 |
Gần hai tuần sau khi Tổng thống Nicolás Maduro bị lực lượng Mỹ bắt giữ trong một chiến dịch quân sự gây chấn động, bà Delcy Rodríguez - Tổng thống lâm thời Venezuela - vẫn đang đứng trước một thách thức khổng lồ.
Trong khi vừa phải nỗ lực củng cố quyền kiểm soát đối với bộ máy quyền lực trong nước, bà đồng thời phải đối phó với các yêu cầu từ Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng như khẳng định lập trường cứng rắn trước sự can thiệp của Mỹ.
Thế giằng co
Ngày 4/1, bà Rodríguez phát đi tín hiệu hòa dịu. Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội, bà bày tỏ sẵn sàng xây dựng một “chương trình nghị sự hợp tác” với Mỹ, song song với việc khẳng định quyền chủ quyền của Venezuela và quyền “được sống không chịu các mối đe dọa từ bên ngoài”.
Phát biểu ngày 8/1 tại lễ tưởng niệm 100 người thiệt mạng trong cuộc đột kích của lực lượng đặc nhiệm Mỹ vào Caracas hôm 3/1, bà Rodríguez tiếp tục nhấn mạnh lập trường không chịu khuất phục trước Mỹ: “Cuộc chiến bảo vệ tổ quốc đã bắt đầu từ thời điểm Venezuela hứng chịu cuộc tấn công đó”.
Trong những ngày gần đây, chính quyền lâm thời dưới sự lãnh đạo của bà Rodríguez đã có những bước đi nhằm cân bằng ngoại giao với Mỹ. Venezuela đã thả tự do ít nhất 4 công dân Mỹ đang bị giam giữ, đánh dấu lần đầu tiên người Mỹ được trả tự do kể từ khi Tổng thống Nicolás Maduro bị Mỹ bắt giữ, theo CNN.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền lâm thời do bà Delcy Rodríguez đứng đầu bắt đầu tiến trình thả hàng chục tù nhân chính trị, được xem là tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng và mở ra khả năng điều chỉnh chính sách đối nội - đối ngoại của Caracas.
Ngày 12/1, Venezuela thông báo đã trả tự do cho 116 người bị giam kể từ khi chính phủ tuyên bố khởi động kế hoạch phóng thích các tù nhân.
 |
| Ông Trump đăng ảnh chế với chức vụ "quyền tổng thống Venezuela" trên Truth Social ngày 12/1, khiến lãnh đạo lâm thời nước này phẫn nộ. |
Việc thả công dân Mỹ và tù nhân chính trị được đánh giá là bước ngoặt đáng chú ý trong quan hệ Caracas - Washington, đặc biệt sau vụ Mỹ tấn công thủ đô Caracas và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro hồi đầu tháng.
Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố: “Chúng tôi hoan nghênh việc trả tự do cho các công dân Mỹ bị giam giữ tại Venezuela. Đây là một bước đi quan trọng theo hướng đúng đắn của chính quyền lâm thời”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong các phát biểu gần đây cho biết Mỹ “đang làm việc tốt” với giới lãnh đạo mới của Venezuela, đồng thời để ngỏ khả năng gặp trực tiếp bà Rodríguez.
Tuy nhiên, phía Mỹ vẫn duy trì lập trường cứng rắn. Ngoại trưởng Marco Rubio khẳng định Washington sẽ tiếp tục phong tỏa các tàu chở dầu bị trừng phạt, đồng thời duy trì hoạt động tuần tra và tấn công các tàu bị nghi ngờ liên quan đến buôn lậu ma túy, cho đến khi Venezuela đáp ứng các yêu cầu cụ thể từ phía Mỹ.
Áp lực xoa dịu
Ở trong nước, Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez phải đối mặt với bài toán không kém phần phức tạp: duy trì lại bộ máy, xoa dịu những hoang mang và giải quyết các hệ lụy sau cuộc không kích của Mỹ.
Kể từ sau các cuộc không kích và chiến dịch đột kích của Mỹ, đời sống tại nhiều khu vực của Venezuela dần trở lại bình thường, song không khí căng thẳng vẫn bao trùm.
