 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump có bài phát biểu đặc biệt tại cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos ngày 21/1. Ảnh: Reuters. |
Theo chương trình chính thức của WEF, Tổng thống Trump được xếp phát biểu với vai trò diễn giả chính tại phiên họp đặc biệt diễn ra từ 14h30 đến 15h15 ngày 21/1 theo giờ địa phương (tức 20h30-21h15 giờ Hà Nội). Đây là lần đầu tiên ông trực tiếp phát biểu tại Davos kể từ khi bước vào nhiệm kỳ tổng thống thứ hai.
Công kích châu Âu
Tổng thống Mỹ Donald Trump mở đầu bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos (Thụy Sĩ) bằng lời chào tới hội trường chật kín các nhà lãnh đạo thế giới và giới tài phiệt toàn cầu, theo CNN.
Ông bày tỏ vui mừng khi “trở lại Davos xinh đẹp” để gặp gỡ “nhiều nhà lãnh đạo doanh nghiệp đáng kính, nhiều người bạn và chỉ một vài kẻ thù”, khiến khán phòng bật cười nhẹ.
Trong phần mở đầu, ông Trump dành thời gian điểm lại những thành tựu trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ hai, khẳng định ông tới Davos mang theo “những tin tức thực sự phi thường từ nước Mỹ”, đồng thời mô tả tình hình kinh tế Mỹ là một “phép màu kinh tế”.
Tuy nhiên, không lâu sau đó, Tổng thống Mỹ chuyển sang giọng điệu gay gắt khi công khai chỉ trích châu Âu ngay trước đông đảo quan chức khu vực này. Ông cho rằng nhiều nơi ở châu Âu hiện nay đã “không còn dễ nhận ra”, theo những gì bạn bè ông phản ánh sau các chuyến đi.
“Tôi không muốn xúc phạm bất kỳ ai, nhưng họ nói rằng họ không còn nhận ra châu Âu nữa và đó không phải theo nghĩa tích cực”, ông Trump nói.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Davos ngày 21/1. Ảnh: NYT |
Theo Tổng thống Mỹ, các chính sách nhập cư và kinh tế của châu Âu đã dẫn tới “những hệ quả mang tính thảm họa”, trái ngược hoàn toàn với những gì ông gọi là thành công vượt bậc của nước Mỹ.
Dù khẳng định “yêu châu Âu” và mong khu vực này phát triển, ông Trump cho rằng châu Âu “đang đi sai hướng”, khi chỉ trích tình trạng gia tăng chi tiêu chính phủ, làn sóng nhập cư ồ ạt không được kiểm soát và sự phụ thuộc vào nhập khẩu từ nước ngoài.
Trách Đan Mạch "vô ơn"
Tiếp tục bài phát biểu tại Davos, Tổng thống Mỹ Donald Trump công kích Đan Mạch là “vô ơn” khi kiên quyết từ chối từ bỏ quyền kiểm soát Greenland, cho rằng Copenhagen “mắc nợ” Washington vì vai trò của Mỹ trong việc bảo vệ Đan Mạch trong Thế chiến II.
Theo ông Trump, Đan Mạch đã nhanh chóng thất thủ trước Đức Quốc xã “chỉ sau sáu giờ giao tranh” và hoàn toàn không đủ năng lực tự vệ, cũng như bảo vệ Greenland.
“Khi đó, Mỹ buộc phải đứng ra, và chúng tôi đã làm điều đó”, ông nói, đồng thời bày tỏ sự tiếc nuối trước quyết định của Washington khi cho phép Đan Mạch tiếp tục quản lý Greenland sau chiến tranh.
“Chúng ta đã ngốc nghếch đến mức nào khi làm như vậy? Chúng ta đã làm, đã trao lại, nhưng giờ thì họ không biết ơn về điều đó” ông Trump gay gắt đặt câu hỏi.
Ông Trump tiếp tục nhắc lại yêu cầu kiểm soát Greenland, khẳng định “không một quốc gia hay liên minh các quốc gia nào có đủ khả năng bảo đảm an ninh cho Greenland, ngoài Hợp chúng quốc Hoa Kỳ”.
“Chúng tôi là một cường quốc lớn, thậm chí lớn hơn rất nhiều so với những gì người ta vẫn hình dung”, Tổng thống Mỹ tuyên bố.
