Mỹ dồn hỏa lực tới Trung Đông

Quân đội Mỹ đã nhanh chóng gia tăng hiện diện gần Iran, điều chuyển hơn 150 máy bay tới các căn cứ ở châu Âu và Trung Đông kể từ khi vòng đàm phán hạt nhân thứ hai giữa hai nước kết thúc mà không đạt đột phá vào ngày 17/2.

Thông tin này dựa trên dữ liệu theo dõi chuyến bay và hình ảnh vệ tinh do Washington Post phân tích.

Mức độ hiện diện quân sự hiện nay của Mỹ tại khu vực thuộc hàng lớn nhất trong hơn hai thập niên qua. Đợt tăng cường này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ tấn công Iran nếu không đạt được thỏa thuận hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran. Dù vậy, ông chưa nêu rõ mục tiêu của cuộc tấn công như trên nếu xảy ra.

Các quan chức Iran cho biết một thỏa thuận là khả thi, song sẽ cần thêm thời gian.

Một chiếc máy bay F-22 Raptor của quân đội Mỹ hạ cánh xuống căn cứ không quân Lakenheath ở Anh. Ảnh: Harry Moulton.

Dàn khí tài hùng hậu

Các chuyên gia đã xem xét đợt triển khai này, cho rằng quy mô vượt qua mức tăng cường quân sự từng thấy trong cuộc không kích của Mỹ nhằm vào chương trình hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025.

Theo họ, những khí tài đang được tập hợp cho thấy khả năng tiến hành một chiến dịch kéo dài nhiều ngày, nhưng không bao gồm đổ bộ trên bộ.

Hàng chục máy bay bổ sung đang có mặt trên tàu sân bay USS Gerald R. Ford, được phát hiện ngoài khơi đảo Crete (Hy Lạp) hôm 23/2. Đây là tàu sân bay thứ hai được điều tới Trung Đông.

Theo Washington Post, sự hiện diện của nó đồng nghĩa khoảng 1/3 tổng số tàu chiến đang hoạt động của Mỹ hiện tập trung tại khu vực.

“Mức độ tập trung lực lượng khổng lồ này đồng nghĩa quân đội Mỹ có thể thực hiện bất cứ quyết định nào mà ông Trump đưa ra - từ chiến dịch quy mô lớn, cường độ cao kéo dài, cho tới các đòn tấn công có mục tiêu, hạn chế hơn”, Dana Stroul, cựu Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng phụ trách Trung Đông, hiện là giám đốc nghiên cứu tại Viện Washington, nhận định.

Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho biết nếu chính quyền Trump đang chuẩn bị cho chiến dịch không kích kéo dài nhiều tuần, họ sẽ cần bổ sung thêm nhiều khí tài quân sự nữa.

Tàu USS Gerald R. Ford cập cảng Souda Bay trên đảo Crete ngày 23/2. Ảnh: Reuters.

Các quan chức quốc phòng thừa nhận một lượng lớn lực lượng Mỹ đang chảy vào Trung Đông, nhưng từ chối bình luận chi tiết với lý do an ninh tác chiến.

Căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan là một điểm đến quan trọng cho các phương tiện không quân Mỹ đổ vào khu vực. Hơn 60 máy bay chiến đấu được nhìn thấy trong ảnh vệ tinh chụp hôm 20/2.

Trong đó, hơn một chục tiêm kích F-35 xếp hàng trên đường băng. Dòng máy bay này thường được sử dụng để tấn công hệ thống phòng không của đối phương, mở đường an toàn cho các máy bay khác. Ngoài khả năng tàng hình tiên tiến, F-35 còn có năng lực tác chiến điện tử, Brew cho biết.

Mỹ cũng đã triển khai hơn 1/3 số máy bay cảnh báo sớm E-3G Sentry đang hoạt động tới châu Âu và Trung Đông trong những ngày gần đây, theo dữ liệu theo dõi chuyến bay và đánh giá bổ sung của nhà nghiên cứu độc lập Steffan Watkins.

Được trang bị vòm radar xoay lớn, E-3G là máy bay cảnh báo sớm có khả năng phát hiện mục tiêu và giám sát trong mọi điều kiện thời tiết, cung cấp bức tranh thời gian thực về hoạt động trên không phận xung quanh.

Ngoài ra, theo dữ liệu theo dõi chuyến bay và hình ảnh vệ tinh, hơn một nửa số máy bay mới được triển khai của Mỹ đã hạ cánh tại các căn cứ ở châu Âu.

Thay vì đặt tại các căn cứ vùng Vịnh, bằng cách bố trí máy bay tại Đông Âu, ngoài tầm bắn của phần lớn tên lửa Iran, Mỹ có thể bố trí khí tài và nhân sự một cách chiến lược mà không tạo ra “mục tiêu béo bở” cho Iran, theo Gregory Brew, chuyên gia phân tích cấp cao về Iran tại Eurasia Group.

Phần lớn máy bay xuất hiện trong dữ liệu theo dõi là máy bay vận tải và tiếp nhiên liệu. Các máy bay chiến đấu thường tắt dữ liệu định vị nên khó bị theo dõi hơn, thường chỉ xuất hiện trên ảnh vệ tinh.

