Thị trưởng Kyiv lần đầu kêu gọi người dân rời khỏi thành phố

Giữa mùa đông khắc nghiệt nhất trong 20 năm qua, người dân Ukraine đang phải gồng mình chống chọi với cái lạnh thấu xương khi hệ thống năng lượng quốc gia tê liệt sau các đợt không kích dồn dập. Từ việc dùng thú cưng làm "túi sưởi" đến nhóm lửa nấu ăn giữa sân chung cư, cuộc sống của hàng triệu người đang bị đẩy vào tình trạng khẩn cấp khi nhiệt độ chạm mức -19 độ C và điện lưới chỉ còn duy trì được vài giờ mỗi ngày.

Mùa đông khắc nghiệt

Người dân Bucha chật vật xoay xở giữa đợt giá rét -19 độ C khi thị trấn rơi vào tình trạng thiếu điện sau các cuộc không kích của Nga vào hạ tầng điện lưới. Ảnh: The Guardian

Kateryna Skurydina đi ngủ với bộ đồ giữ nhiệt, hai chiếc áo len và một chiếc khăn quàng cổ. Cô đắp một chiếc chăn lông vũ và hai chiếc chăn thường. Nhưng vũ khí bí mật của cô là chú mèo Pushok.

“Nó có thân nhiệt cao. Vì vậy, nó giống như một túi nước nóng vậy”, cô nói với CNN.

Hệ thống sưởi trong căn hộ của Skurydina ở Kyiv hầu như đã tắt kể từ khi Nga phát động cuộc tấn công quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng năng lượng của thành phố vào ngày 8 tháng 1, khiến hàng trăm nghìn hộ gia đình, doanh nghiệp và trường học tại thủ đô mất điện.

Nhiệt độ tuần này đã chạm mức -19 độ C (-2,2 độ F). Các quan chức nhận định rằng, việc Nga chọn thời điểm không kích đúng vào giữa mùa đông khắc nghiệt nhất trong 20 năm qua - theo lời Thủ tướng - hoàn toàn không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên.

Giống như hầu hết người dân Ukraine, Skurydina hiện đã quen với việc sống chung với tình trạng mất điện liên tục. Cô có nhiều sạc dự phòng và các thiết bị chống mất điện. Căn hộ của cô đầy những cây nến giả dùng cổng USB, đèn Giáng sinh và đèn lồng cắm trại.

Tuy nhiên, cái lạnh là một điều mới mẻ.

Nhiệt độ bên trong tòa nhà của cô đã xuống thấp tới mức 10 độ C (50 độ F) trong vài ngày qua, thấp hơn tới 8 độ so với mức nhiệt độ trong nhà mà Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị là lành mạnh.

“Về mặt tinh thần, điều này thực sự rất khó khăn. Chỉ khi mất sưởi, tôi mới nhận ra mình cần điện đến thế. Nếu có hơi ấm, dù không có điện thì mọi chuyện vẫn ổn”, cô chia sẻ, đồng thời cho biết mình thường xuyên tập thể dục để cải thiện tâm trạng trong những lúc mất điện.

“Thể thao giúp tôi duy trì động lực. Tôi đến một phòng gym chạy bằng nhiên liệu sinh học. Nhưng hôm qua, họ đã phải đóng cửa phòng gym vì không có sưởi và quá lạnh. Chúng tôi chẳng thể đi đâu được cả”.

Tuần này lạnh đến mức một số máy phát điện chạy bằng dầu diesel - vốn rất quan trọng để duy trì ánh sáng khi lưới điện bị cắt - đã ngừng hoạt động.

Iryna Palandina, người đã đến một trong những điểm trợ giúp ở Kyiv vào thứ Năm, nói với CNN rằng cô không có điện, không có nước và không có cách nào để nấu ăn ở nhà.

“Chúng tôi đến đây để uống trà vì tôi thậm chí không có gì để đun nước”, cô nói. “Sau cuộc tấn công vừa rồi, mọi thứ trở nên quá khó khăn. Trước đó, chúng tôi vẫn ít nhiều xoay xở được. Tôi luôn nghĩ gia đình mình đã chuẩn bị sẵn sàng, bộ lưu điện (UPS), pin… nhưng khi chỉ có hai giờ có điện mỗi ngày, chúng chỉ đơn giản là hết sạch năng lượng và không có thời gian để sạc lại”, cô nói thêm.

