|
|
Trung Quốc đang "bắt tay" cùng các tập đoàn sản xuất pin lớn như CATL để phát triển tàu thủy chạy điện. Ảnh: SCMP. |
Sau khi điện khí hóa hệ thống đường bộ, Trung Quốc đang huy động năng lực đóng tàu cùng các "ông lớn" sản xuất pin như Contemporary Amperex Technology (CATL) để cải tổ một phần đội tàu vận tải, qua đó đặt cược rằng "cuộc cách mạng giao thông xanh" không chỉ diễn ra trên đường bộ mà còn có thể lan ra đường thủy, theo SCMP.
Hơn 1.000 tàu thủy chạy điện đang hoạt động
Sự chuyển dịch sang năng lượng sạch phản ánh cam kết khử carbon rộng lớn hơn của Bắc Kinh, đặt mục tiêu đạt đỉnh phát thải carbon vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060. Những mục tiêu này đã thúc đẩy bước tiến đáng kể trong việc lắp đặt công suất năng lượng tái tạo, phát triển công nghệ mới, thị trường giao dịch carbon...
Theo dữ liệu từ Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc, quốc gia tỷ dân hiện có hơn 1.000 tàu chạy bằng điện hoặc nhiên liệu thay thế đang hoạt động trên mạng lưới đường thủy nội địa rộng lớn; trong đó có 485 tàu điện và phần lớn là tàu chở khách đường sông.
Tuy nhiên, một số địa phương và doanh nghiệp đang chuyển hướng sang phát triển tàu chở hàng chạy điện, dù sự chuyển dịch này chủ yếu vẫn giới hạn trong các tuyến đường thủy nội địa thay vì vận tải biển hàng hóa đường biển quốc tế.
Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Phúc Kiến đã hạ thủy một tàu chở hàng chạy hoàn toàn bằng điện vào ngày 7/2. Con tàu được thiết kế để vận chuyển tối đa 1.000 tấn hàng trên sông Min, với tầm hoạt động 200 km (124 dặm) cho mỗi lần sạc.
Đáng chú ý gần đây, CATL, nhà sản xuất pin xe điện lớn nhất thế giới, đã hợp tác với Jining Energy, một doanh nghiệp nhà nước tại tỉnh Sơn Đông, để phát triển các tàu thủy chạy điện có tải trọng 2.000 tấn và tầm hoạt động lên đến 270 km (158 dặm) chỉ với một lần sạc.
Với 5 chiếc đã được hạ thủy vào tháng 12/2025, Jining Energy đã tiếp tục đặt hàng thêm 50 tàu. "Đơn đặt hàng này đánh dấu bước chuyển của tàu điện chở hàng, từ giai đoạn giới thiệu công nghệ sang vận hành thương mại quy mô lớn", CATL cho biết.
Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, CATL còn xuất khẩu các giải pháp tàu thủy chạy điện. Tập đoàn pin này đã hợp tác với "gã khổng lồ" vận tải biển Pháp CMA CGM để đồng phát triển một sà lan điện 182 TEU nhằm vận chuyển hàng hóa trên hành trình 180 km (112 dặm) giữa TP.HCM (tỉnh Bình Dương cũ) của Việt Nam và cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải. Theo CATL, việc xây dựng sà lan điện đã bắt đầu từ tháng 6/2025 và dự kiến đi vào vận hành trong năm nay.
Các nhà máy đóng tàu Trung Quốc ngày càng tự tin hơn vào tàu thủy chạy điện khi có sự hậu thuẫn từ chính phủ, bao gồm phát triển mục tiêu "carbon kép" của Trung Quốc cùng các chính sách hỗ trợ khác.
Đáng chú ý, chính sách hỗ trợ mà CATL đề cập bao gồm một chỉ thị về vận tải thủy nội địa ban hành vào tháng 6/2025 bởi 6 cơ quan chính phủ, trong đó có Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc. Chỉ thị này yêu cầu thúc đẩy tàu công nghệ xanh, ưu tiên công nghệ pin cho các tuyến cự ly ngắn và kêu gọi mở rộng hạ tầng sạc cũng như hoán đổi pin. Cuối năm ngoái, CATL cho biết con tàu điện do họ tự phát triển có thể ra biển trong vòng 3 năm nữa nếu các giới hạn về tầm hoạt động được mở rộng.
Lo ngại về chi phí đầu tư
Với các chính sách hỗ trợ trên, các địa phương có nhu cầu vận tải thủy nội địa hoặc ven biển đang đi đầu trong việc triển khai tàu thủy chạy điện. Tỉnh Phúc Kiến, nơi đặt trụ sở của CATL, chiếm 34,5% đội tàu thủy chạy điện của cả nước tính đến tháng 6/2025, trong khi thiết bị cốt lõi do doanh nghiệp thuộc tỉnh này hiện chiếm hơn 40% thị phần nội địa, theo Fujian Daily.
Dù vậy, Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Phúc Kiến cho biết do hạn chế về tầm hoạt động và sức chở, tàu thủy chạy điện chỉ phù hợp cho các tuyến cự ly ngắn hoặc tuyến cố định với tần suất cập cảng cao, như vận tải đường thủy nội địa và vận tải ven biển.
Tàu thủy chạy điện mang lại lợi thế không phát thải và chi phí vận hành thấp hơn, nhưng tổng chi phí đầu tư ban đầu vẫn cao hơn đáng kể do giá pin và hệ thống động lực điện đắt đỏ. CATL cũng nêu lên lo ngại về chi phí, cho rằng giá ban đầu của một tàu thủy chạy điện có thể cao gấp hơn 2 lần so với tàu chạy diesel cùng kích cỡ. Tuy vậy, công ty cho biết thách thức chi phí có thể được giảm bớt thông qua mô hình "tách pin khỏi tàu", tức cho phép chủ tàu thuê pin thay vì chi tiền mua.
Dù Trung Quốc thống trị lĩnh vực xe điện, việc chuyển đổi thành công sang vận tải đường thủy không chỉ là vấn đề chi phí mà còn đi kèm những thách thức kỹ thuật riêng.
CATL nhận định pin hoạt động trong môi trường hàng hải khắc nghiệt với độ ẩm cao, hơi muối và rung lắc liên tục. Ngoài ra, việc đảm bảo độ tin cậy tuyệt đối trong vòng đời 20 năm cùng với xây dựng mạng lưới sạc vững chắc vẫn là yếu tố then chốt cho sự phát triển của ngành.
"Tương lai của vận tải điện đường thủy nằm ở sự hiệp lực liên ngành", công ty nhận định, đồng thời cho rằng nếu muốn thành công, các nhà đóng tàu, cảng, đơn vị lưới điện và các tổ chức tài chính phải xây dựng một hệ sinh thái chặt chẽ hơn để giải quyết đồng bộ các thách thức về hạ tầng, đầu tư cũng như vận hành.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
