|
|
Dù liên tục chỉ trích NATO, Donald Trump khó có thể đơn phương rút Mỹ khi chưa có sự chấp thuận của Quốc hội. Ảnh: Reuters. |
Trong nhiều năm, Tổng thống Donald Trump liên tục chỉ trích gay gắt NATO, đặc biệt là từ khi bùng phát chiến sự Iran. Trong hai cuộc phỏng vấn gần đây, ông cho biết đang cân nhắc một bước đi lớn: rút Mỹ hoàn toàn khỏi liên minh quân sự này.
Trả lời Telegraph, ông Trump nói sẽ xem xét lại tư cách thành viên NATO của Mỹ. Sau đó, trong cuộc phỏng vấn với Reuters, ông khẳng định “chắc chắn” đang tính đến khả năng rút khỏi liên minh.
Người đứng đầu Nhà Trắng chỉ trích các nước châu Âu không sẵn sàng hỗ trợ Mỹ trong chiến sự Iran cũng như trong việc bảo vệ eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, trái với tuyên bố của ông Trump, một đạo luật được Quốc hội Mỹ thông qua năm 2023 quy định việc rút khỏi NATO phải có sự “tư vấn và chấp thuận” của Thượng viện, với ít nhất 2/3 số thượng nghị sĩ đồng ý, hoặc phải thông qua một đạo luật riêng của Quốc hội.
Không dễ dàng
Dự luật này do Thượng nghị sĩ khi đó là Marco Rubio và Thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine đồng bảo trợ, sau đó được thông qua như một phần của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2024.
Yêu cầu này đồng nghĩa, ngay cả khi toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ ông Trump, vẫn cần thêm ít nhất 14 nghị sĩ Dân chủ để thông qua - một kịch bản được đánh giá là khó xảy ra.
Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên chủ chốt của Nhóm quan sát NATO tại Thượng viện, đã cảnh báo về rủi ro khi làm suy yếu liên minh quân sự này. Ông khẳng định trên ABC rằng việc tổng thống có thể đơn phương rút khỏi NATO là “không đúng về mặt thực tế”.
“Tổng thống Mỹ không thể rút khỏi NATO. Nhưng ông ấy có thể khiến liên minh tê liệt nếu muốn”, ông nói, đồng thời bảo vệ các đồng minh sau khi bị ông Trump gọi là “hèn nhát”.
Theo ông Tillis, NATO đã giúp cứu sống nhiều binh sĩ Mỹ, và việc cắt đứt quan hệ này tiềm ẩn “rủi ro cực lớn”, có thể khiến nhiều sinh mạng bị đe dọa trong tương lai.
 |
| Thượng nghị sĩ Thom Tillis cho rằng tổng thống không thể đơn phương rút khỏi NATO. Ảnh: Reuters. |
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Chuck Schumer, cũng tuyên bố Thượng viện “sẽ không bỏ phiếu rời NATO chỉ vì ông Trump không hài lòng” với các đồng minh trong cuộc chiến mà ông theo đuổi. Ông đồng thời nhấn mạnh vai trò của đạo luật năm 2023 trong việc ngăn chặn các quyết định “bốc đồng” từ Nhà Trắng.
“Cảm ơn Thượng nghị sĩ Rubio vì đã bảo trợ dự luật năm 2023, yêu cầu phải có sự đồng thuận của 2/3 Thượng viện để đảm bảo các tổng thống thiếu hiểu biết không thể hành động tùy tiện”, ông Schumer cho biết thêm.
Ông đề cập đến bài đăng trên mạng xã hội của Rubio năm 2023 ăn mừng việc thông qua dự luật và tuyên bố: “Không Tổng thống Mỹ nào được phép rút khỏi NATO mà không có sự chấp thuận của Thượng viện”.
Kịch bản pháp lý nếu ông Trump vẫn muốn rút lui
Theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội, nếu tổng thống cố gắng đơn phương rút Mỹ khỏi NATO, vấn đề này nhiều khả năng sẽ được đưa ra tòa.
Một ý kiến pháp lý năm 2020 từ Bộ Tư pháp Mỹ cho rằng tổng thống có quyền rộng trong việc xử lý các hiệp ước quốc tế. Thực tế, trong khoảng 50 năm qua, nhiều tổng thống đã hành động đơn phương khi rút khỏi các hiệp ước.
Tuy nhiên, chuyên gia luật Curtis A. Bradley (Đại học Chicago) lưu ý rằng Tổng thống Joe Biden đã ký ban hành đạo luật năm 2023, trong đó nêu rõ tổng thống không thể rút khỏi NATO nếu không có sự chấp thuận của Quốc hội.
“Nếu ông Trump cố gắng rút khỏi NATO mà không được Quốc hội đồng ý, ông ấy sẽ vi phạm luật”, Bradley cho biết trong một email gửi tới CNN.
Theo ông, đội ngũ pháp lý của ông Trump có thể lập luận rằng đạo luật này vi hiến vì can thiệp vào quyền đối ngoại của tổng thống. Tuy nhiên, đây là lập luận “yếu”, bởi theo Hiến pháp Mỹ, Quốc hội có vai trò trong việc phê chuẩn các hiệp ước - đồng nghĩa quyền lực này không hoàn toàn thuộc về tổng thống.
Nói cách khác, con đường để Mỹ rời NATO không chỉ là quyết định chính trị, mà còn là một bài toán pháp lý phức tạp với nhiều rào cản khó vượt qua.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
