Với kinh phí được công bố lên tới 500 triệu USD cho hai phần phim, Ramayana của đạo diễn Nitesh Tiwari mang tham vọng đưa thiên sử thi nổi tiếng nhất nhì Ấn Độ lên màn ảnh rộng, với quy mô chưa hoành tráng chưa từng có.
Cũng như Iliad hay Odyssey của Hy Lạp cổ đại, Ramayana đã góp phần định hình nền văn hóa và nghệ thuật tại đất nước tỷ dân suốt hàng nghìn năm. Ảnh hưởng sâu sắc từ những sáng tạo của nhà thơ Valmiki tới tôn giáo, văn học, chính trị tại Ấn Độ lẫn khu vực có lẽ cũng không thể đo đếm.
Sức hấp dẫn của sử thi 5.000 năm tuổi
Câu chuyện về hoàng tử Rama, nàng Sita và cuộc đối đầu với quỷ vương Ravana từng được kể lại dưới vô số hình thức, từ câu chuyện dân gian, văn học, sân khấu đến hoạt họa, truyền hình… Tìm được sức sống điện ảnh cho câu chuyện đã quá quen thuộc như vậy tất nhiên không phải công việc dễ dàng.
Phần đầu của Ramayana với thời lượng gần 3 tiếng, tập trung giới thiệu từng nhân vật và biến cố dẫn đến cuộc đối đầu giữa Rama với Ravana. Câu chuyện bắt đầu khi Rama vì giữ lời hứa của vua cha mà phải rời bỏ ngai vàng. Anh cùng vợ là Sita và em trai Lakshmana bước vào cuộc lưu đày kéo dài 14 năm trong một khu rừng sâu.
Ở một diễn biến sau đó, Shurpanakha (em gái Ravana) say mê Rama nhưng không được anh đáp lại. Trong một lần đụng độ, cô nàng bị Lakshmana hủy hoại dung nhan tuyệt trần. Hành động này châm ngòi cho một cuộc đụng độ nảy lửa giữa hai bên. Sau khi Ravana bắt cóc Sita, Rama quyết tâm giải cứu vợ, mở đường cho cuộc huyết chiến sẽ trở thành trọng tâm của phần phim tiếp theo.
 |
| Ranbir Kapoor đóng vai Rama. |
Ở phần đầu tiên, Ramayana dành thời lượng xây dựng nền móng cho cuộc xung đột thiện - ác, thông qua chân dung hai nhân vật với hình tượng hoàn toàn đối lập.
Câu chuyện bắt đầu từ hành trình tha hóa của Ravana. Gã ban đầu là đứa con xuất chúng nhất của Kaikashi, hội tụ sức mạnh của tộc Asura và cả trí tuệ uyên bác của những nhà hiền triết. Chứng kiến bộ tộc sống khổ cực tại nơi ngục sâu, Ravana lên đường tìm kiếm sức mạnh để phá tan xiềng xích đày đọa.
Sau hàng nghìn năm khổ luyện, hắn được thần Brahma ban cho năng lực không thể bị đánh bại bởi thần linh và các loài ma quỷ khác. Nhờ quyền năng này, Ravana từng bước trở thành một bạo chúa thống trị cả ba cõi thiên, nhân và âm giới. Thông thái, tài giỏi, sở hữu sức mạnh gần như bất bại, nhưng chính dã tâm, sự kiêu căng và ham muốn báo thù đã biến đổi Ravana thành một con quỷ khát máu thực thụ.
Ở thế đối trọng, Rama được coi là hiện thân của Vishnu, vị thần bảo vệ và duy trì trật tự vũ trụ. Sinh ra trong hoàng tộc Ayodhya với sứ mệnh chấm dứt sự thống trị của Ravana, từ nhỏ, chàng đã bộc lộ trí tuệ sắc bén và tài năng võ nghệ, được các đạo sư rèn luyện để trở thành một chiến binh cừ khôi.
Văn võ toàn tài, Rama cũng rất lương thiện, khiêm nhường và điềm đạm. Chàng chiếm được trái tim Sita sau khi thành công nâng cây cung thần trong lễ kén rể, rồi sẵn sàng từ bỏ ngai vàng khi mẹ kế đòi vua cha thực hiện lời hứa, chịu cảnh lưu đày suốt 14 năm trời mà không hề do dự, oán thán.
    |
Phần hình ảnh phim cực kỳ ấn tượng. |
Cuộc sống trong rừng trở thành hành trình thử thách lòng trung thành và tình thân, trước khi đẩy vị hoàng tử vào cuộc đối đầu định mệnh.
