Mỹ dọa 'khóa vòi' nguồn thu dầu mỏ của Iraq

Mỹ được cho là đã gửi cảnh báo cứng rắn tới giới lãnh đạo Iraq, đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt sâu rộng, bao gồm khả năng siết hoặc đình chỉ dòng tiền từ xuất khẩu dầu mỏ - trụ cột sống còn của nền kinh tế Iraq - nếu các nhóm vũ trang thân Iran được đưa vào chính phủ mới, theo nhiều nguồn tin tiết lộ với Reuters.

Động thái này được đánh giá là bước leo thang rõ rệt nhất trong chiến dịch của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm hạn chế ảnh hưởng của Iran tại Iraq, quốc gia lâu nay phải duy trì thế cân bằng mong manh giữa hai đối tác chiến lược là Washington và Tehran.

Dầu mỏ đang là trụ cột kinh tế sống còn của Iraq. Ảnh: Reuters.

Theo ba quan chức Iraq và một nguồn tin am hiểu vấn đề, trong vòng hai tháng qua, quyền Đại sứ Mỹ tại Baghdad Joshua Harris đã nhiều lần chuyển tải thông điệp trên trong các cuộc trao đổi với các quan chức cấp cao Iraq và những nhân vật Shi’ite có ảnh hưởng. Thông điệp này cũng được gửi gián tiếp tới một số thủ lĩnh các nhóm vũ trang thân Iran thông qua các kênh trung gian.

Phía Đại sứ quán Mỹ tại Iraq không đưa ra bình luận, trong khi các nguồn tin yêu cầu giấu tên do nội dung trao đổi mang tính nhạy cảm.

Kể từ khi nhậm chức, Tổng thống Trump đã theo đuổi chính sách cứng rắn nhằm làm suy yếu chính quyền Iran, coi Iraq là một mắt xích then chốt. Tehran xem Baghdad là tuyến hậu cần kinh tế quan trọng trong bối cảnh bị trừng phạt, đồng thời từng sử dụng hệ thống ngân hàng Iraq để né các hạn chế tài chính quốc tế, theo các quan chức Mỹ và Iraq.

Nhiều đời chính quyền Mỹ đã tìm cách thu hẹp dòng USD này, trong đó có việc trừng phạt hơn một chục ngân hàng Iraq trong những năm gần đây. Tuy nhiên, Washington chưa từng trực tiếp động tới dòng tiền từ xuất khẩu dầu mỏ của Iraq - một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất OPEC - được chuyển qua Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tại New York về Ngân hàng Trung ương Iraq.

Trên thực tế, Mỹ đã nắm quyền kiểm soát đáng kể đối với cơ chế phân phối nguồn thu dầu mỏ của Iraq kể từ cuộc xâm lược năm 2003.

Văn phòng Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani, Ngân hàng Trung ương Iraq và phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc đều không phản hồi yêu cầu bình luận.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định Washington ủng hộ chủ quyền của Iraq, song nhấn mạnh “không có chỗ cho các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn - những nhóm gây chia rẽ giáo phái và làm mất ổn định khu vực”. Tuy nhiên, phía Mỹ tránh trả lời trực tiếp câu hỏi về khả năng áp đặt trừng phạt tài chính.

Theo các nguồn tin, cảnh báo của Mỹ được chuyển tới nhiều chính trị gia hàng đầu Iraq, trong đó có Thủ tướng Sudani, các lãnh đạo Shi’ite Ammar Hakim và Hadi al-Ameri, cùng Thủ hiến vùng Kurdistan Masrour Barzani.

Thông điệp này xuất hiện sau cuộc bầu cử quốc hội hồi tháng 11, trong đó liên minh của Thủ tướng Sudani giành được nhiều ghế nhất, song các lực lượng thân Iran cũng đạt được những bước tiến đáng kể. Mỹ đặc biệt lưu ý tới 58 nghị sĩ mà Washington cho là có liên hệ chặt chẽ với Tehran.

“Mỹ đã nói rõ rằng họ sẽ ngừng hợp tác với chính phủ mới nếu bất kỳ nghị sĩ nào trong số này có mặt trong nội các”, một quan chức Iraq cho biết. Theo người này, điều đó đồng nghĩa với việc đình chỉ quan hệ và có thể dừng chuyển USD từ doanh thu dầu mỏ - đòn giáng mạnh vào nền kinh tế Iraq vốn phụ thuộc nặng nề vào xuất khẩu năng lượng.

Phần lớn doanh thu từ xuất khẩu dầu của Iraq hiện được gửi vào tài khoản của Ngân hàng Trung ương Iraq tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở New York. Dù mang tính chủ quyền, cơ chế này trao cho Washington quyền kiểm soát thực tế đối với “điểm nghẽn” then chốt của ngân sách Iraq, qua đó tạo ra đòn bẩy chiến lược mạnh mẽ.