Yêu cầu đàm phán ngay lập tức về vấn đề Greenland
Phát biểu trước các nhà lãnh đạo thế giới, ông Trump đã kêu gọi “đàm phán ngay lập tức” với các đồng minh châu Âu về khả năng Mỹ tiếp quản Greenland.
Ông lập luận rằng việc Mỹ sáp nhập Greenland không chỉ phục vụ lợi ích của Washington mà còn mang lại lợi ích an ninh cho châu Âu.
Theo ông, chỉ Mỹ mới có đủ năng lực để bảo vệ, phát triển và khai thác “khối đất khổng lồ, khối băng khổng lồ” này, qua đó bảo đảm an toàn cho cả châu Âu lẫn Mỹ.
“Chính vì lý do đó, tôi đang thúc đẩy các cuộc đàm phán ngay lập tức để một lần nữa thảo luận về việc Mỹ tiếp quản Greenland, giống như cách chúng tôi từng tiếp nhận nhiều vùng lãnh thổ khác trong lịch sử, cũng như nhiều quốc gia châu Âu đã làm”, ông Trump nói.
 |
| Tổng thống Trump là diễn giả chính (keynote speaker) tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm nay. Ảnh: NYT |
Tổng thống Mỹ đồng thời khẳng định, nếu Washington kiểm soát Greenland, điều này sẽ không làm suy yếu mà ngược lại còn tăng cường sức mạnh của NATO.
“Đây sẽ không phải là mối đe dọa đối với NATO. Trái lại, nó sẽ củng cố đáng kể an ninh của toàn bộ liên minh”, ông Trump nhấn mạnh, đồng thời cho rằng Mỹ lâu nay đã bị “đối xử rất không công bằng” trong khuôn khổ NATO.
Không sử dụng vũ lực để chiếm Greenland
Đáng chú ý, ông Trump lần đầu đưa ra tuyên bố rõ ràng nhất từ trước đến nay về việc loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành quyền kiểm soát hòn đảo Bắc Cực này.
Ông thừa nhận Mỹ có thể đạt được mục tiêu nếu dùng “sức mạnh và vũ lực quá mức”, song khẳng định sẽ không làm như vậy.
“Có lẽ chúng tôi sẽ không đạt được điều gì nếu tôi không quyết định dùng sức mạnh và vũ lực quá mức. Nếu sử dụng, thành thật mà nói, sẽ không có gì có thể thể ngăn cản chúng tôi”, ông Trump nói.
Ông tiếp tục nhấn mạnh: “Đó có lẽ là tuyên bố quan trọng nhất của tôi, bởi nhiều người nghĩ rằng tôi sẽ dùng vũ lực. Tôi không cần, không muốn và sẽ không dùng vũ lực”.
Theo ông Trump, yêu cầu của Washington rất đơn giản: “Tất cả những gì nước Mỹ đang yêu cầu chỉ là một nơi mang tên Greenland”.
Ở phần sau của bài phát biểu, ông Trump một lần nữa khẳng định tầm nhìn của mình là Mỹ sở hữu toàn diện Greenland, thay vì chỉ đạt được một thỏa thuận hợp tác mở rộng.
“Chúng tôi cần quyền sở hữu đầy đủ, bao gồm cả danh nghĩa pháp lý và quyền sở hữu thực sự, bởi chỉ có sở hữu mới có thể bảo vệ được. Không thể bảo vệ một vùng lãnh thổ nếu chỉ thuê”, ông Trump nhấn mạnh.
 |
| Vị trí của Greenland trong khu vực Bắc Cực và các căn cứ quân sự của các nước tại đây. Đồ họa: CNN |
NATO có ở bên Mỹ khi Mỹ cần?
Khi đề cập tới NATO và xung đột Nga - Ukraine, Tổng thống Mỹ cho rằng Washington “không liên quan”, nhấn mạnh rằng giữa Mỹ và châu Âu có “một đại dương lớn, đẹp đẽ” ngăn cách.
Theo ông, Mỹ không thu được gì từ nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột, ngoài “chết chóc, tàn phá và những khoản tiền khổng lồ đổ cho những người không biết ơn”.
Ông Trump tiếp tục lặp lại quan điểm quen thuộc rằng cuộc chiến Ukraine đã không xảy ra nếu ông còn tại nhiệm vào thời điểm đó, đồng thời một lần nữa khẳng định cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020 là “bị gian lận”.
Tổng thống Mỹ cũng một lần nữa bày tỏ nghi ngờ về cam kết của NATO trong việc bảo vệ Washington, công khai đặt câu hỏi liệu liên minh xuyên Đại Tây Dương có thực sự “đứng về phía Mỹ” khi cần hay không.
