“Chúng ta không cần những người tham gia vào cuộc chiến sau khi chúng ta đã thắng rồi”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social hôm 7/3 - khoảng một tuần sau xung đột với Iran - thể hiện thái độ “cảm ơn nhưng không cần” trước thông tin Anh có thể điều động tàu sân bay tới khu vực.
Hai ngày sau, ông tuyên bố Mỹ “còn nhiều việc phải làm”.
“Chúng ta đang đạt được những bước tiến lớn, hướng tới hoàn thành mục tiêu quân sự. Một số người có thể tuyên bố mục tiêu đó gần như đã xong xuôi”, ông Trump nói tại cuộc họp báo hôm 9/3.
Hai ngày sau, ông khẳng định Mỹ đã chiến thắng. “Và chúng ta đã thắng. Người ta không muốn rêu rao quá sớm mình đã thắng, nhưng chúng ta đã thắng. Chúng ta đã thắng ngay trong giờ đầu tiên, mọi chuyện đã kết thúc”, ông nói hôm 11/3.
Trong suốt ba tuần, tổng thống Mỹ liên tục nhấn mạnh Washington đã thành công, "thắng về mặt quân sự", "về cơ bản" đã thắng hoặc "thắng theo nhiều cách". Tuy nhiên, ông cũng nói cuộc chiến vẫn tiếp diễn, “chúng ta chưa giành đủ chiến thắng” và “Mỹ cần hoàn thành nhiệm vụ”.
Hôm 24/3, ông Trump lại nói cuộc chiến đã kết thúc: “Tôi không thích nói điều này: Chúng ta đã thắng rồi, vì cuộc chiến này đã kết thúc, chỉ có những phương tiện truyền thông giả mạo mới muốn kéo dài”.
Những bình luận trên chỉ là ví dụ nổi bật cho thấy ông Trump liên tục đưa ra những quan điểm trái chiều và mâu thuẫn về cuộc chiến với Iran, theo CNN.
"Đầu hàng vô điều kiện" hay thỏa thuận?
Trong bài đăng trên mạng xã hội hôm 6/3, ông Trump yêu cầu Iran " đầu hàng vô điều kiện". Ngày hôm sau, ông nói với CBS News rằng Tehran đã đầu hàng.
“Ông ta đầu hàng tất cả nước Trung Đông vì ông ta đang muốn chiếm đoạt toàn bộ khu vực Trung Đông”, ông Trump nói về Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Tuy nhiên, ông Pezeshkian thực chất xin lỗi các nước láng giềng vì đã tấn công vào lãnh thổ của họ.
Kể từ đó, chiến sự tiếp tục leo thang. Sau đó, ông Trump nói về khả năng đạt thỏa thuận với Iran. “Họ rất muốn đạt được thỏa thuận, chúng tôi cũng vậy. Chúng tôi đang đặt mốc thời gian 5 ngày. Chúng tôi sẽ xem mọi chuyện diễn ra thế nào. Nếu suôn sẻ, chúng tôi sẽ giải quyết xong vấn đề. Nếu không, chúng tôi sẽ tiếp tục ném bom”, ông nói hôm 23/3.
 |
| Xung đột càng kéo dài, lãnh đạo và người dân Iran dường như càng cứng rắn. Ảnh: WANA. |
“Vượt tiến độ” theo mốc thời gian chưa rõ ràng
Ông Trump và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth thường xuyên nói Mỹ và Israel đang đi trước tiến độ trong cuộc chiến. Tuy nhiên, họ lại sử dụng những ngôn từ khác nhau để mô tả thời gian hoàn thành mục tiêu.
Hôm 2/3, ông Trump dự đoán chiến dịch sẽ kéo dài khoảng một tháng với CNN. Cùng ngày, ông nhắc lại mốc thời gian tương tự tại Nhà Trắng: “Chúng tôi dự kiến 4-5 tuần, nhưng chúng tôi có khả năng làm lâu hơn thế nhiều”.
Theo kế hoạch đó, Mỹ dự kiến kết thúc các hoạt động quân sự vào tuần đầu tiên của tháng 4. Nhưng ông Trump không còn đưa ra mốc thời gian cụ thể khi cuộc chiến ngày càng lan rộng ở Trung Đông.
