- Iran và Israel tiếp tục không kích lẫn nhau khi cuộc xung đột bước sang ngày thứ sáu.
- Qatar, UAE và Lebanon cũng bị tấn công.
- Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn Mỹ tham gia vào quá trình lựa chọn lãnh đạo mới của Iran.
- Ông Trump nói với Reuters rằng Mojtaba Khamenei, con trai lãnh tụ tối cao vừa thiệt mạng, khó có khả năng được chọn.
- Israel yêu cầu người dân rời khỏi khu vực phía nam Beirut.
- Azerbaijan cho biết họ bị UAV Iran tấn công.
- Nhiều tàu chở dầu tiếp tục bị tấn công.
Iran trì hoãn công bố lãnh đạo mới vì lo ngại ám sát
Con trai ông Khamenei là Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, nổi lên như một ứng viên hàng đầu cho vị trí này, nhưng lo ngại về an toàn của ông gia tăng sau khi truyền thông đưa tin ông có thể trở thành gương mặt mới của Iran, theo hai quan chức đề nghị giấu tên vì đang bàn về vấn đề nhạy cảm.
|
| Ông Mojtaba Khamenei (phải), con trai của Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Ảnh: Tasnim |
Ngay khi tên ông Khamenei bắt đầu được nhắc đến như ứng viên được ưu ái để kế nhiệm cha, Mỹ tuyên bố ông sẽ không được chấp nhận và có thể bị loại bỏ.
“Họ đang lãng phí thời gian”, Tổng thống Trump nói với Axios hôm 5/3, đồng thời mô tả con trai cựu lãnh tụ tối cao là “nhẹ ký” và là một lựa chọn “không thể chấp nhận được”.
“Tôi phải tham gia vào việc bổ nhiệm này, giống như với Delcy ở Venezuela”, ông Trump nói, nhắc đến Delcy Rodríguez, phó tổng thống Venezuela, người đã trở thành lãnh đạo lâm thời sau khi Washington bắt giữ lãnh đạo nước này.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz viết trên mạng xã hội hôm 4/3 rằng bất kỳ lãnh đạo nào được Iran bổ nhiệm để kế nhiệm ông Khamenei cũng sẽ là “mục tiêu chắc chắn để loại bỏ”.
Cho tới nay, các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã khiến Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Khamenei thiệt mạng, cùng các chỉ huy quân sự cấp cao và những nhân vật liên quan tới quốc phòng, nhưng chưa nhắm tới giới giáo sĩ. Lãnh đạo của ba nhánh quyền lực ở Iran, gồm tổng thống, tư pháp và quốc hội, đều còn sống.
“Các quan chức Iran sẽ cố trì hoãn việc công bố lãnh tụ tối cao mới lâu nhất có thể để tránh một cuộc tấn công phủ đầu nhằm vào người đó”, Sina Azodi, Giám đốc bộ phận Trung Đông tại Đại học George Washington, nhận định. “Nhưng mọi thứ đã vận hành rồi. Quá trình đã bắt đầu, đồng thuận đã đạt được, và Mojtaba đang là lựa chọn rất được ưu ái.”
Nếu ông Khamenei được bổ nhiệm làm nhân vật tôn giáo, chính trị và quân sự cao nhất đất nước, điều đó sẽ báo hiệu sự tiếp nối của đường lối bảo thủ cứng rắn. Ông Khamenei, một nhân vật bí ẩn nhưng có ảnh hưởng lớn, hoạt động trong bóng tối quyền lực, có quan hệ gần gũi với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Thêm hai trường học ở Iran bị đánh trúng
Hai trường nam sinh ở Parand, phía tây nam Tehran, được cho là đã bị hư hại trong đợt không kích hôm 5/3. Ảnh do hãng Tasnim đăng tải cho thấy cửa kính bị thổi bay, tường lớp học nứt vỡ và nhiều mảng đổ sập.
New York Times xác minh hình ảnh bên ngoài hai trường này, đồng thời xác định một cột khói lớn bốc lên từ đúng khu vực đó sau vụ tấn công.
Hiện chưa có thông tin tức thời về người chết hay bị thương tại hai trường. Vụ việc diễn ra chỉ khoảng một tuần sau khi một trường nữ sinh ở Minab bị đánh trúng, khiến ít nhất 175 người thiệt mạng theo giới chức y tế Iran.
|
| Ảnh chụp người dân ngày 4/3 thương xót các nạn nhân trong vụ đánh bom vào trường nữ sinh tại Iran hôm 28/2. Ảnh: Reuters |
Đây là vụ gây thương vong dân sự nghiêm trọng nhất được biết đến kể từ khi chiến dịch không kích Mỹ - Israel bắt đầu, đồng thời lưu ý việc tấn công có chủ đích vào trường học và các công trình dân sự có thể bị xem là tội ác chiến tranh.
