|
|
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tham dự cuộc họp báo sau cuộc gặp với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 30/1. Ảnh: Reuters. |
Reuters ngày 2/2 dẫn lời các quan chức Mỹ và Iran cho biết Washington và Tehran sẽ nối lại đàm phán hạt nhân vào ngày 6/2 tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), trong nỗ lực phá vỡ thế bế tắc kéo dài nhiều tháng qua và khôi phục kênh đối thoại ngoại giao giữa hai bên.
Theo kế hoạch, Đặc phái viên Nhà Trắng về Trung Đông Steve Witkoff sẽ có cuộc gặp trực tiếp với Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi. Đây được xem là bước đi ngoại giao đáng chú ý trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran leo thang trở lại, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran và các lệnh trừng phạt của Washington.
Điểm đáng chú ý của vòng đàm phán lần này là phạm vi không chỉ giới hạn ở cấp song phương. Một quan chức ngoại giao Trung Đông tiết lộ cuộc họp tại Istanbul sẽ có sự tham dự của nhiều quốc gia khu vực, bao gồm Qatar, Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Ai Cập cùng một số nước khác.
Theo vị này, các cuộc tiếp xúc sẽ diễn ra dưới nhiều hình thức, từ song phương, ba bên cho tới đa phương, cho thấy nỗ lực quốc tế nhằm hạ nhiệt căng thẳng và tìm kiếm một thỏa thuận mang tính khu vực.
Về phía Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho biết Tehran đang xem xét “nhiều khía cạnh và kịch bản khác nhau” cho vòng đàm phán sắp tới. Ông nhấn mạnh yếu tố thời gian có ý nghĩa then chốt, khi Iran mong muốn các lệnh trừng phạt mà nước này cho là “bất công” sớm được dỡ bỏ để giảm áp lực kinh tế trong nước.
Một quan chức Iran khác cho biết Tehran sẵn sàng thể hiện mức độ linh hoạt nhất định trong vấn đề làm giàu uranium. Theo đó, Iran có thể chấp nhận bàn giao khoảng 400kg uranium làm giàu ở mức cao, đồng thời cân nhắc phương án không tiếp tục tự làm giàu mà tham gia một cơ chế tập đoàn hoặc giám sát quốc tế.
Đây được xem là những nhượng bộ hiếm hoi nếu đặt trong bối cảnh lập trường cứng rắn mà Tehran duy trì thời gian qua.
Tuy nhiên, phía Iran cũng đưa ra điều kiện then chốt: Mỹ phải rút hoặc bố trí lại các khí tài quân sự ở khu vực theo hướng “ra xa Iran”, coi đây là bước đi cần thiết để xây dựng lòng tin và tạo không gian cho đối thoại thực chất.
Ở chiều ngược lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục phát đi thông điệp cứng rắn. Ông cảnh báo rằng việc các tàu chiến lớn của Mỹ đang di chuyển về phía Iran là tín hiệu cho thấy Washington không loại trừ các kịch bản xấu nếu đàm phán thất bại.
“Những điều rất tồi tệ có thể xảy ra nếu không đạt được thỏa thuận”, ông Trump nhấn mạnh.
Trước đó, Tổng thống Mỹ đã đưa ra “tối hậu thư”, kêu gọi Iran quay lại bàn đàm phán và đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân, đồng thời cảnh báo nếu Tehran từ chối, các hành động quân sự tiếp theo của Washington sẽ còn khốc liệt hơn.
Theo New York Times, ông Trump đã nêu ba điều kiện then chốt để nối lại đàm phán với Iran, gồm chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium, hạn chế chương trình tên lửa đạn đạo và dừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Tehran lâu nay bác bỏ cả ba yêu cầu, coi đây là những đòi hỏi xâm phạm chủ quyền quốc gia. Tuy vậy, theo hai quan chức Iran, giới lãnh đạo tôn giáo nước này đánh giá chương trình tên lửa đạn đạo, chứ không phải việc làm giàu uranium, mới là rào cản lớn nhất.
Giới quan sát nhận định, việc lựa chọn Istanbul làm địa điểm đàm phán phản ánh vai trò trung gian ngày càng rõ nét của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời cho thấy Mỹ và Iran đều muốn tránh leo thang trực diện trong bối cảnh Trung Đông đang tiềm ẩn nhiều điểm nóng.
Dù vậy, khoảng cách lập trường giữa hai bên vẫn rất lớn, đặc biệt xoay quanh vấn đề trừng phạt, an ninh khu vực và chương trình hạt nhân của Iran.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
