Mỹ vừa cung cấp các chi tiết mới cáo buộc Trung Quốc thử nghiệm hạt nhân từ 6 năm trước, đồng thời tuyên bố sẽ nối lại hoạt động thử nghiệm để đáp trả sự "thiếu minh bạch" của Bắc Kinh, theo South China Morning Post.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tìm kiếm thỏa thuận kiểm soát hạt nhân ba bên mới với Trung Quốc và Nga.
 |
| Tên lửa hạt nhân DF-5C trong lễ duyệt binh của Trung Quốc kỷ niệm 80 năm Chiến thắng phát xít. Ảnh: Reuters. |
Mỹ tuyên bố sẽ thử nghiệm hạt nhân
Trợ lý Ngoại trưởng Christopher Yeaw hôm 17/2 khẳng định Mỹ sẽ nối lại các vụ thử hạt nhân trên "cơ sở tương đương" theo đúng tuyên bố của Tổng thống Trump.
“Nhưng cơ sở tương đương không có nghĩa là chúng ta quay trở lại kiểu thử nghiệm hạt nhân trong khí quyển như thời Ivy Mike, với sức nổ hàng chục megaton”, ông Yeaw nói thêm, đề cập tới quả bom nhiệt hạch đầu tiên mà Mỹ kích nổ năm 1952.
Theo ông, cơ sở tương đương có nghĩa là phản ứng dựa trên một tiêu chuẩn sẵn có từ phía Trung Quốc hoặc Nga.
Ông Yeaw đưa ra phát biểu trên trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến khoảng trống kiểm soát hạt nhân, sau khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) - hiệp ước hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga - hết hạn ngày 5/2.
Khi đó, ông Trump đã từ chối đề nghị của Moscow về việc gia hạn hiệp ước thêm một năm, cho rằng cần “thỏa thuận tốt hơn” với sự tham gia của Trung Quốc.
Một ngày sau khi ông Trump nêu ý tưởng về thỏa thuận “được cải thiện” giữa ba bên, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách Kiểm soát Vũ khí và An ninh Quốc tế Thomas DiNanno cho hay Trung Quốc đã không công bố vụ thử hạt nhân năm 2020.
Trong khi đó, tại sự kiện ở viện nghiên cứu Hudson Institute, Washington, ông Yeaw cho biết trạm địa chấn từ xa ở Kazakhstan đã đo được "vụ nổ" có cường độ 2,75 độ richter, nằm cách đó 720 km tại bãi thử Lop Nor ở phía tây Trung Quốc vào ngày 22/6/2020, Reuters đưa tin.
Với tư cách là một nhà khoa học, ông Yeaw khẳng định đã trực tiếp kiểm tra dữ liệu và đồng tình với cáo buộc của chính phủ Mỹ về việc Trung Quốc thử vũ khí hạt nhân.
Ông Yeaw cho biết dù không thể xác định chính xác công suất, nhưng kết quả đo lường cho thấy "khá rõ ràng" đây là một vụ nổ siêu tới hạn.
"Điều này hoàn toàn không phù hợp với một trận động đất mà giống với những gì diễn ra trong một vụ thử hạt nhân", ông Yeaw - một tiến sĩ kỹ thuật hạt nhân và cựu chuyên viên phân tích tình báo quốc phòng - nhận định.
Ông Yeaw cáo buộc Trung Quốc đã cố gắng che giấu vụ thử nghiệm bằng cách sử dụng phương pháp tách rời, trong đó thiết bị được kích nổ bên trong một buồng ngầm lớn để giảm cường độ sóng xung kích truyền qua đá xung quanh.
Ông xác nhận mức độ thử nghiệm của Mỹ để đạt "cơ sở tương đương" sẽ do Tổng thống Trump quyết định.
"Chúng tôi biết họ đã chuẩn bị các vụ thử với công suất lên tới hàng trăm tấn, và đó là cơ sở để cân nhắc. Việc xử lý thông tin này ra sao hoàn toàn tùy thuộc vào Tổng thống", ông Yeaw nói.
Theo ông Yeaw, hiệp ước New START “đã hạn chế Mỹ trong khi Trung Quốc hoàn toàn không bị ràng buộc”, và sau ngày 5/2, Mỹ “không còn bị giới hạn” bởi các mức của hiệp ước.
“Ở thời điểm này, Tổng thống có cơ hội xây dựng một lực lượng răn đe hạt nhân hiện đại và đáng tin cậy theo ý muốn”, ông nói.
Trung Quốc và Nga bác bỏ
Chia sẻ với Reuters, người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington bác bỏ cáo buộc trên là "hoàn toàn vô căn cứ" và cho rằng đây chỉ là nỗ lực nhằm "tạo cớ" để Mỹ nối lại hoạt động thử hạt nhân.
"Đây là hành động thao túng chính trị nhằm theo đuổi bá quyền hạt nhân và trốn tránh trách nhiệm giải trừ vũ khí hạt nhân của chính mình", người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc Lưu Bằng Vũ (Liu Pengyu), cho biết qua email.
"Trung Quốc kêu gọi Mỹ tái khẳng định cam kết của 5 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân về việc kiềm chế thử hạt nhân, duy trì sự đồng thuận toàn cầu chống thử hạt nhân và có những bước đi cụ thể để bảo vệ việc giải trừ và không phổ biến vũ khí hạt nhân quốc tế", ông nhấn mạnh.
 |
| Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Lâm Kiếm, phát biểu trong một cuộc họp báo tại Bắc Kinh. Ảnh: Reuters. |
Tuần trước, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm (Lin Jian) nói rằng Mỹ đã “liên tục bóp méo và bôi nhọ” chính sách hạt nhân của Trung Quốc, đồng thời cáo buộc đó chỉ là “cái cớ” để biện minh cho kế hoạch quay lại thử nghiệm hạt nhân của Mỹ.
Mới đây, Điện Kremlin cũng đã lên tiếng bác bỏ cáo buộc khi Mỹ cho rằng Nga và Trung Quốc bí mật thử nghiệm hạt nhân.
"Chúng tôi đã nghe thấy nhiều thông tin về các vụ thử nghiệm. Cả Nga và Trung Quốc đều bị nêu tên trong vấn đề này, nhưng cả hai nước đều không tiến hành bất kỳ vụ thử hạt nhân nào", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định.
Hôm 6/2, Robert Floyd, Thư ký điều hành của Tổ chức Hiệp ước Cấm thử hạt nhân toàn diện, cho biết Hệ thống Giám sát Quốc tế của tổ chức này không phát hiện sự kiện nào mang dấu hiệu đặc trưng của một vụ nổ thử vũ khí hạt nhân vào ngày 22/6/2020.
Trong báo cáo ngày 13/2, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế tại Washington cho biết hình ảnh vệ tinh mà họ phân tích tại khu vực Lop Nur không đưa ra kết luận rõ ràng nào để chứng minh hoặc bác bỏ cáo buộc của Mỹ về vụ thử của Trung Quốc.
Theo đánh giá năm 2025 của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Mỹ và Nga hiện nắm giữ gần 90% tổng số vũ khí hạt nhân trên toàn thế giới.
Trong đó, Nga có khoảng 4.309 đầu đạn đang triển khai và lưu trữ, còn Mỹ có 3.700.
Lầu Năm Góc cho biết Trung Quốc hiện có hơn 600 đầu đạn hạt nhân hoạt động và đang tiến hành mở rộng lực lượng hạt nhân chiến lược. Họ dự đoán Trung Quốc sẽ sở hữu hơn 1.000 đầu đạn vào năm 2030.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
