Thế giới trông đợi gì từ cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung?

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chuẩn bị cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung lần thứ hai trong vòng 7 tháng, các quan chức ở mọi thủ đô trên thế giới đều cố gắng theo dõi và đánh giá tác động của cuộc gặp với đất nước mình.

“Gần như mọi quốc gia đều bị ảnh hưởng bởi kết quả cuộc gặp”, ông Chad Bown, chuyên gia tại Viện Peterson về Kinh tế quốc tế (Mỹ), nói với CNBC.

Theo giới quan sát, viễn cảnh mà thế giới mong chờ sẽ là căng thẳng giữa hai cường quốc không leo thang, đẩy bức tranh địa chính trị thế giới vào tình thế thêm phân mảnh.

“Cả thế giới sẽ hy vọng hai nhà lãnh đạo có thể đạt thỏa thuận, ít nhất là ở một nhóm nhỏ vấn đề và xác định cách thức ngăn căng thẳng leo thang hơn nữa đối với các vấn đề còn lại”, ông Eswar Prasad, giáo sư kinh tế học tại Đại học Cornell (Mỹ), đánh giá.

Lo ngại cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung

Quan hệ thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có thể ảnh hưởng sâu rộng tới nền kinh tế thế giới là điều các quốc gia khác đặc biệt quan tâm.

Giới chức các nước lo ngại việc hai cường quốc căng thẳng trở lại có thể khiến các nước này hứng chịu áp lực cân bằng thương mại từ Washington và nguy cơ trả đũa từ Bắc Kinh.

Trong khi đó, những nền kinh tế Đông Bắc Á như Nhật Bản hay Hàn Quốc cũng lo ngại nếu đối đầu Mỹ - Trung Quốc tăng nhiệt, Mỹ sẽ đòi hỏi các nền kinh tế này tăng cường liên kết với Mỹ và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, cũng như hạn chế xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao như chip bán dẫn cho Trung Quốc.

Bên cạnh đó, các công cụ thương mại của hai cường quốc có thể ảnh hưởng tới các nước thứ ba. Trong thời gian qua, Bắc Kinh coi hạn chế xuất khẩu đất hiếm là con bài để gây áp lực lên các đối tác - như đối với Nhật Bản giữa căng thẳng ngoại giao vừa qua. Các biện pháp hạn chế của Trung Quốc hoàn toàn có thể gây ra ảnh hưởng lan tỏa, không chỉ tác động lên Mỹ mà với cả các nước thứ ba.

Theo ông Prasad, nếu cuộc gặp diễn ra một cách căng thẳng và khiến hai bên thêm bất đồng, sự bấp bênh về kinh tế và địa chính trị sẽ kéo dài, khiến tăng trưởng toàn cầu chịu ảnh hưởng tiêu cực.

Cảng Thanh Đảo, Trung Quốc. Thương mại sẽ là một trong những nội dung chính của thượng đỉnh Mỹ - Trung sắp tới. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, việc Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận không hoàn toàn là tin tức tốt đẹp với các nước. Ông Matt Gertken, chiến lược gia chính tại hãng tư vấn BCA Research, nếu Trung Quốc chấp nhận mua dầu và khí tự nhiên từ Mỹ, giá cả hàng hóa toàn cầu có thể tăng cao.

Trong khi đó, nếu Trung Quốc cam kết tăng đầu tư trực tiếp vào nền kinh tế Mỹ, các nền kinh tế khác sẽ trở nên kém hấp dẫn và thu hút ít khoản đầu tư hơn. Nếu Mỹ giảm thuế nhằm vào Trung Quốc, các công ty đa quốc gia cũng sẽ cân nhắc lại về việc chuyển dịch sản xuất sang nước thứ ba.

“Nếu mức thuế nhằm vào Trung Quốc giảm, động lực chuyển dịch sản xuất từ Trung Quốc tới các nước cũng sẽ giảm theo”, ông Stephen Olson, chuyên gia tại Viện ISEAS-Yusof Ishak (Singapore), đánh giá.

