Nhiều bệnh tăng mạnh, TP.HCM cảnh báo 'sóng dịch'

Tình hình dịch bệnh truyền nhiễm diễn biến phức tạp vào mùa mưa. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Chiều 19/6, tại cuộc họp do Viện Pasteur TP.HCM tổ chức, TS.BS Lưu Chấn Quang, Trưởng khoa Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật, cho biết ngành y tế khu vực phía Nam đang đồng thời theo dõi sát diễn biến của hai bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm là tay chân miệng và sốt xuất huyết.

Theo bác sĩ Quang, ngay từ những tháng đầu năm, các chuyên gia đã cảnh báo nguy cơ xảy ra tình trạng “dịch chồng dịch”, đặc biệt giữa tay chân miệng và sốt xuất huyết.

Tay chân miệng xuất hiện sớm, sốt xuất huyết vào mùa cao điểm

Bác sĩ Quang cho hay dữ liệu giám sát cho thấy bệnh tay chân miệng năm nay có diễn biến bất thường, khi xuất hiện sớm và gia tăng nhanh ngay trong thời điểm năm học đang diễn ra. Thông thường, bệnh có hai đỉnh dịch trong năm, gồm cuối năm học và đầu năm học mới, trong đó đỉnh đầu năm học thường cao hơn.

Hiện số ca mắc có xu hướng giảm và tình hình tương đối ổn định. Tuy nhiên, số ca bệnh vẫn cao hơn mức trung bình nhiều năm. Đáng chú ý, tỷ lệ mẫu xét nghiệm dương tính từ đầu năm đến nay luôn duy trì trên 70%, trong khi thông thường chỉ dao động từ 30-40%.

Nhiều bệnh nhi sốc sốt xuất huyết nặng phải thở máy. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Kết quả giám sát cũng cho thấy virus EV71 tiếp tục chiếm ưu thế. Đây là tác nhân chính gây các ca bệnh nặng và biến chứng thần kinh ở trẻ em.

"Cơ cấu chủng virus lưu hành chưa có nhiều thay đổi, do đó nguy cơ xuất hiện một đợt gia tăng ca bệnh khác vào đầu năm học mới vẫn còn hiện hữu", bác sĩ Quang nói.

Đối với sốt xuất huyết, số ca mắc trong những tháng đầu năm ở mức khá cao do ảnh hưởng từ đợt dịch kéo dài của năm trước. Tuy nhiên đến nay, tình hình được đánh giá tương đối ổn định khi số ca bệnh đang nằm dưới mức trung bình của 5 năm gần đây.

Dù vậy, ngành y tế vẫn duy trì mức cảnh giác cao bởi khu vực phía Nam đang bước vào mùa mưa - thời điểm thuận lợi để muỗi truyền bệnh phát triển. Hiện virus dengue tuýp D2 vẫn là chủng lưu hành chủ yếu và thường liên quan đến các trường hợp bệnh nặng.

Theo đánh giá của bác sĩ Quang, nền dịch hiện ở mức thấp trước mùa mưa nên dù số ca mắc có thể gia tăng trong thời gian tới, khả năng bùng phát mạnh như các năm dịch lớn trước đây được dự báo không cao.

Não mô cầu tăng ca mắc, bệnh dại tiếp tục là mối lo

Ngoài tay chân miệng và sốt xuất huyết, ngành y tế cũng lưu ý bệnh sởi vẫn chưa hoàn toàn được khống chế. Sau các chiến dịch tiêm chủng quy mô lớn trong giai đoạn 2024-2025, tình hình đã cải thiện đáng kể nhưng mỗi tuần vẫn ghi nhận vài chục ca mắc mới và tỷ lệ xét nghiệm dương tính còn cao.

Đáng chú ý, bác sĩ Quang đặc biệt lo ngại trước xu hướng gia tăng của bệnh não mô cầu. Nếu năm 2024 khu vực phía Nam chỉ ghi nhận chưa đến 10 trường hợp mắc, số ca bệnh đã tăng trong năm 2025 và đến tuần dịch tễ thứ 23 của năm 2026 đã ghi nhận 26 ca, tương đương trung bình mỗi tuần có một trường hợp mắc mới.

TS.BS Lưu Chấn Quang báo cáo tại cuộc họp. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Theo bác sĩ Quang, đây là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất bởi diễn tiến cực kỳ nhanh. Người bệnh có thể chỉ xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu vào buổi sáng nhưng đến tối đã rơi vào tình trạng nguy kịch, thậm chí không qua khỏi nếu bệnh diễn tiến tối cấp.

Trước nguy cơ này, Viện Pasteur TP.HCM đã tăng cường các hoạt động giám sát, tập huấn và kết nối trực tuyến với các địa phương nhằm nâng cao năng lực phát hiện sớm và xử trí kịp thời các trường hợp mắc bệnh.

Bên cạnh đó, bệnh dại vẫn là thách thức lớn đối với y tế dự phòng. Trong nhiều năm trước, số ca không qua khỏi do dại thường dưới 10 trường hợp mỗi năm, nhưng những năm gần đây đã tăng lên khoảng 20 ca mỗi năm. Riêng năm 2026, dù mới qua nửa năm nhưng số ca không qua khỏi đã vượt quá một nửa tổng số ca của năm trước.

Ngành y tế cho biết tất cả trường hợp không qua khỏi do dại được ghi nhận đều không tiêm vaccine dự phòng sau phơi nhiễm. Nhiều người vẫn tin vào các phương pháp dân gian thay vì tiêm vaccine, dẫn đến bỏ lỡ thời gian vàng để phòng bệnh.

Bác sĩ Quang nhấn mạnh bệnh dại gần như không thể cứu chữa khi đã phát bệnh. Vì vậy, người dân cần tiêm vaccine đầy đủ ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh cắn, đồng thời tăng cường tiêm phòng cho vật nuôi để giảm nguy cơ lây truyền trong cộng đồng.