Song song với đó, bản đồ diễn biến chính ngày 5/3 cho thấy Iran đã tấn công các lực lượng người Kurd thân Mỹ. Đoạn trích hiện có không nêu rõ địa điểm, quy mô hay thiệt hại của đòn đánh này, nhưng cho thấy xung đột không còn bó hẹp giữa Iran và Israel mà đã lan sang các lực lượng đồng minh, mặt trận phụ và khu vực lân cận.
Trung Quốc cử đặc phái viên tới Trung Đông
Trung Quốc cho biết sẽ cử đặc phái viên tới Trung Đông nhằm thúc đẩy các nỗ lực hòa giải và giảm leo thang xung đột trong khu vực. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị khẳng định Bắc Kinh sẽ duy trì liên lạc với các bên liên quan, tìm kiếm giải pháp ngoại giao để đưa khu vực trở lại ổn định.
Bắc Kinh nhấn mạnh chiến tranh lan rộng không phục vụ lợi ích của bất kỳ bên nào và người dân trong khu vực sẽ là những người chịu hậu quả nặng nề nhất.
Trung Quốc cũng kêu gọi các bên tránh tấn công vào các mục tiêu dân sự, đặc biệt là cơ sở hạ tầng liên quan đến năng lượng, kinh tế và đời sống dân sinh, đồng thời bảo đảm an toàn cho các tuyến vận tải quan trọng.
Theo các tuyên bố ngoại giao, Trung Quốc tiếp tục theo đuổi lập trường giải quyết tranh chấp thông qua đối thoại và đàm phán. Việc cử đặc phái viên được xem là bước đi nhằm tăng cường vai trò trung gian của Bắc Kinh trong bối cảnh xung đột Trung Đông leo thang và cộng đồng quốc tế lo ngại nguy cơ bất ổn lan rộng.
Ông Trump muốn tham gia chọn lãnh đạo mới của Iran
Tổng thống Trump nói rằng Mỹ phải tham gia vào quá trình lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran và người đó khó có thể là con trai của cố Lãnh tụ Khamenei.
Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại, ông Trump cho rằng người kế nhiệm khó có khả năng là Mojtaba Khamenei, con trai của lãnh tụ tối cao vừa thiệt mạng Ayatollah Ali Khamenei, người hiện được xem là một trong những ứng viên hàng đầu.
“Chúng tôi sẽ phải cùng Iran lựa chọn người đó. Chúng tôi sẽ phải chọn người đó”, ông Trump nói.
|
| Tổng thống Mỹ Donald Trump trong một cuộc họp ngày 20/2 tại Washington. Ảnh: Reuters |
Các quan chức cấp cao Iran đang cân nhắc việc thay thế Ayatollah Ali Khamenei, lãnh tụ tối cao bị Israel ám sát hôm 28/2.
Theo ba quan chức Iran nắm được quá trình thảo luận, giới lãnh đạo Iran đang nghiêng về phương án tôn con trai ông là Mojtaba Khamenei, một nhân vật cứng rắn có khả năng tiếp tục di sản của cha mình.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel cảnh báo nếu lãnh tụ tối cao tiếp theo đi theo hệ tư tưởng của Ayatollah Khamenei, người đó sẽ trở thành “mục tiêu tiếp theo để loại bỏ”.
Ông Trump muốn giải quyết vấn đề Iran trước, các nước khác 'chỉ còn là vấn đề thời gian'
Tổng thống Mỹ cũng kêu gọi các nhà ngoại giao Iran trên khắp thế giới xin tị nạn và các thành viên lực lượng vũ trang Iran đầu hàng.
“Tôi một lần nữa kêu gọi tất cả các thành viên của Vệ binh Cách mạng, quân đội và cảnh sát Iran hạ vũ khí. Nếu không họ sẽ chỉ bị tiêu diệt”, ông Trump nói.
“Chúng tôi cũng kêu gọi các nhà ngoại giao Iran trên toàn thế giới xin tị nạn và giúp chúng tôi xây dựng một Iran mới tốt đẹp hơn.”
Ông cũng nói muốn “giải quyết xong Iran trước”, còn Cuba chỉ là vấn đề thời gian.
|
| Tổng thống Trump phát biểu tại Phòng Đông, Nhà Trắng, ngày 5/3. Ảnh: Reuters |
Ông Trump nói sắp có biện pháp giảm áp lực giá dầu
“Các biện pháp tiếp theo để giảm áp lực lên giá dầu sắp được triển khai, và thị trường dầu dường như đã ổn định trở lại”, ông Trump nói.
Trước đó ông nói với Reuters rằng ông không lo ngại về việc giá xăng tại Mỹ tăng do xung đột Iran.
“Tôi không lo điều đó”, ông nói, nhấn mạnh ưu tiên của ông là chiến dịch quân sự.
