặn kế hoạch tấn công.
"Cho đến nay, Không quân đã tấn công hơn 250 máy bay không người lái, bệ phóng và hàng chục địa điểm phóng. Ngoài ra, nhiều chỉ huy và binh lính trong lực lượng máy bay không người lái chịu trách nhiệm cho nhiều vụ phóng hướng tới Nhà nước Israel đã bị tiêu diệt", IDF cho biết trong một tuyên bố. Quân đội Israel cũng công bố đoạn video ghi lại một số đợt không kích trong chiến dịch này.
Iran cáo buộc EU "đồng lõa" trong các cuộc tấn công của Mỹ - Israel
Iran lên án Liên minh châu Âu (EU), cáo buộc khối này tiếp tay cho các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào Tehran. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho rằng thái độ của châu Âu đối với cuộc chiến thực chất là sự ủng hộ dành cho các đợt tấn công.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ông Baghaei khẳng định: “Sự thờ ơ và mặc nhận của EU trước những hành vi xâm lược và tàn bạo của Mỹ - Israel không khác gì sự đồng lõa”, theo Al Jazeera.
Mỹ chưa sẵn sàng hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz
Theo Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright, Washington chưa sẵn sàng hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, trọng tâm trước mắt của quân đội là các hoạt động nhắm vào năng lực tấn công của Iran.
"Việc đó sẽ diễn ra tương đối sớm nhưng không thể thực hiện ngay lúc này", ông Wright phát biểu trên CNBC. "Chúng tôi đơn giản là chưa sẵn sàng. Tất cả khí tài quân sự của chúng tôi đang tập trung vào việc tiêu diệt khả năng tấn công của Iran".
Ông Wright cho biết Hải quân có thể sẵn sàng bắt đầu các hoạt động hộ tống vào cuối tháng này, đồng thời cho biết thêm rằng vấn đề này đang được thảo luận với các quan chức quốc phòng.
Tập đoàn Nga kiên định với dự án hạt nhân giữa tâm bão chiến tranh Iran
Tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Rosatom của Nga khẳng định sẽ tiếp tục ở lại Iran bất chấp xung đột và duy trì cam kết xây dựng thêm hai tổ máy tại nhà máy điện hạt nhân Bushehr Nuclear Power Plant.
Theo người đứng đầu Rosatom, Alexei Likhachev, tập đoàn này trước đó đã sơ tán một phần nhân sự và tạm dừng thi công sau khi Mỹ và Israel mở các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2.
Tuy nhiên hiện khoảng 450 nhân viên Rosatom vẫn ở lại công trường, trong khi 150 người đã trở về Nga qua Armenia trong tuần này. Ông Likhachev nhấn mạnh việc xây dựng tổ máy số 2 và số 3 tại Bushehr vẫn là ưu tiên của tập đoàn, đồng thời cho rằng “đây không phải là thời điểm để rút lui”.
Theo thỏa thuận song phương giữa Nga và Iran, hai bên có thể xây dựng tối đa tám tổ máy điện hạt nhân, trong đó bốn tổ máy đặt tại Bushehr.
UAV Israel tấn công chốt IRGC, 10 người thiệt mạng
Các máy bay không người lái của Israel đã tiến hành nhiều cuộc không kích nhằm vào các chốt kiểm soát của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và dân quân Basij tại thủ đô Tehran, theo truyền thông nhà nước Iran.
Hãng tin bán chính thức Fars cho biết ít nhất 10 “lực lượng bảo vệ an ninh” đã thiệt mạng trong các đòn tấn công bằng UAV này.
Các chốt kiểm soát nói trên được bố trí rải rác khắp Tehran và do IRGC cùng lực lượng Basij quản lý. Basij là lực lượng bán quân sự tình nguyện, thường được giao nhiệm vụ duy trì trật tự xã hội, thực thi các chuẩn mực Hồi giáo và hỗ trợ chính quyền trong kiểm soát an ninh nội địa.
Lực lượng này chủ yếu tuyển mộ từ các tầng lớp bảo thủ, thu nhập thấp và mang động cơ ý thức hệ mạnh mẽ. Basij cũng thường đứng tuyến đầu trong việc trấn áp các cuộc biểu tình và bất ổn trong nước, bao gồm làn sóng biểu tình tại Iran hồi đầu năm nay.
Hiện Israel Defense Forces (IDF) chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin trên.
Chiến sự Iran làm 7,5% nguồn cung dầu toàn cầu tê liệt
Cuộc chiến liên quan Iran đang gây ra cú sốc lớn chưa từng có đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu, ảnh hưởng tới khoảng 7,5% nguồn cung thế giới, theo báo cáo mới nhất của Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA), theo Bloomberg.
Trong báo cáo thị trường dầu hàng tháng công bố ngày 11/3, IEA nhận định xung đột tại Trung Đông đang tạo ra sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu toàn cầu. Trước đó một ngày, các nước thành viên của cơ quan này đã thống nhất xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, mức giải phóng lớn nhất từ trước tới nay, nhằm ổn định thị trường.
IEA dự báo xung đột sẽ khiến nguồn cung dầu toàn cầu giảm khoảng 8 triệu thùng/ngày trong tháng này. Giá năng lượng tăng mạnh, các chuyến bay bị hủy và bất ổn kinh tế cũng đang kéo giảm nhu cầu tiêu thụ, buộc cơ quan này hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu năm nay xuống còn khoảng 640.000 thùng/ngày, thấp nhất kể từ khi cơ quan bắt đầu đưa ra dự báo cho năm nay.
 |
| Một tàu chở dầu di chuyển tại eo biển Hormuz ngày 11/3. Ảnh: Reuters. |
IEA cho biết việc eo biển Hormuz gần như tê liệt đã buộc các nhà sản xuất tại khu vực Vùng Vịnh cắt giảm khoảng 10 triệu thùng sản lượng mỗi ngày. Dù Saudi Arabia và UAE có thể chuyển hướng một phần xuất khẩu sang các tuyến khác, sự gián đoạn vẫn gây áp lực lớn lên nguồn cung.
Cú sốc này cũng khiến IEA giảm dự báo thặng dư dầu toàn cầu năm 2026 xuống còn khoảng 2,4 triệu thùng/ngày, thấp hơn hơn một phần ba so với dự báo trước đó.
Theo cơ quan này, việc đóng cửa eo biển Hormuz còn đe dọa khoảng 4 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu trong khu vực, đồng thời làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt các sản phẩm nhiên liệu như diesel và nhiên liệu hàng không.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
