Những 'quân bài' chiến lược của Bắc Kinh trước Thượng đỉnh Mỹ - Trung

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đón tiếp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh vào tháng 11/2017. Ảnh: Tân Hoa Xã.

Các hãng truyền thông quốc tế đang theo dõi sát sao chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh từ ngày 13 đến 15/5.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc sau gần 9 năm, kể từ năm 2017, và diễn ra chỉ hơn 6 tháng sau cuộc gặp tại Busan (Hàn Quốc). Chuyến công du này được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt căng thẳng trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, đặc biệt là cuộc chiến tại Iran đang tác động mạnh mẽ đến kinh tế toàn cầu.

Đòn bẩy kinh tế và "quân bài" đất hiếm

Theo tờ South China Morning Post, Bắc Kinh bước vào cuộc gặp thượng đỉnh với tâm thế tự tin. Trung Quốc thống trị chuỗi khai thác và chế biến đất hiếm toàn cầu. Do đây là thành phần không thể thay thế trong các khí tài và ngành điện tử dân dụng, các lệnh hạn chế xuất khẩu của Bắc Kinh đã gây áp lực trực tiếp lên chuỗi cung ứng của Mỹ.

Bắc Kinh đã trở nên cứng rắn hơn kể từ khi tung ra "quân bài" đất hiếm vào tháng 10 và hiện không còn quá lo ngại về vấn đề thuế quan. Ảnh: Reuters.

Sau thỏa thuận đình chiến thương mại tạm thời vào tháng 10/2025, cục diện đã có những thay đổi đáng kể: Mỹ buộc phải nới lỏng một số sắc thuế, trong khi Trung Quốc nối lại việc nhập khẩu đậu nành và tạm dừng các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Sự thay đổi này giúp Bắc Kinh nắm giữ thế chủ động trên bàn đàm phán.

Jeremy Chan, chuyên gia phân tích cấp cao tại Eurasia Group, nhận định: "Việc siết chặt nguồn cung đất hiếm đã giúp Trung Quốc kiềm chế Mỹ hiệu quả, đồng thời giải tỏa tâm lý e ngại của giới lãnh đạo Bắc Kinh trước các đòn áp thuế hay kiểm soát xuất khẩu từ phía Washington. Bắc Kinh hiện nắm giữ công cụ răn đe sắc bén, khiến cái giá cho mọi hành động tái leo thang căng thẳng từ phía Mỹ trở nên đắt đỏ hơn".

Bên cạnh đất hiếm, Trung Quốc vẫn duy trì hàng loạt đòn bẩy chiến lược khác như kiểm soát xuất khẩu các loại chip bán dẫn đời cũ, dược phẩm và nguyên liệu đầu vào công nghiệp.

Giới quan sát dự báo Bắc Kinh sẽ không ngần ngại kích hoạt các "quân bài" dự phòng này để bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh đối đầu công nghệ ngày càng quyết liệt.

Sự trỗi dậy của quân đội và công nghệ

Dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc đã thu hẹp đáng kể khoảng cách với Mỹ thông qua việc dồn lực đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược trí tuệ nhân tạo (AI), xe điện và hiện đại hóa quân đội, theo Wall Street Journal.

Sau hơn một thập kỷ cầm quyền, Chủ tịch Tập Cận Bình đã xây dựng được một lực lượng quân đội hùng mạnh, duy trì vị thế "công xưởng thế giới" và vươn lên cạnh tranh trực tiếp với Thung lũng Silicon về công nghệ lõi.

Quân đội Trung Quốc đã trở nên hùng mạnh hơn dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình. Một cuộc duyệt binh tại Bắc Kinh diễn ra vào tháng 9/2025. Ảnh: Tân Hoa Xã.

Ông Tập đang điều hướng hàng trăm tỷ USD vào tham vọng tự chủ bán dẫn, AI và các ngành công nghiệp chiến lược.

Trong thông điệp đầu năm, nhà lãnh đạo Trung Quốc khẳng định sức mạnh quốc gia đã đạt đến tầm cao mới, minh chứng bằng việc hạ thủy các tàu sân bay tiên tiến nhất, kho vũ khí đã được bổ sung hàng trăm thiết bị tối tân.

Bắc Kinh hiện sẵn sàng đáp trả quyết liệt hơn trước các áp lực từ phương Tây. Minh chứng điển hình là việc Bắc Kinh vừa lệnh cho các doanh nghiệp nội địa phớt lờ lệnh trừng phạt của Mỹ đối với 5 nhà máy lọc dầu bị cáo buộc giao dịch với Iran. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc áp dụng quy tắc ngăn chặn các hành động pháp lý "ngoài lãnh thổ" nhằm bảo vệ quyền lợi kinh tế.

Dù đạt được những bước tiến về quân sự, tờ Wall Street Journal nhận định một số mảng lớn của nền kinh tế Trung Quốc đang rơi vào tình trạng khó khăn. Cuộc khủng hoảng địa ốc đã thổi bay hàng nghìn tỷ USD tài sản. Tỷ trọng đóng góp của ngành xây dựng và bất động sản vào GDP đã sụt giảm mạnh, từ 16% năm 2023 xuống còn 11% vào năm ngoái.

Các ngành công nghệ mới dù tăng trưởng nhanh nhưng vẫn chưa đủ quy mô để khỏa lấp khoảng trống mà lĩnh vực bất động sản để lại, khiến đà tăng trưởng chung chậm lại và không tạo ra đủ việc làm cho xã hội.