“Vấn đề với NATO là chúng tôi sẽ ở bên họ 100%. Nhưng tôi không chắc họ sẽ làm điều tương tự với chúng tôi”, ông nói tại Davos.
 |
| Tổng thống Mỹ nêu lý do Mỹ cần sở hữu Greenland trước các lãnh đạo và tài phiệt thế giới có mặt tại Davos. Ảnh: NYT |
Những hoài nghi này ngày càng gia tăng trong bối cảnh ông Trump thúc đẩy mạnh mẽ tham vọng kiểm soát Greenland và tỏ ra khó chịu trước sự phản đối của các đồng minh châu Âu đối với ý tưởng Mỹ tiếp quản lãnh thổ của Đan Mạch.
Ông thậm chí đưa ra một thông điệp mang tính cảnh báo rõ rệt tới các thành viên NATO: “Họ có một lựa chọn. Hoặc nói có, và chúng tôi sẽ rất biết ơn, hoặc nói không, và chúng tôi sẽ ghi nhớ điều đó”.
Một nguyên tắc cốt lõi của NATO là Điều 5, theo đó toàn bộ các thành viên sẽ bảo vệ lẫn nhau nếu một nước bị tấn công. Điều khoản này mới chỉ được kích hoạt một lần duy nhất, sau các vụ khủng bố ngày 11/9/2001 tại Mỹ.
Bất chấp tiền lệ đó, ông Trump vẫn nhiều lần bày tỏ sự hoài nghi. “Tôi biết họ rất rõ, nhưng tôi không chắc họ sẽ ở bên chúng ta”, ông nói. “Với tất cả số tiền chúng ta bỏ ra, với máu, mồ hôi và nước mắt, tôi không biết liệu họ có đứng về phía chúng ta hay không”.
"Canada nên biết ơn"
Tổng thống Trump cũng đề cập dự án hệ thống phòng thủ Vòm Vàng mà chính quyền của ông đang phát triển và nói "xét về bản chất, hệ thống này sẽ bảo vệ cả Canada".
“Canada, nói thẳng ra, đang nhận rất nhiều ưu đãi miễn phí từ chúng tôi. Họ nên biết ơn điều đó, nhưng thực tế thì không”, ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ cũng chỉ trích Thủ tướng Canada Mark Carney là “không mấy biết ơn”, ám chỉ bài phát biểu của ông Carney tại WEF trong tuần này.
"Tôi đã xem Thủ tướng của các bạn ngày hôm qua. Ông ấy chẳng hề tỏ ra biết ơn. Canada nên biết ơn chúng tôi. Canada tồn tại được là nhờ nước Mỹ. Hãy nhớ điều đó lần tới khi các bạn đưa ra phát biểu", ông Trump chỉ trích.
Trước đó, trong bài phát biểu ngày 20/1 tại Davos, dù không trực tiếp nhắc tới Mỹ hay cá nhân ông Trump, Thủ tướng Canada đã cảnh báo về “kỷ nguyên cạnh tranh giữa các cường quốc”, đồng thời cho rằng “trật tự dựa trên luật lệ đang dần phai nhạt”.
Ông Carney cũng nhấn mạnh lập trường phản đối việc sử dụng thuế quan liên quan đến vấn đề Greenland - biện pháp mà Tổng thống Trump từng đe dọa áp dụng.
Trước khi ông Trump phát biểu, quan chức cấp cao Nhà Trắng cho hay Tổng thống Trump dự kiến nhấn mạnh các chính sách kinh tế xoay quanh nghị trình “Nước Mỹ trên hết” khi phát biểu trước các nhà lãnh đạo và giới tinh hoa toàn cầu.
Ngoài ra, ông có thể đề cập tới những vấn đề liên quan đến Greenland và Venezuela, cùng kế hoạch thành lập “Hội đồng Hòa bình” cũng như tham vọng củng cố vai trò và ảnh hưởng của Mỹ tại Tây Bán cầu.
Tại trung tâm hội nghị ở Davos, các phái đoàn đã bắt đầu tập trung về khu vực hội trường chính để chuẩn bị cho phiên họp có sự tham dự của Tổng thống Mỹ. Tuy nhiên, hiện chưa rõ lịch phát biểu của ông Trump có bị điều chỉnh so với kế hoạch ban đầu hay không.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
