"Làm cha mẹ là có quyền" tưởng chừng là câu cửa miệng vô hại, nhưng lại đang âm thầm bào mòn niềm tin của con trẻ. Nguy hiểm hơn, trẻ có thể học cách hứa suông từ chính sự thất hứa của phụ huynh.
Thất hứa
- Hồi nãy mẹ nói ừ rồi, giờ mẹ lại không cho.
- Làm mẹ có quyền nha con trai.
Hai câu nói ngắn gọn thổi bùng tranh cãi và chỉ trích trên mạng xã hội trong những ngày qua. Một tài khoản Threads đăng tải bức ảnh lời nhắn nguệch ngoạc của một đứa trẻ, em bày tỏ sự thất vọng vì mẹ hứa nhưng không giữ lời.
 |
Bài đăng gây tranh cãi trên mạng xã hội Threads. |
"Sao lại thất hứa với bé vậy chị? Vừa làm con tủi thân vừa nêu gương xấu cho con", "Tôi chúa ghét những bà mẹ như vậy", "Thất hứa nhiều đến lúc con không tin mình rồi lại than trách", nhiều dân mạng bình luận.
Đồng cảm với câu chuyện về lời hứa, Linh Chi (25 tuổi, sống tại Hà Nội) nhớ lại lần đầu tiên bị bố mẹ thất hứa vào năm lớp 1, khi được bố mẹ treo thưởng cho cô đi du lịch Phan Thiết nếu là học sinh giỏi. Cuối cùng, gia đình không đi với lý do “bố mẹ bận làm”.
Khi đó, cô bé 7 tuổi khóc, đổi lại là cằn nhằn từ phụ huynh, bảo không biết thương bố mẹ.
Một lần khác, Linh Chi được bố mẹ hứa sẽ mua một món đồ yêu thích nếu thi học sinh giỏi lớp 8 đạt giải cao. Kết quả đúng như kỳ vọng, nhưng món quà đã hứa với con gái thì bố mẹ đã quên.
Đừng nghĩ "con nít không biết gì"
ThS Lê Minh Huân, nguyên giảng viên khoa Tâm lý tại Đại học Sư phạm TP.HCM, nói rằng rất khó để đồng tình và bênh vực cho hành động của vị phụ huynh, kể cả khi đó chỉ là một câu đùa giỡn. Ông đồng thời nhấn mạnh rằng dù làm cha, làm mẹ cũng không có quyền thất hứa với con.
Lý giải điều này, ThS Huân cho biết trẻ nhỏ ở giai đoạn định hình tính cách, lối sống thường xem cha mẹ là thước đo nhân cách, chuẩn mực đạo đức, là tấm gương sống động để uốn nắn bản thân. Trẻ gần như tin tưởng tuyệt đối vào uy tín, trách nhiệm cha mẹ.
Vì đặt niềm tin tuyệt đối, trẻ rất ít khi hoặc gần như không bao giờ nghi ngờ những lời mà cha mẹ, người lớn đã hứa với các em. Trẻ có thể bỏ qua cho những lần phụ huynh thất hứa nhưng chịu sửa lỗi, nhưng nếu sự thất hứa diễn ra quá nhiều lần, kèm sự “lạm quyền”, bao biện và mặc định “làm cha mẹ thì có quyền”, trẻ có thể đổ vỡ niềm tin, kéo theo đó là có cái nhìn tiêu cực với người thân yêu của mình, thậm chí bị ảnh hưởng đến giao tiếp xã hội.
 |
Cha mẹ thất hứa có thể khiến con tổn thương và bị mất niềm tin vào những lời hứa. Ảnh: Pexels. |
Là một nhà giáo có chuyên môn trong lĩnh vực tâm lý, thường xuyên tiếp xúc với trẻ nhỏ, ThS Huân gặp khá nhiều trường hợp phụ huynh “hứa cho có” giống người mẹ trong câu chuyện trên. Đặc biệt, ThS Huân chỉ ra một điểm chung của những cha mẹ thất hứa là đa phần họ đều có suy nghĩ “con nít không biết gì”và “con nít nhanh quên” nên chỉ hứa cho vui.
"Trẻ nhỏ đều có nhận thực riêng và nhớ rất lâu những điều cha mẹ nói. Kết quả, các em luôn để tâm đến sự thất hứa của cha mẹ, còn cha mẹ lại trở thành những người thiếu uy tín, hay bao biện cho sai lầm của mình", ThS Huân nói với Tri Thức - Znews.
Từ những phân tích trên, ThS Lê Minh Huân cho rằng cha mẹ cần thận trọng với lời hứa dành cho con cái, bởi mỗi cam kết đều để lại dấu ấn trong tâm trí trẻ. Trước khi hứa, phụ huynh cần cân nhắc kỹ khả năng thực hiện để tránh tạo kỳ vọng vượt quá thực tế.
Trong trường hợp đã trót hứa nhưng không thể làm được, cha mẹ nên tôn trọng trẻ bằng cách nói rõ sự thật, thay vì im lặng hoặc né tránh. Nếu vì bận rộn hay quên thực hiện, phụ huynh cần chủ động thông báo, xin sự thông cảm và sớm hoàn thành điều đã cam kết.
Cuốn sách Giải mã trẻ cá biệt - Hiểu, Hợp tác, Hành động của tiến sĩ Ross W. Greene mở ra một góc nhìn toàn diện và nhân văn hơn về những trẻ bị gắn mác "cá biệt". Thay vì trừng phạt, chúng ta có thể giúp các em rèn luyện những kỹ năng thiếu hụt để biến đổi hành vi.
Cuốn sách không chỉ mang đến những nghiên cứu khoa học tâm lý hành vi sâu sát, mà còn cung cấp phương pháp giáo dục thực tiễn, giúp phụ huynh và giáo viên áp dụng hiệu quả.
