Chiều cao của trẻ thường được cho là phụ thuộc chủ yếu vào di truyền và chế độ ăn uống. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Giấc ngủ Mỹ, giấc ngủ cũng là yếu tố giúp trẻ phát triển tối ưu.
Không ít phụ huynh vô tình mắc sai lầm khi để con thức khuya, ngủ muộn hoặc ngủ không đủ, khiến cơ thể bỏ lỡ "thời điểm vàng" tiết hormone tăng trưởng. Hệ quả là trẻ có thể chậm phát triển chiều cao dù được chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ.
Giấc ngủ - "đòn bẩy" quyết định chiều cao của trẻ
Trong cơ thể, hormone tăng trưởng (GH) đóng vai trò quyết định trong việc phát triển xương và chiều cao. Đáng chú ý, hormone này được tiết ra nhiều nhất khi trẻ ngủ, đặc biệt là giai đoạn ngủ sâu. Nó cũng tập trung chủ yếu vào ban đêm, nhất là những giờ đầu của giấc ngủ.
Điều này có nghĩa là khi trẻ ngủ sớm, ngủ sâu, hormone tăng trưởng tiết ra mạnh, tạo điều kiện cho xương phát triển tốt. Ngược lại, nếu trẻ ngủ muộn, không sâu giấc, lượng hormone giảm, ảnh hưởng sự phát triển chiều cao.
Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng trẻ thiếu ngủ hoặc ngủ kém chất lượng có nguy cơ thấp còi cao hơn so với trẻ có giấc ngủ đầy đủ và ổn định. Nói cách khác, giấc ngủ không chỉ là nghỉ ngơi mà còn là cơ hội tăng chiều cao tự nhiên mỗi ngày của trẻ.
 |
| Giấc ngủ tác động rất lớn đến sự phát triển chiều cao của trẻ. Ảnh: Shutterstock. |
Những sai lầm phổ biến của cha mẹ
Tuy giấc ngủ có nhiều lợi ích cho sự phát triển chiều cao của trẻ, không phải phụ huynh nào cũng nhận thức đầy đủ về điều này. Trong thực tế, không ít cha mẹ lại vô tình làm gián đoạn giấc ngủ của con bằng những thói quen tưởng chừng vô hại.
Cho trẻ thức khuya
Nhiều phụ huynh cho rằng chỉ cần đảm bảo đủ số giờ ngủ là trẻ có thể phát triển bình thường. Tuy nhiên, trên thực tế, thời điểm đi ngủ cũng đóng vai trò rất quan trọng. Theo Mayo Clinic, giấc ngủ sâu - giai đoạn cơ thể tiết ra nhiều hormone tăng trưởng nhất - thường xuất hiện sớm trong chu kỳ ngủ ban đêm.
Vì vậy, những trẻ đi ngủ quá muộn, đặc biệt sau 22-23h, có thể bỏ lỡ "khung giờ vàng" này, dẫn đến việc hormone tăng trưởng không được tiết ra tối ưu. Ngủ muộn còn khiến trẻ khó đạt trạng thái ngủ sâu, làm giảm chất lượng giấc ngủ tổng thể. Về lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình phát triển chiều cao của trẻ.
Không đảm bảo thời gian ngủ
Không ít cha mẹ vô tình để trẻ ngủ ít hơn nhu cầu theo độ tuổi mà không nhận ra hệ quả lâu dài. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trẻ em và thanh thiếu niên cần ngủ đủ số giờ mỗi ngày để đảm bảo tăng trưởng và sức khỏe tổng thể. Cụ thể:
- 4-12 tháng tuổi: 12-16 giờ, bao gồm cả giấc ngủ ngắn
- 1-2 tuổi: 11-14 giờ, bao gồm cả giấc ngủ ngắn
- 3-5 tuổi: 10-13 giờ, bao gồm cả giấc ngủ ngắn
- 6-12 tuổi: 9-12 giờ
- 13-18 tuổi: 8-10 giờ
Khi thời gian ngủ bị rút ngắn, cơ thể không có đủ thời gian để tiết hormone tăng trưởng cũng như phục hồi và phát triển xương. Việc thiếu ngủ kéo dài không chỉ khiến trẻ mệt mỏi, giảm tập trung mà còn âm thầm kìm hãm chiều cao trong giai đoạn phát triển quan trọng.
Giấc ngủ kém chất lượng
Theo Hiệp hội Giấc ngủ Mỹ, giấc ngủ bị gián đoạn hoặc không đạt trạng thái ngủ sâu sẽ làm giảm hiệu quả phục hồi và phát triển của cơ thể. Những yếu tố như ánh sáng, tiếng ồn, phòng ngủ không thoải mái hay việc trẻ thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm đều có thể khiến thời gian ngủ sâu của trẻ bị rút ngắn.
Cho trẻ dùng thiết bị điện tử trước giờ ngủ
Việc trẻ sử dụng điện thoại, máy tính bảng trước khi đi ngủ là thói quen phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều tác hại. Ánh sáng xanh từ các thiết bị điện tử có thể ức chế melatonin - hormone giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ. Điều này khiến trẻ khó ngủ hơn, dễ ngủ muộn và làm rối loạn chu kỳ giấc ngủ tự nhiên.
Khi giấc ngủ bị trì hoãn và chất lượng suy giảm, thời gian ngủ sâu cũng giảm theo, kéo theo việc hormone tăng trưởng không được tiết ra tối ưu, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất.
Không duy trì giờ ngủ cố định
Một sai lầm khác của nhiều cha mẹ là không tạo thói quen ngủ đúng giờ hàng ngày cho trẻ. Việc duy trì lịch ngủ ổn định giúp điều hòa đồng hồ sinh học và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Nếu giờ đi ngủ thay đổi thất thường, cơ thể trẻ sẽ khó thích nghi, dẫn đến việc khó ngủ, ngủ không sâu hoặc ngủ không đúng chu kỳ. Lâu dài, điều này khiến quá trình tiết hormone tăng trưởng bị rối loạn, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển chiều cao.
Cuốn sách "Cơ thể phi tuổi tác tâm trí phi thời gian" mang đến cho độc giả nhiều kiến thức hữu ích liên quan đến quá trình lão hóa của con người. Chúng ta có thể làm chậm quá trình lão hóa bằng những phương pháp rất đơn giản.