Giá dầu toàn cầu đã tăng 16% kể từ khi chiến sự bắt đầu vào ngày 28/2 do nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn.
Ngoài ra, ông Trump cập nhật tình hình chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran và thông báo rằng 24 tàu của Iran đã bị phá hủy.
“Quân đội Mỹ cùng các đối tác tuyệt vời từ Israel đang tiếp tục phá hủy hoàn toàn đối phương, nhanh hơn nhiều so với kế hoạch và ở mức độ chưa từng thấy trước đây”, ông nói.
“Hải quân của họ đã bị xóa sổ, 24 tàu chỉ trong ba ngày.”
Ông nói thêm Mỹ đang phá hủy thêm năng lực tên lửa và UAV của Iran “từng giờ”.
Iran tuyên bố bắt đầu làn sóng mới của chiến dịch “Lời hứa chân thật 4”
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết chiến dịch này bao gồm các cuộc tấn công phối hợp bằng tên lửa và UAV nhằm vào các mục tiêu ở trung tâm Tel Aviv, theo truyền thông nhà nước.
Lực lượng này cho biết các tên lửa Kheibar đã được phóng trong giai đoạn mới nhất của chiến dịch nhằm vào Israel.
Kheibar là tên lửa đạn đạo có tầm bắn khoảng 2.000 km.
Trong khi khi các cuộc giao tranh chưa có dấu hiệu dừng lại, người dân Lebanon rời Beirut sau cảnh báo của Israel.
Bà Aliyyeh Hijazi, 66 tuổi, cho biết bà đã rời làng ở miền Nam Lebanon đầu tuần này và liên tục phải di chuyển sau khi quân đội Israel cảnh báo người dân rời khỏi khu vực phía nam Beirut.
“Cuộc sống của chúng tôi đã chấm dứt, đặc biệt là những người đến từ miền Nam”, bà nói.
Israel cảnh báo người dân rời khỏi khu vực ngoại ô phía nam Beirut, nơi Hezbollah kiểm soát, khiến nhiều người phải rời khỏi khu vực Dahiyeh.
Các tuyến đường rời khỏi khu vực này chật kín xe cộ và người dân di tản.
|
| Người dân sơ tán khi khói bốc lên ở một tòa nhà tại Tehran, Iran, ngày 5/3. Ảnh: Reuters |
Hạ viện Mỹ bác nghị quyết hạn chế quyền chiến tranh, ủng hộ ông Trump
Hạ viện Mỹ bỏ phiếu với tỷ lệ 219 - 212 để bác bỏ nỗ lực ngăn chặn chiến dịch không kích Iran của ông Trump và yêu cầu Quốc hội phải phê chuẩn trước khi mở rộng chiến sự.
Đảng Cộng hòa hiện nắm đa số mong manh tại Hạ viện và Thượng viện.
Trước đó một ngày, Thượng viện bỏ phiếu với tỷ lệ 53 - 47 để không đưa nghị quyết này ra xem xét, chủ yếu theo đường ranh đảng phái.
Trước những diễn biến của tình hình tại Trung Đông, các nhà đầu tư bước vào tuần mới với câu hỏi cuộc chiến sẽ lan rộng đến đâu, nguồn cung năng lượng sẽ bị gián đoạn ra sao và dữ liệu lạm phát mới sẽ tác động thế nào đến thị trường.
Chỉ số S&P 500 giảm 0,7% trong tuần sau khi căng thẳng leo thang.
Chỉ số biến động VIX, thước đo nỗi lo của nhà đầu tư trên Phố Wall, đã tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 11.
“Đây là một sự kiện rất lớn và rất khó đoán định”, Rick Meckler, đối tác tại Cherry Lane Investments, nói.
Giao tranh đã làm tê liệt hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ: Iran sai lầm nếu nghĩ Mỹ không thể duy trì chiến tranh
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth nói Iran sẽ mắc sai lầm nếu cho rằng Mỹ không thể duy trì cuộc chiến, đồng thời nhấn mạnh Mỹ mới chỉ bắt đầu chiến đấu.
“Kho vũ khí của chúng tôi vẫn đầy đủ và ý chí của chúng tôi là sắt đá. Điều đó có nghĩa là thời gian của chiến dịch hoàn toàn do chúng tôi quyết định, cho đến khi Mỹ đạt được mục tiêu.”
Trong khi đó, Đô đốc Brad Cooper, người chỉ huy lực lượng Mỹ tại Trung Đông với tư cách là Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm (CENTCOM), cho biết Mỹ đã tấn công vào cơ quan tương đương Bộ Tư lệnh Không gian của Iran.