Trong những ngày gần đây, hàng chục máy bay chiến đấu như vậy cũng được chụp ảnh tại các đường băng ở châu Âu.

Hình ảnh đăng tải trực tuyến cho thấy nhiều tiêm kích F-22A Raptor tại căn cứ Lakenheath ở Anh và ít nhất một chiếc F-16 Fighting Falcon hạ cánh tại Azores.

Một đoạn video quay từ cửa sổ máy bay chở khách đang lăn bánh tại sân bay Chania (Crete) và đăng trên TikTok hôm 21/2 cho thấy ít nhất 10 chiếc F-35 cùng nhiều máy bay chiến đấu khác.

Hàng chục máy bay khác, bao gồm cả loại phục vụ tác chiến điện tử, hiện có mặt trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln, được bố trí ngoài khơi Oman từ đầu tháng 2, cũng như trên tàu USS Gerald R. Ford đang hoạt động gần Crete, theo hình ảnh Washington Post phân tích.

Cả hai tàu sân bay đều đi cùng các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, được trang bị hàng chục tên lửa hành trình Tomahawk - loại vũ khí mà lực lượng Mỹ đã sử dụng để tấn công các mục tiêu hạt nhân Iran vào tháng 6/2025.

“Bất kể chính quyền ra quyết định thế nào với vấn đề Iran, họ đều muốn làm một cách mạnh mẽ, nhưng đồng thời phải thực hiện tương đối nhanh chóng, để rủi ro bị trả đũa hoặc hệ lụy tiêu cực ở mức tối thiểu”, Brew nhận định.

Ảnh vệ tinh cho thấy hơn chục máy bay chiến đấu F-35 xếp hàng trên đường băng ở căn cứ không quân Muwaffaq Salti. Ảnh: Planet Labs 2026.

Trong khi hiện diện quân sự của Washington tại Trung Đông thu hút sự chú ý, giới phân tích cho rằng Israel đang thúc đẩy năng lực quân sự và có thể tham gia cuộc tấn công vào Iran, theo Anadolu.

Phi đội máy bay chiến đấu của Israel gồm 66 chiếc F-15I/C/D, 173 chiếc F16I/C/D và 48 chiếc F-35 hiện đại hơn. Israel hôm 24/2 cũng nhận được 12 máy bay chiến đấu tàng hình F-22 “Raptor” của Mỹ.

Các quốc gia kêu gọi công dân rời khỏi Iran

Trong bối cảnh khu vực ngày càng nóng lên, một số quốc gia đã cảnh báo công dân nên rời khỏi Iran trước nguy cơ bị Mỹ tấn công, Al Jazeera đưa tin.

Hôm 25/2, chính phủ Australia đã kêu gọi công dân của mình rời khỏi Iran “càng sớm càng tốt”.

“Căng thẳng khu vực vẫn ở mức cao và nguy cơ xung đột quân sự vẫn hiện hữu. Không nên đến Iran vì nguy cơ bị bắt giữ tùy tiện và tình hình an ninh khu vực bất ổn”, theo thông báo.

Đại sứ quán Đức hôm 20/2 cảnh báo: “Tình hình an ninh ở Iran và toàn khu vực rất bất ổn và căng thẳng. Không thể loại trừ khả năng leo thang hơn nữa và các cuộc đụng độ quân sự”.

“Các hạn chế bổ sung đối với giao thông hàng không, bao gồm hủy chuyến bay và đóng cửa không phận, có thể được áp dụng bất cứ lúc nào”, thông báo cho biết.

Mới đây, New Delhi tuyên bố tất cả công dân - bao gồm sinh viên, người hành hương và doanh nhân - nên “thận trọng” và rời khỏi Iran bằng mọi phương tiện khả thi.

Trong khi đó, Thủ tướng Donald Tusk kêu gọi người Ba Lan ở Iran “hãy rời khỏi Iran ngay lập tức và tuyệt đối không đến quốc gia này”.

“Tôi không muốn làm ai hoảng sợ, nhưng tất cả chúng ta đều hiểu tôi đang nói đến điều gì. Khả năng xảy ra xung đột là rất thực tế”, ông cho hay.

Một loạt quốc gia khác, bao gồm Hàn Quốc, Serbia và Thụy Điển cũng phát thông báo tương tự.

Trong khi đó, theo một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ, Washington đã chỉ thị tất cả nhân viên không thiết yếu rút khỏi đại sứ quán tại thủ đô Beirut của Lebanon.

“Chúng tôi liên tục đánh giá môi trường an ninh, và dựa trên đánh giá gần đây nhất, việc giảm số lượng nhân viên xuống mức cần thiết là phù hợp”, vị quan chức này nói với Al Jazeera.

“Đại sứ quán vẫn hoạt động bình thường với đội ngũ nhân sự chủ chốt tại chỗ. Đây là biện pháp tạm thời nhằm đảm bảo an toàn cho nhân viên, đồng thời duy trì khả năng vận hành và hỗ trợ công dân Mỹ”, người này nói thêm.

Giới quan sát cho rằng lực lượng vũ trang Hezbollah tại Lebanon có thể phản ứng nếu Mỹ tấn công đồng minh Iran của họ.