Theo NobelPrize.org, giải thưởng được công bố ngày 8/10, sớm nhất lúc 13h giờ Stockholm, tức 18h giờ Việt Nam.
Trước thời điểm ấy, các bảng dự đoán chỉ phản ánh đánh giá bên ngoài, bởi thông tin đề cử và quá trình xét chọn được giữ kín.
Tàn Tuyết là ai?
 |
| Tàn Tuyết sinh năm 1953, được mệnh danh là "Kafka của Trung Quốc". |
Trong bảng Ladbrokes được Literary Hub dẫn lại, Tàn Tuyết có tỷ lệ 10/1, tiếp theo là Murakami 14/1. Murnane và Pynchon cùng mức 16/1. Cristina Rivera Garza, Enrique Vila-Matas, Lyudmila Ulitskaya và Margaret Atwood nằm trong nhóm 20/1.
OLBG ngày 2/9 cũng ghi nhận Tàn Tuyết dẫn đầu với mức 10/1. Trang này quy đổi thành xác suất ngụ ý khoảng 9,1%.
Tàn Tuyết tên thật là Đặng Tiểu Hoa, sinh năm 1953 tại Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc, từng làm nghề may. Bà bắt đầu viết truyện năm 1983. Văn chương của bà đan xen giấc mơ và hiện thực, đưa người đọc vào những tình huống kỳ dị, khó giải thích bằng logic thông thường.
Tại Việt Nam, tác phẩm của Tàn Tuyết đã sớm được dịch và xuất bản. Có thể kể đến Những chuyện tình thế kỷ mới, bản dịch Thúy Hạnh, và Phố Ngũ Hương, bản dịch Tố Hinh, đều do Nhã Nam liên kết NXB Phụ nữ ấn hành.
  |
Hai cuốn sách của Tàn Tuyết phát hành ở Việt Nam. |
Phố Ngũ Hương xoay quanh những lời đồn về một phụ nữ bí ẩn, qua đó khai thác tâm lý đám đông bằng giọng châm biếm, giễu nhại. Nhà phê bình Nguyễn Thanh Hà đánh giá Phố Ngũ Hương có sức thách thức những khuôn mẫu văn chương, đồng thời ví việc đọc Tàn Tuyết như bước vào mê cung.
Những chuyện tình thế kỷ mới mặc dù dễ tiếp cận hơn các sáng tác trước của bà nhưng vẫn được xếp vào loại không dành cho số đông bạn đọc phổ thông. Sách của Tàn Tuyết do vậy chưa bao giờ nằm trong hạng mục best-seller ở bất cứ đâu.
Tất nhiên, điều này có lẽ chẳng ảnh hưởng nhiều đến bà, người được mệnh danh là "Kafka của Trung Quốc", bởi ngay từ khi mới bước vào con đường viết, Tàn Tuyết vẫn kiên định với quan điểm: Văn chương không nhất thiết phải dễ tiếp cận với tất cả mọi người.
Năm 2015, tiểu thuyết The Last Lover của Tàn Tuyết đoạt giải Sách dịch hay nhất tại Mỹ, hạng mục văn xuôi. Bà còn hai lần có tác phẩm vào danh sách dài giải Booker Quốc tế, gồm Những chuyện tình thế kỷ mới năm 2019 và I Live in the Slums năm 2021. Đây là những dấu mốc đáng chú ý trong sự nghiệp văn chương của nữ nhà văn.
Murakami vẫn nằm trong top 10 đặt cược
Murakami vẫn là cái tên quen thuộc của mùa chờ giải. Báo ARA đặt tác giả Rừng Na Uy, 1Q84 bên cạnh Murnane và Pynchon ở nhóm đầu.
Tờ này cũng chú ý Vila-Matas - tác giả Bartleby and Company - người tiếp tục xuất hiện trong nhóm mười tên tuổi nổi bật trên các bảng cược được khảo sát.
 |
| Nhiều năm nay Murakami vẫn luôn nằm trong thứ hạng đặt cược cao nhưng năm nào cũng trượt. |
Rivera Garza bổ sung một hướng chú ý khác. Nhà văn Mexico giành Pulitzer hạng mục hồi ký, tự truyện năm 2024 với Liliana’s Invincible Summer: A Sister’s Search for Justice. Tác phẩm trở lại vụ sát hại em gái bà, gắn ký ức gia đình với hành trình tìm công lý. Đây là thành tựu đã được xác nhận, dù không thể dùng làm bảo chứng cho Nobel.
Cho đến nay, có giả thuyết rằng Nobel sẽ lần lượt chuyển từ châu Âu sang châu Á, rồi châu Mỹ. Nhưng nguyên tắc được Nobel công bố nhấn mạnh việc lựa chọn người xứng đáng, không phụ thuộc quốc tịch.
Lịch sử gần đây cũng không tuân theo một vòng quay cố định: Annie Ernaux (Pháp) được trao giải năm 2022, Jon Fosse (Na Uy) năm 2023, Han Kang (Hàn Quốc) năm 2024 và László Krasznahorkai (Hungary) năm 2025.
Ở cuối bảng cược còn có J.K. Rowling, tác giả bộ truyện Harry Potter, với tỷ lệ 50/1. Sự xuất hiện của bà trong bảng cược Nobel khiến nhiều người ngạc nhiên bởi Harry Potter dù đại thắng về doanh thu song sức hút văn chương của nó lại chưa đủ để dự báo lựa chọn của Viện Hàn lâm Thụy Điển.
 |
| J.K Rowling cũng nằm trong danh sách cược dù sách của bà với Nobel có thể nói là "không liên quan". |
Tất nhiên, Nobel Văn học từng gây bất ngờ khi trao giải cho Bob Dylan năm 2016. Viện Hàn lâm ghi nhận những biểu đạt thi ca mới mà ông tạo ra trong truyền thống ca khúc Mỹ, đưa lời ca vào tâm điểm cuộc thảo luận về văn chương.
Từ tiền lệ này, người yêu nhạc có thể vui miệng nhắc đến Taylor Swift, và trường hợp của J.K. Rowling có lẽ cũng mang ý nghĩa tương tự.