Ví dụ, hôm 16/3, khi được đài PBS News hỏi khi nào chiến sự sẽ kết thúc, ông Trump nói: “Tôi tin mọi chuyện sẽ không kéo dài lâu nữa” và từ chối đưa ra mốc thời gian cụ thể. “Tôi không muốn nói. Tôi không bao giờ muốn nói vì nếu tôi chậm trễ hai ngày, các vị sẽ chỉ trích tôi”, ông nói.
Điều nhất quán xuyên suốt là việc ông Trump khẳng định chiến dịch đang “vượt tiến độ” ít nhất 10 lần kể từ hôm 28/2.
Còn với bộ trưởng Chiến tranh, ban đầu ông Hegseth nói cuộc chiến có thể kéo dài 3-8 tuần, nhưng gần đây khẳng định ông Trump sẽ quyết định "kết cục cuối cùng".
Trường hợp tốt nhất/tệ nhất với Mỹ về lãnh đạo Iran
Trong khi Israel liên tục ám sát giới lãnh đạo Iran trong nhiều tuần qua, ông Trump lại hy vọng có thể bắt tay với chính phủ Iran ngay từ đầu.
“Tôi nghĩ những gì chúng tôi làm ở Venezuela là kịch bản hoàn hảo, hoàn hảo nhất”, ông Trump nói hôm 1/3. Mỹ đã bắt giữ cựu Tổng thống Nicholás Maduro và kể từ đó hợp tác với chính quyền đương nhiệm trong lĩnh vực dầu mỏ.
Rõ ràng kịch bản đó không xảy ra ở Iran, một phần vì Israel liên tục ám sát các nhà lãnh đạo tiềm năng. Chính ông Trump cũng nhắc tới “kịch bản tồi tệ nhất”. “Tôi dự đoán trường hợp xấu nhất là người kế nhiệm không khác gì người trước”, ông nói hôm 3/3.
 |
| Nhà Trắng liên tục úp mở về thời gian hay mục tiêu cuộc chiến với Iran. Ảnh: Reuters. |
Kịch bản “tệ nhất” đang diễn ra
Tân Lãnh tụ tối cao của Iran là Mojtaba Khamenei, con trai của cố Lãnh tụ Ali Khamenei. Một số nhà phân tích cho rằng ông Mojtaba còn cứng rắn hơn cả cha mình, mặc dù ông chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi xung đột bắt đầu.
Ngày 11/3, khi được hỏi Mỹ có thể tuyên bố chiến thắng nếu ông Mojtaba lãnh đạo Iran không, ông Trump “không muốn bình luận”. Tới ngày 23/3, ông Trump thậm chí còn không chắc ông Mojtaba “còn sống hay không” và không tiết lộ Mỹ đang đàm phán với ai.
Liệu Mỹ có điều động bộ binh?
Ông Trump và các phụ tá hàng đầu liên tục cam kết xung đột với Iran không phải “cuộc chiến trường kỳ”. Thay vào đó, họ duy trì sự mơ hồ về mặt chiến lược trước khả năng triển khai bộ binh tới Iran. CNN hôm 24/3 đưa tin 1.000 binh sĩ Mỹ thuộc Sư đoàn Dù số 82 chuẩn bị được triển khai đến Trung Đông tham gia các hoạt động chống Iran.
Khi được hỏi về khả năng triển khai quân trên bộ, ông Trump phẫn nộ với người đặt câu hỏi.
“Ai lại đi hỏi một câu hỏi như thế chứ? Và kẻ ngốc nào lại đi trả lời chứ? Một câu hỏi khá ngớ ngẩn. Tôi hơi bất ngờ vì anh là một người thông minh”, ông Trump nói khi phóng viên Fox News hỏi về khả năng Mỹ chiếm đảo Kharg, trung tâm của hoạt động khai thác dầu mỏ tại Iran.
Ngày 23/3, một phóng viên đề cập đến báo cáo cho biết lính thủy đánh bộ từ California đang trên đường đến Trung Đông, và hỏi liệu quân đội có tuần tra eo biển Hormuz hay không.
“Nếu bạn ở vị trí của tôi và tôi hỏi bạn câu hỏi đó, bạn có nghĩ tôi sẽ trả lời bạn không? Một câu hỏi điên rồ”, ông Trump nói.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