Tương tự, nếu Mỹ tăng xuất khẩu tới Trung Quốc, thị phần của Nhật Bản hay châu Âu tại thị trường hơn một tỷ dân cũng sẽ sụt giảm.

“Ở chiều ngược lại, nếu Mỹ tiếp tục hạn chế nhập khẩu từ Trung Quốc, hàng xuất khẩu của Trung Quốc sẽ tăng cường tới châu Âu và các nước thứ ba, vốn đã chịu tác động từ sự đổ bộ ồ ạt của hàng hóa Trung Quốc”, bà Wendy Cutler, người từng đảm nhiệm cương vị quyền Phó Đại diện Thương mại Mỹ, đánh giá.

Mỹ có đánh đổi cam kết với đồng minh?

Bên cạnh thương mại, các vấn đề an ninh quốc tế cũng sẽ là chủ đề thảo luận giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình trong cuộc gặp sắp tới. Hai nhà lãnh đạo được cho sẽ thảo luận về vấn đề nóng bỏng đang xảy ra trên thế giới, bao gồm cuộc xung đột tại Iran, tự do hàng hải tại eo biển Hormuz hay cuộc xung đột tại Ukraine.

Nếu Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận hợp tác mở cửa eo biển Hormuz trở lại, cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu sẽ được hóa giải - dù giới phân tích cho rằng kịch bản này vẫn tương đối xa vời.

Nga cũng sẽ theo dõi sát sao cuộc gặp thượng đỉnh lần này trong bối cảnh quan hệ giữa Moscow và Bắc Kinh đang trở nên ngày càng chặt chẽ. Ông Dennis Wilder, giáo sư tại Đại học Georgetown (Mỹ) cho rằng không thể loại trừ cuộc gặp sẽ dẫn đến kịch bản Trung Quốc sẽ giảm ủng hộ Nga trong vấn đề Ukraine.

Các đồng minh của Mỹ lo ngại Mỹ sẽ giảm hiện diện quân sự tại khu vực. Ảnh: Reuters.

Các đồng minh của Mỹ cũng đang dõi theo cuộc gặp thượng đỉnh sát sao. Theo Giám đốc điều hành Viện Chatham House (Anh) Bronwen Maddox, các nước này lo ngại ông Trump sẽ đánh đổi các lợi ích về an ninh và chiến lược để có được các lợi ích thương mại ngắn hạn - như cam kết nhập khẩu nhiều hàng hóa Mỹ hơn.

Một thỏa thuận giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ khiến Washington giảm cam kết an ninh với các đồng minh. Giới phân tích cho rằng quyết định rút tàu chiến từ Hàn Quốc để phục vụ cuộc xung đột tại Iran sẽ là tiền lệ để Mỹ có các hành động rút quân tương tự trong tương lai.

Việc ông Trump rút 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức chắc chắn cũng khiến Tokyo và Seoul nhớ lại mối đe dọa rút quân Mỹ khỏi các quốc gia này mà ông chủ Nhà Trắng đưa ra trước đây. Hiện có khoảng 53.000 binh sĩ Mỹ tại Nhật Bản - nước có nhiều lính Mỹ đồn trú nhất thế giới - và khoảng 24.000 binh sĩ Mỹ tại Hàn Quốc.

Một số chuyên gia Australia cũng đã bày tỏ lo ngại Mỹ có thể rút khỏi liên minh AUKUS - tổ chức có sự tham gia của cả Anh và Australia với mục tiêu trang bị tàu ngầm hạt nhân cho Canberra.

“Các đồng minh của Mỹ phải nhìn về hướng khác do họ không còn có thể trông chờ vào Mỹ”, ông Hugh White, giảng viên tại Đại học Quốc gia Australia (ANU), nói với New York Times.

Khó tạo đột phá, thượng đỉnh Mỹ - Trung vẫn khiến thế giới nín thở Hội nghị thượng đỉnh lần này nhiều khả năng không tạo ra bước ngoặt đột phá nhưng sẽ quyết định liệu “đình chiến thương mại tạm thời” giữa hai siêu cường có duy trì được hay không. 35:2090 hôm qua