Đảo chiều chính sách, Mỹ chuẩn bị nới lỏng tiêu chuẩn nhiên liệu

Bộ Giao thông Vận tải Mỹ (DOT) cho biết cơ quan này đang chuẩn bị đề xuất nới lỏng các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu đối với xe tải và xe van hạng nặng, động thái mới nhất nhằm đảo ngược loạt quy định chặt chẽ về phương tiện giao thông được thông qua dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden.

Chính quyền Biden o ép các doanh nghiệp vận tải

Vào năm 2024, chính quyền Biden đã hoàn tất các quy định yêu cầu xe tải và xe van hạng nặng phải tăng hiệu suất sử dụng nhiên liệu trung bình 10% mỗi năm trong giai đoạn mẫu xe 2030 - 2032 và 8% mỗi năm trong giai đoạn 2033 - 2035.

Là huyết mạch của nền công nghiệp Mỹ, các mẫu xe tải từng bị chính quyền Biden o ép về quy định khắt khe về mức tiêu thụ nhiên liệu. Tuy nhiên, nhiều tổ chức và cơ quan đã lên tiếng về những quy định "bất khả thi" này.

Tuy nhiên, Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA) cho rằng các tiêu chuẩn này là "không thực tế" và cần được điều chỉnh lại. NHTSA cũng khẳng định chính quyền tiền nhiệm không có đủ thẩm quyền pháp lý để thiết lập các khoản phạt dân sự đối với việc không đáp ứng tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu.

Người đứng đầu NHTSA, ông Jonathan Morrison, nhấn mạnh rằng những tiêu chuẩn phi thực tế như vậy "gây tổn hại cho người tiêu dùng Mỹ và các chủ doanh nghiệp đang sử dụng những phương tiện thương mại này".

Với "chiêu bài" vì môi trường hay tiết kiệm nhiên liệu, các doanh nghiệp bị ép chuyển sang các phương tiện không phát thải. Tuy nhiên, người tiêu dùng vẫn là đối tượng chịu thiệt thòi nhất khi phải gánh chi phí cuối cùng của sự "chuyển đổi" này.

Dưới thời chính quyền Biden, Nhà Trắng từng lập luận rằng các quy định đối với xe hạng nặng sẽ giúp đội xe đạt mức tiêu thụ trung bình khoảng 35 dặm/gallon (15 km/L) vào năm mẫu 2035, qua đó giúp chủ sở hữu xe tải và xe van hạng nặng tiết kiệm hơn 700 USD chi phí nhiên liệu trong suốt vòng đời phương tiện. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) khi đó cũng ban hành các quy định song song nhằm hỗ trợ mục tiêu này.

Tuy nhiên, Hiệp hội Vận tải Đường bộ Mỹ (American Trucking Associations) vào năm 2024 từng cảnh báo rằng các tiêu chuẩn áp dụng cho năm 2030 là "hoàn toàn không thể đạt được", do công nghệ xe không phát thải chưa sẵn sàng, hạ tầng sạc còn thiếu hụt và hệ thống lưới điện bị hạn chế.

Chính quyền Trump "cởi trói", doanh nghiệp thở phào

Không chỉ với xe hạng nặng, tháng trước NHTSA cũng đã đề xuất cắt giảm mạnh các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu đối với xe du lịch và xe tải hạng nhẹ, nhằm tạo điều kiện để các hãng xe tiếp tục bán các mẫu xe sử dụng động cơ xăng.

Kể từ khi nhậm chức Tổng thống Mỹ, ông Donald Trump đã "lật lại" nhiều chính sách bất cập của người tiền nhiệm và được nhiều doanh nghiệp ủng hộ, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Theo đề xuất mới, các tiêu chuẩn được điều chỉnh giảm so với mức ban hành năm 2022 và chỉ tăng trở lại ở mức 0,25 - 0,5% mỗi năm đến năm 2031. Trong khi đó, dưới thời Biden, NHTSA từng nâng hiệu suất sử dụng nhiên liệu lên 8% mỗi năm cho các mẫu xe đời 2024 - 2025 và 10% cho đời 2026 trở đi.

NHTSA ước tính quy định mới sẽ giúp các nhà sản xuất ôtô giảm chi phí ban đầu trung bình khoảng 930 USD mỗi xe. Tuy nhiên, đổi lại, lượng nhiên liệu tiêu thụ tại Mỹ có thể tăng thêm khoảng 378,5 tỷ L từ nay đến năm 2050, khiến người dân Mỹ phải chi thêm tới 185 tỷ USD cho nhiên liệu, đồng thời làm lượng phát thải CO₂ tăng khoảng 5%.

Trước mắt, các doanh nghiệp vận tải tại Mỹ sẽ được "cởi trói" trước những yêu cầu bất hợp lý về mức phát thải, đồng thời không phải chịu các mức phạt hồi tố mà chính quyền Biden từng áp đặt.

NHTSA cho biết mục tiêu của cơ quan này là nhanh chóng hoàn tất các quy định mới. Năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký ban hành đạo luật chấm dứt các khoản phạt liên quan đến tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu đối với ôtô và xe tải, và NHTSA xác nhận các hãng xe sẽ không phải chịu bất kỳ khoản phạt nào hồi tố, tính từ năm mẫu 2022.