“Chúng tôi cũng đã tấn công cơ quan tương đương Bộ Tư lệnh Không gian của Iran, làm suy giảm khả năng đe dọa người Mỹ của họ”, ông Cooper nói với các phóng viên tại trụ sở CENTCOM ở Tampa, bang Florida.
|
| Máy bay Cooper trên tàu sân bay ở Biển Ả Rập, ngày 7/2. Ảnh: Hải quân Mỹ |
Ông cho biết các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo của Iran đã giảm 90% so với ngày đầu của cuộc chiến.
“Có thể các bạn đã nghe Tổng thống nói rằng chúng tôi đã đánh chìm hoặc phá hủy 24 tàu. Điều đó đúng tại thời điểm ông nói. Nhưng giờ con số đã vượt quá 30 tàu.”
Ông cho biết giai đoạn tiếp theo của chiến dịch sẽ là “dỡ bỏ một cách có hệ thống năng lực sản xuất tên lửa của Iran trong tương lai”.
Thủy thủ Hy Lạp đình công vì tàu mắc kẹt tại Vùng Vịnh
Thủy thủ Hy Lạp tiến hành cuộc đình công 24 giờ, làm tê liệt các tuyến phà nội địa để phản đối việc nhiều thủy thủ bị mắc kẹt tại khu vực Vùng Vịnh do chiến sự leo thang.
Hơn 325 tàu do Hy Lạp sở hữu hoặc quản lý đang hoạt động tại khu vực này.
|
| Các thủy thủ Hy Lạp tung những đồng USD giả trong khi biểu tình đình công ngày 5/3. Ảnh: Reuters |
Tổ chức Hàng hải Quốc tế cho biết khoảng 20.000 thủy thủ đang ở trong vùng chiến sự.
Tại Vatican, Giáo hoàng Leo đăng video cầu nguyện, kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới từ bỏ chiến tranh khi cuộc xung đột Iran bước sang ngày thứ sáu.
“Xin Chúa soi sáng cho các nhà lãnh đạo các quốc gia để họ có đủ can đảm từ bỏ những kế hoạch mang lại cái chết”, ông nói.
Hầm tên lửa Iran là mục tiêu chính trong chiến sự giai đoạn 2
Theo các nguồn thạo tin trao đổi với Reuters, chiến dịch quân sự chung của Israel và Mỹ tại Iran đang bước sang giai đoạn hai, với trọng tâm là các căn cứ tên lửa đạn đạo được chôn sâu dưới lòng đất.
Sau tuần đầu tiên của các đợt không kích mở màn - vốn được cho là đã khiến nhiều lãnh đạo cấp cao Iran thiệt mạng và châm ngòi vòng xoáy xung đột lan rộng sang Israel, vùng Vịnh và Iraq, đồng thời kéo theo các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Hezbollah tại Lebanon - chiến dịch hiện chuyển sang mục tiêu có độ kiên cố cao hơn.
|
| Hossein Salami (bên trái), người đứng đầu Vệ binh Cách mạng Iran và Amir Ali Hajizadeh, người đứng đầu lực lượng không quân của Vệ binh, đang tham quan một căn cứ tên lửa ngầm tại một địa điểm không được tiết lộ ở Iran ngày 11/1/2025. Ảnh: Vệ binh Cách mạng Iran. |
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết đã đánh trúng hàng trăm bệ phóng tên lửa Iran đặt trên mặt đất có khả năng nhắm vào các đô thị Israel.
Tuy nhiên, giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung vào các hầm ngầm chứa tên lửa đạn đạo và trang thiết bị liên quan. Các nguồn tin cho hay nhiều cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu kiên cố này có thể do Mỹ đảm nhiệm, với việc triển khai máy bay ném bom hạng nặng mang theo bom xuyên phá boong-ke - loại vũ khí có khả năng xuyên sâu vào các cơ sở quân sự được gia cố dày đặc dưới lòng đất của Iran.
Một nguồn tin nhận định mục tiêu của Israel là vô hiệu hóa hoàn toàn năng lực tiến hành các đòn tấn công đường không của Iran nhằm vào lãnh thổ Israel trước khi chiến sự kết thúc, đồng thời làm suy yếu bộ máy lãnh đạo của Cộng hòa Hồi giáo.
Người phát ngôn quân đội Israel hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về kế hoạch tác chiến. Trước đó, Times of Israel cho biết quân đội Israel dự kiến kéo dài chiến dịch thêm ít nhất một đến hai tuần, với mục tiêu đánh trúng hàng nghìn mục tiêu nhằm làm suy giảm có hệ thống năng lực quân sự và cấu trúc quyền lực của Iran.
Rạng sáng ngày 5/3, IDF thông báo không quân nước này đã tấn công một “cơ sở hạ tầng ngầm” được cho là dùng để lưu trữ tên lửa đạn đạo và các hệ thống tên lửa phòng không. Đây là lần đầu tiên quân đội Israel công khai đề cập việc nhắm mục tiêu vào các cơ sở tên lửa ngầm của Iran.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...