Ông Trump ‘chán’ hòa bình?

Trong một chương trình truyền hình đêm khuya của Mỹ hôm 28/2, người dẫn chương trình chiếu một video clip từ năm 2011, trong đó một doanh nhân cảnh báo cựu Tổng thống Barack Obama “sẽ gây chiến với Iran vì ông ấy hoàn toàn không có khả năng đàm phán”.

Doanh nhân đó chính là ông Donald Trump. 15 năm sau, ông Trump - trong nhiệm kỳ tổng thống thứ 2 - đã ra lệnh tiến hành tấn công quân sự quy mô lớn vào Iran trong bối cảnh đàm phán không mang lại đột phá.

Còn đâu "tổng thống của hòa bình"?

Ông Trump nhiều lần tự xưng mình là “tổng thống của hòa bình”.

Hồi năm 2016, ông Trump lên nắm quyền dựa trên tư duy “Nước Mỹ trên hết”, một phần nhờ việc phản đối Mỹ giao tranh ở Iraq và Afghanistan.

Trở lại chiến dịch tranh cử năm 2024, ông liên tục định vị bản thân đối lập hoàn toàn với các đối thủ của đảng Dân chủ là Joe Biden và Kamala Harris. Ông tự hào về kỹ năng đàm phán sẽ chấm dứt nhiều cuộc xung đột toàn cầu dưới thời chính quyền Biden, trong đó có xung đột Dải Gaza và Nga - Ukraine.

Trong bài phát biểu chiến thắng đêm bầu cử tháng 11/2024, ông Trump tuyên bố: “Tôi không bắt đầu cuộc chiến nào, tôi sẽ chấm dứt các cuộc chiến”. Hai tháng sau, trong bài phát biểu nhậm chức, ông còn tiến xa hơn nữa khi tự khẳng định mình là người kiến tạo hòa bình.

“Chúng ta thành công không chỉ bằng những trận chiến chúng ta đã giành chiến thắng, mà còn thông qua những cuộc chiến chúng ta đã kết thúc, và có lẽ quan trọng nhất là những cuộc chiến chúng ta không bao giờ nhúng tay”, vị tổng thống nói.

Nhiều cố vấn và người ủng hộ ông Trump có quan điểm tương tự. Đảng Cộng hòa miêu tả ông Trump và phó tướng JD Vance là “liên danh ủng hộ hòa bình”. Năm 2023, khi ứng cử vào vị trí ứng viên phó tổng thống, ông Vance đã có một bài xã luận trên tờ Wall Street Journal với tiêu đề: “Chính sách đối ngoại đỉnh nhất của Trump? Không khơi mào bất cứ cuộc chiến nào”.

Sau khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump chỉ trích “những người tự xưng là kiến quốc” nhưng “phá hoại nhiều hơn là xây dựng”.

Khói bốc lên nghi ngút tại hiện trường vụ cháy chợ Janat Abad ở Tehran, Iran, ngày 3/2. Ảnh: WANA.

Thế nhưng, ngay trong năm đầu tiên trở lại nắm quyền, Nhà Trắng ra lệnh ném bom 7 quốc gia: Yemen, Syria, Iran, Iraq, Nigeria, Somalia và Venezuela. Không chỉ vậy, ông còn đe dọa dùng vũ lực chiếm Greenland từ tay đồng minh Đan Mạch.

Sáng sớm 28/2, ông Trump phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn và nguy hiểm nhất từ ​​trước đến nay: Một cuộc chiến chống lại Iran, có khả năng leo thang thành xung đột khu vực.

Trong sáu tuần qua, ông Trump không giải thích rõ ràng liệu Iran có gây ra mối đe dọa nào với lợi ích của Mỹ đến mức đặt cược cho một cuộc chiến không hồi kết hay không.

Trong video dài 8 phút đăng tải trên trang Truth Social sau khi ném bom Iran, ông Trump trình bày lập luận chi tiết nhất từ ​​trước đến nay. Nhưng về cơ bản, ông lặp lại những quan điểm của Mỹ trong nhiều thập niên qua, như phát triển chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo, cũng như hỗ trợ các lực lượng dân quân như Hezbollah, Hamas và Houthi.

Tuy nhiên, tờ Guardian cho biết những bằng chứng ông Trump đưa ra có phần phóng đại và không đủ sức thuyết phục. Ông tuyên bố Iran sắp phát triển tên lửa tầm xa “có thể sớm vươn tới lãnh thổ Mỹ”. Tuy nhiên, các cơ quan tình báo Mỹ kết luận Iran còn nhiều năm nữa mới có tên lửa tấn công các mục tiêu bên trong nước Mỹ.

Ông Trump cũng lập luận Tehran đang cố gắng xây dựng lại chương trình hạt nhân sau tổn thất hồi tháng 6/2025. Ngày 21/2, Đặc phái viên Steve Witkoff nói “có lẽ chỉ còn một tuần nữa Tehran có đủ vật liệu chế tạo bom cấp công nghiệp”. Tuy nhiên, tình báo Mỹ kết luận Iran không có ý định này và gặp khó khăn để tiếp cận kho dự trữ uranium đã làm giàu bị vùi sâu dưới đống đổ nát.

“Tất cả diễn biến gần đây là một bất ngờ lớn. Chính quyền này không hề quan tâm đến nội bộ của nước khác. Tại sao là Iran và tại sao là bây giờ?”, Richard Haass - quan chức ngoại giao trong chính quyền Tổng thống George W. Bush - cho biết.

"Tôi có quyền lực"

Câu hỏi đặt ra bây giờ là các cuộc chiến sẽ tác động thế nào tới cử tri Mỹ, đặc biệt những người ủng hộ ông Trump đã tin vào lời hứa tranh cử “chấm dứt những giao tranh kéo dài”. Nhiều thăm dò dư luận gần đây cho thấy 70% người Mỹ phản đối hành động quân sự ở Iran, gồm cả một bộ phận trong phong trào MAGA.

Thử thách lớn đầu tiên là phản ứng của công chúng Mỹ về thương vong quân sự, sau thông báo đầu tiên ngày 1/3 về 3 binh sĩ thiệt mạng.

Nhiều người vẫn đặt câu hỏi về lý do ông Trump đặt cược vào cuộc chiến với Iran dù không có lý do hay kết quả rõ ràng. Ảnh: Reuters.

Trên thực tế, tên lửa đạn đạo của Iran và “trục kháng chiến” là mối đe dọa trực tiếp với Israel hơn so với Mỹ. Tuy nhiên, không thể kết luận ông Trump gây chiến vì Israel và Thủ tướng Benjamin Netanyahu, nhất là khi sự ủng hộ của công chúng Mỹ cho Israel xuống mức thấp kỷ lục.

Diễn biến gần đây ảnh hưởng lớn tới bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới, trong đó đảng Cộng hòa lo ngại họ có thể mất quyền kiểm soát Hạ viện. Sự ủng hộ cho ông Trump đang giảm dần trong các cuộc thăm dò dư luận, chủ yếu do cử tri đang chịu gánh nặng bởi chi phí sinh hoạt tăng cao.

Tuy nhiên, ông Trump không hề giấu giếm sự thích thú khi nắm quyền chỉ huy quân đội hùng mạnh nhất thế giới.

Trong buổi tiếp đón đội khúc côn cầu trên băng Florida Panthers tại Nhà Trắng hồi tháng 1, ông Trump nói đùa ông ghét các cầu thủ có mặt ở đó vì vẻ ngoài điển trai và "tất cả quyền lực" của họ.

“Nhưng tôi cũng có quyền lực, đó là quân đội Mỹ”, ông nói.