Trải nghiệm mãn nhãn nhưng cũng lắm thách thức
Phải nói rằng Ramayana là một trong những trải nghiệm điện ảnh đặc sắc của năm 2026. Với tổng ngân sách cho hai phần phim lên tới 500 triệu USD, tác phẩm đắt đỏ nhất lịch sử Ấn Độ chiêu đãi người xem bữa tiệc kỹ xảo với những đại cảnh hoành tráng không thua kém bất kỳ bom tấn nào của phương Tây.
Dưới bàn tay DNEG, gã khổng lồ ngành kỹ xảo từng 8 lần ôm tượng vàng Oscar, thế giới thần thoại của Ramayana tái hiện công phu, sinh động đến mê hoặc. Không gian giả tưởng đồ sộ, với khung cảnh thiên nhiên tới các cõi giới biến hóa vô chừng. Chưa kể là những sinh vật kỳ ảo, những trận đại chiến khốc liệt cho đến cảnh so găng trực diện đều rất đẹp, đậm sắc thái thần thoại.
Sự kết hợp giữa bậc thầy soạn nhạc Hans Zimmer và A. R. Rahman của Ấn Độ cũng mang đến không gian âm nhạc hừng hực năng lượng. Dẫu vậy, việc lạm dụng nhạc dày đặc trong mọi cảnh quay đôi khi cũng gây “ngợp”, tạo cảm giác dẫn dắt cảm xúc hơi lộ liễu.
Một điều đáng tiếc là với kho sử thi vô cùng hấp dẫn làm chất liệu, kịch bản của Nitesh Tiwari lại chưa mang đến cảm giác thu hút tương tự. Ở phần này, phim gần như mới chỉ giới thiệu từng nhân vật độc lập, trước khi nhắc tới biến cố kéo họ về phía nhau ở cuối phim.
Các tuyến truyện vì vậy chưa kết nối chặt chẽ. Từng câu chuyện về Rama hay Ravana khi đứng độc lập đều có sức thú vị riêng, nhưng khi ghép lại thì chưa mượt mà, chưa có những điểm va chạm, kết nối. Thậm chí, Ravana gần như biến mất một nửa thời lượng, suốt hành trình trưởng thành của Rama. Nhịp phim cũng vì thế mà đứt đoạn, rời rạc như cơm nguội.
 |
| Thời lượng gần 3 tiếng là quá dài với câu chuyện còn dang dở. |
Cách xây dựng nhân vật cũng khá “an toàn”. Hình tượng lý tưởng hóa khiến Rama ít có khoảng trống cho những mâu thuẫn, giằng xé nội tâm. Nhân vật hiện lên tròn trịa quá mức, đâu đó thiếu một ẩn ức, một cá tính đặc biệt nào đó để níu giữ sự quan tâm của người xem. Màn thể hiện của Ranbir Kapoor cũng tiết chế, phù hợp với hình tượng nhân vật chính nghĩa, điềm đạm và chuẩn mực.
Ở phía đối diện, Yash mang đến hình ảnh gã phản diện đáng sợ, đầy uy quyền và khát máu. Diễn viên tỏa sáng với diễn xuất hành động, đặc biệt ở trường cảnh Ravana một mình quét sạch cả đội quân Deva. Ravana ban đầu có sự mập mờ giữa lằn ranh đạo đức, trước khi hoàn toàn bị tha hóa. Đáng tiếc là phim chưa đào sâu những mâu thuẫn tâm lý ấy để nhân vật trở thành một phản diện phức tạp. Thành thử, phản diện ở nửa sau cũng trở nên nhàm chán.
Xung đột trong phim mới chỉ được khơi lên mà chưa giải quyết, khiến câu chuyện khép lại dang dở. Với thời lượng gần 3 tiếng phút, nội dung chỉ xoay quanh tiểu sử nhân vật thì có phần nghèo nàn. Thế nên dù trải nghiệm giải trí hấp dẫn, Ramayana vẫn tạo cảm giác lê thê. Thẳng thắn mà nói, sức hút của phim không nằm ở kịch bản, mà chủ yếu là tuyệt tác sử thi 5.000 năm tuổi.
Cuốn sách Lịch sử văn minh Ấn Độ mang đến cái nhìn toàn diện về văn hóa và con người của quốc gia này trong suốt chiều dài lịch sử. Trong đó, tác giả Will Durant đã dẫn chứng những nỗ lực thuần hóa cây trồng từ giai đoạn khởi sinh văn minh lưu vực sông Ấn (2.800-1.800 TCN) đến văn hóa nông nghiệp toàn diện trong thời kỳ hoàng kim Gupta (năm 319-467), đưa Ấn Độ phát triển thành một trong những nền văn minh rực rỡ của nhân loại.
