Phát hiện độ tuổi tăng cân nguy hiểm nhất

Theo Science Daily, nghiên cứu mới cho thấy không chỉ việc tăng cân ảnh hưởng đến sức khỏe suốt cuộc đời, mà độ tuổi tăng cân cũng đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt, việc tăng cân trong giai đoạn đầu tuổi trưởng thành có liên quan chặt chẽ hơn với nguy cơ tử vong sớm cao hơn đáng kể so với những người duy trì cân nặng ổn định.

Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Lund (Thụy Điển) thực hiện đã phân tích dữ liệu của hơn 600.000 người trưởng thành. Những người tham gia đều có ít nhất ba lần ghi nhận cân nặng trong giai đoạn từ 17 đến 60 tuổi, giúp các nhà nghiên cứu theo dõi quá trình thay đổi cân nặng theo thời gian thay vì chỉ dựa vào một lần đo duy nhất.

Kết quả cho thấy những người lần đầu được xác định béo phì trong độ tuổi từ 17 đến 29 có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn khoảng 70% trong thời gian theo dõi so với những người không bị béo phì trước tuổi 60.

Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện này cho thấy việc tăng cân ở tuổi trẻ có thể gây ra những hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe. Dù nghiên cứu không chứng minh trực tiếp rằng tăng cân sớm là nguyên nhân dẫn đến tử vong, béo phì từ lâu đã được biết đến là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý nghiêm trọng.

Nhà dịch tễ học Tanja Stocks thuộc Đại học Lund cho biết phát hiện nhất quán nhất của nghiên cứu là những người tăng cân nhiều khi còn trẻ có nguy cơ tử vong sớm cao hơn về sau so với những người tăng ít cân hơn.

Tăng cân ở độ tuổi trẻ có thể làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong sớm. Ảnh: Shutterstock.

Các nhà khoa học cho rằng một trong những nguyên nhân có thể là cơ thể phải chịu đựng tình trạng thừa cân trong thời gian dài hơn. Điều này khiến các cơ quan liên tục chịu áp lực, làm tăng mức độ hao mòn sinh học và nguy cơ mắc bệnh theo thời gian, có thể là nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ tử vong sớm hơn.

Trong nghiên cứu, các chuyên gia đã theo dõi cả tỷ lệ tử vong chung và các trường hợp tử vong liên quan đến những bệnh thường gặp ở người béo phì như bệnh tim mạch, ung thư và đái tháo đường type 2.

Béo phì được xác định khi chỉ số khối cơ thể (BMI) đạt từ 30 trở lên. Dù BMI hiện không còn được xem là thước đo hoàn hảo, đây vẫn là tiêu chuẩn phổ biến trong thời gian dữ liệu được thu thập.

Ngoài phát hiện về độ tuổi tăng cân, nghiên cứu cũng ghi nhận những người tăng cân nhiều nhất ở bất kỳ giai đoạn nào trong cuộc đời đều có nguy cơ tử vong cao hơn. Trong đó, các bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim và đột quỵ là nguyên nhân chiếm tỷ lệ lớn nhất.

Các tác giả cho rằng thời gian sống chung với béo phì có thể là yếu tố quan trọng hơn chính việc tăng cân ở tuổi trung niên hoặc tuổi già. Tình trạng kháng insulin kéo dài, viêm mạn tính và rối loạn đông máu do mô mỡ tiết ra các chất sinh học có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ bệnh tật và tử vong.

Béo phì cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ tử vong do đái tháo đường type 2 và một số loại ung thư. Tuy nhiên, một số bệnh ung thư như ung thư bàng quang ở nam giới hay ung thư dạ dày ở nữ giới không cho thấy mối liên hệ rõ ràng về mặt thống kê.

Nghiên cứu cũng phát hiện sự khác biệt giữa nam và nữ. Ở phụ nữ, nguy cơ tử vong do ung thư liên quan đến béo phì gần như tương tự nhau bất kể việc tăng cân xảy ra ở độ tuổi nào. Điều này khiến các nhà khoa học đặt ra giả thuyết rằng những thay đổi nội tiết tố, đặc biệt trong giai đoạn mãn kinh, có thể đóng vai trò quan trọng hơn.

Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn tồn tại một số hạn chế. Các yếu tố như chế độ ăn uống và mức độ vận động thể chất không được đưa vào phân tích, trong khi đây đều là những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và tuổi thọ.

Dù vậy, với số lượng người tham gia rất lớn và thời gian theo dõi kéo dài nhiều năm, các nhà nghiên cứu cho rằng kết quả này mang ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Theo họ, việc phòng ngừa thừa cân và béo phì nên được thực hiện càng sớm càng tốt, đặc biệt ngay từ giai đoạn đầu tuổi trưởng thành.

Để dễ hình dung, các nhà khoa học cho biết nếu trong nhóm không bị béo phì sớm có khoảng 10/1.000 người tử vong trong thời gian theo dõi thì ở nhóm bị béo phì từ sớm, con số này tăng lên khoảng 17/1.000 người.

"Chúng ta không nên quá bận tâm đến những con số nguy cơ chính xác", nhà dịch tễ học Stocks cho biết. "Chúng hiếm khi hoàn toàn chính xác, bởi chúng bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, chẳng hạn các yếu tố được đưa vào xem xét trong nghiên cứu cũng như mức độ chính xác khi đo lường cả các yếu tố nguy cơ và kết quả nghiên cứu".

Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí eClinicalMedicine.