Trên mạng xã hội, những cư dân Kyiv có nhiều giờ có điện hơn đang tích cực đề nghị giúp đỡ những người không có. Và tại một số khu chung cư trong lúc mất điện, hàng xóm tụ tập dưới sân để cùng nấu ăn bên đống lửa và trò chuyện. Các video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy cảnh mọi người nướng thịt, uống đồ uống nóng và nhảy múa để giữ ấm.

Báo động tình trạng khẩn cấp lần đầu trong lịch sử

Một cụ ông kéo xe đẩy hàng đi qua con phố đóng băng ở Bucha. Ảnh: The Guardian

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ban bố tình trạng khẩn cấp đối với ngành năng lượng của đất nước vào thứ Tư, thừa nhận rằng hậu quả từ các cuộc tấn công của Nga và nhiệt độ cực thấp là rất nghiêm trọng.

Kênh RT ngày 17/1 Thị trưởng Kyiv, Vitali Klitschko cho biết tình trạng thiếu hụt điện và sưởi ấm nghiêm trọng ở Kyiv ngày càng áp lực lên cơ sở hạ tầng khi nhiệt độ băng giá bao trùm thủ đô Ukraine, do các đợt không kích của Nga nhằm vào Ukraine.

Trong khi Moscow khẳng định họ nhắm mục tiêu vào các cơ sở sản xuất máy bay không người lái, hạ tầng năng lượng và các địa điểm liên quan đến quân sự khác nhằm đáp trả những cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở điện lực của Nga.

“Đây là lần đầu tiên trong lịch sử thành phố chúng ta, trong điều kiện băng giá khắc nghiệt như vậy, phần lớn thành phố bị mất sưởi ấm và thiếu hụt điện trầm trọng”, ông Klitschko nói, đồng thời lặp lại lời kêu gọi những cư dân có thể tạm thời di dời nếu có cơ hội. Ông lưu ý rằng nhiệt độ dưới mức đóng băng đã làm tăng mạnh nhu cầu, đồng thời hạn chế khả năng của các đội ngũ kỹ thuật trong việc tiến hành sửa chữa nhanh chóng.

Kyiv bị ảnh hưởng nặng nề nhất, nhưng tình trạng mất điện khẩn cấp đã được báo cáo trên khắp cả nước. Ukraine đã ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng trên toàn quốc trong tuần này.

Các quan chức Ukraine cho biết vào thứ Tư rằng một cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào Kryvyi Rih, quê hương của ông Zelensky ở miền trung Ukraine, đã khiến hàng chục nghìn người mất điện. Tình trạng mất điện nghiêm trọng cũng được báo cáo tại Dnipro ở đông nam Ukraine. Vào thứ Năm, các cuộc tấn công đã làm mất điện tại Zhytomyr ở phía tây và Kharkiv ở phía đông bắc, theo Bộ Năng lượng Ukraine.

Nhiều trường học đã phải đóng cửa do không thể sưởi ấm lớp học đến nhiệt độ an toàn. Các cửa hàng, quán cà phê và nhà hàng - vốn thường là nơi trú chân cho người dân tìm kiếm hơi ấm và nguồn điện - cũng buộc phải đóng cửa.

Những người chỉ trích đã lên án lời kêu gọi người dân di dời khỏi thành phố của Thị trưởng, cho rằng nhiều cư dân không còn nơi nào khác để đi và lời kêu gọi phản ánh sự thiếu chuẩn bị của chính quyền địa phương trong việc quản lý cuộc khủng hoảng tại một thành phố có khoảng ba triệu dân.

Ông Klitschko cho biết các hộ gia đình đã phải sống trong tình trạng không có điện lưới lên đến 20 giờ mỗi ngày, trong khi hệ thống sưởi bị cắt tại khoảng 6.000 tòa nhà chung cư. Nhiệt độ ban đêm đã giảm xuống khoảng âm 17 độ C, làm trầm trọng thêm áp lực lên hệ thống năng lượng của thành phố.

Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã công bố dữ liệu vào thứ Năm, cho thấy đã có ít nhất 256 cuộc không kích của Nga vào các cơ sở năng lượng và hệ thống cung cấp nhiệt trên khắp Ukraine kể từ khi mùa sưởi ấm bắt đầu vào tháng 10.

Bộ trưởng Năng lượng Ukraine cho biết vào thứ Sáu rằng không còn một nhà máy điện nào ở nước này mà chưa từng bị tấn công trong suốt cuộc chiến. Các tổ chức quốc tế và đồng minh của Ukraine đã lên án vì nhắm mục tiêu vào các cơ sở năng lượng của nước này.