Tại thủ đô Caracas, lực lượng an ninh được triển khai dày đặc quanh các cơ quan công quyền và những điểm nhạy cảm. Người dân tiếp tục theo dõi sát các diễn biến chính trị trong bối cảnh quyền lực nhà nước thay đổi đột ngột.
Đối với nhiều người dân Venezuela, những thay đổi dồn dập trong thời gian ngắn khiến tâm lý hoang mang lan rộng. Tại các khu dân cư ở Caracas và những thành phố lớn, tin đồn và thông tin trái chiều xuất hiện dày đặc.
“Không ai biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo”, một tài xế xe buýt tại miền trung Venezuela chia sẻ với New York Times. “Chúng tôi chỉ thấy mọi thứ thay đổi quá nhanh, trong khi cuộc sống thường ngày vẫn phải tiếp diễn”.
 |
| Một căn hộ bị trúng tên lửa trong cuộc hành động quân sự của Mỹ tại La Guaira (Venezuela). Ảnh: New York Times. |
Ở những khu vực từng hứng chịu không kích, người dân vẫn đang khắc phục hậu quả. Một số gia đình cho biết nhà cửa, cơ sở hạ tầng viễn thông bị hư hại, trong khi hoạt động sửa chữa diễn ra chậm do thiếu vật tư và điện năng.
Nhiều gia đình vẫn đang lo hậu sự cho các nạn nhân thiệt mạng trong chiến dịch quân sự của Mỹ, trong khi các tổ chức xã hội kêu gọi làm rõ con số thương vong và hỗ trợ dân thường bị ảnh hưởng. Chính quyền lâm thời khẳng định ưu tiên trước mắt là “ổn định trật tự, bảo đảm an ninh và duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước”.
Các nhân vật chủ chốt như Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello và Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López vẫn nắm giữ ảnh hưởng lớn đối với quân đội, cảnh sát và hệ thống an ninh. Chính quyền lâm thời nhiều lần khẳng định lực lượng vũ trang “trung thành với Hiến pháp và nhà nước Venezuela”.
Ngoại giao đa hướng giữa biến động
Ngoài giữ thế cân bằng với Mỹ, Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez và giới chức Venezuela cũng đang tìm cách mở lại đối thoại với các nước phương Tây.
Ngày 12/1, bà Rodríguez đã tiến hành các cuộc tiếp xúc với đại diện ngoại giao của Liên minh châu Âu (EU), Thụy Sĩ và Vương quốc Anh, nhằm thúc đẩy quan hệ song phương và mở rộng các kênh đối thoại quốc tế, trong bối cảnh Caracas đang từng bước tái định hình đường lối đối ngoại sau biến động chính trị lớn.
 |
| Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez và đặc phái viên của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất Ali Mohammed Hammad Al Shamsi bắt tay trong cuộc gặp tại Cung điện Miraflores, Caracas (Venezuela) ngày 13/1. Ảnh: Reuters. |
Song song với các nỗ lực tiếp cận phương Tây, Venezuela cũng tái khẳng định quan hệ với các đồng minh truyền thống. Caracas khẳng định tiếp tục đoàn kết với Cuba, đồng thời duy trì kênh trao đổi với Nga và một số quốc gia Mỹ Latinh, nhấn mạnh lập trường bảo vệ chủ quyền và phản đối can thiệp từ bên ngoài.
Giới chức Venezuela cho biết chính phủ lâm thời theo đuổi đường lối đối ngoại “đa hướng”, tìm cách tránh bị cô lập trong bối cảnh địa chính trị khu vực đang biến động mạnh.
Trong bối cảnh Venezuela hiện nay, bà Delcy Rodríguez bước vào nhiệm kỳ lâm thời với những bài toán chồng chất mà trong đó vai trò của bà giữ vai trò then chốt.
Bà phải đồng thời trấn an dư luận trong nước, giữ cân bằng giữa các nhóm quyền lực và xử lý mối quan hệ phức tạp với Mỹ cùng cộng đồng quốc tế. Mỗi động thái của chính quyền mới đều được theo dõi chặt chẽ, không chỉ trong nước mà cả trên trường quốc tế.
Những cuốn sách để hiểu thêm về Mỹ Latinh
Znews.vn giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Mỹ Latinh - một khu vực rộng lớn gồm nhiều quốc gia với nền văn hóa đa dạng.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
