'Mê cung' quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học

Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh năm 2026. Ảnh: Duy Phạm/Tiền Phong.

Đến thời điểm này, hơn 150 trường đại học đã công bố thông tin tuyển sinh có xét tuyển chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, trong đó phổ biến nhất là IELTS. Tuy nhiên, cùng một mức điểm IELTS nhưng cách quy đổi sang điểm môn tiếng Anh hoặc điểm xét tuyển lại rất khác nhau giữa các trường.

Quy đổi mỗi trường một kiểu

Chỉ riêng mức IELTS 5.5 đã có nhiều mẫu số. ĐH Kinh tế Quốc dân quy đổi IELTS 5.5 thành 8/10 điểm tiếng Anh, trong khi Học viện Tài chính lại quy đổi thành 9/10 điểm.

Ở nhóm trường có yêu cầu cao hơn như ĐH Ngoại thương, ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội, ĐH Bách khoa TP.HCM, thí sinh phải đạt IELTS 7.0 mới được quy đổi thành 9 điểm tiếng Anh.

Với mức IELTS 5.0, sự chênh lệch còn rõ rệt hơn. Nhiều trường như ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Xây dựng Hà Nội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, ĐH CMC quy đổi thành 8/10 điểm tiếng Anh, trong khi ĐH Thương mại, ĐH Lâm nghiệp và ĐH Thăng Long quy đổi thành 8,5 điểm.

Một số trường khác lại thận trọng hơn. Học viện Báo chí và Tuyên truyền chỉ quy đổi IELTS 5.0 thành 7 điểm. Thậm chí, ĐH Nha Trang quy đổi mức điểm này thành 6 điểm, còn ĐH Ngoại thương quy đổi thành 6,5 điểm. Ở mức IELTS 6.0, nhiều trường quy đổi thành 9 điểm tiếng Anh, như ĐH Bách khoa Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, ĐH Xây dựng Hà Nội.

Trong khi đó, một số trường lại đánh giá cao hơn. ĐH Sư phạm Hà Nội 2, ĐH Thương mại, ĐH Thăng Long, ĐH Điện lực và ĐH Lâm nghiệp quy đổi IELTS 6.0 thành 9,5 điểm. Thậm chí, Học viện Nông nghiệp Việt Nam quy đổi mức điểm này thành điểm 10.

Với thí sinh đạt IELTS 7.0 trở lên, phần lớn các trường quy đổi thành điểm 10 môn Tiếng Anh, như ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Xây dựng Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Tuy nhiên, cũng có những trường đặt yêu cầu cao hơn. ĐH Ngoại thương, ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội, ĐH CMC chỉ quy đổi điểm 10 đối với thí sinh đạt IELTS từ 8.0-9.0.

Không chỉ khác nhau về mức quy đổi điểm, các trường còn có nhiều cách sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh. Một số trường cho phép thí sinh dùng chứng chỉ IELTS để thay thế môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển. Trong khi đó, có trường chỉ sử dụng để cộng điểm khuyến khích. Học viện Phụ nữ Việt Nam cộng 0,25 điểm cho thí sinh có IELTS từ 5.0, và mức cộng tối đa là 1,5 điểm nếu đạt IELTS từ 7.0.

ĐH Giao thông vận tải thông báo quyết định bỏ quy định cho phép quy đổi IELTS thành điểm môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển. Thay vào đó, trường chỉ áp dụng cộng điểm cho thí sinh có IELTS từ 5.0 trở lên, mức cộng cụ thể chưa được công bố.

Học viện Ngân hàng cũng lựa chọn cách tiếp cận tương tự khi không quy đổi trực tiếp IELTS trong xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, mà chỉ cộng điểm khuyến khích cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Ở chiều ngược lại, ĐH Nha Trang chỉ dùng chứng chỉ IELTS để quy đổi sang điểm tiếng Anh khi tuyển sinh, không áp dụng cộng điểm khuyến khích như năm trước.

Một số trường còn sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ theo hướng ưu tiên xét tuyển vào các chương trình đặc thù. Tại ĐH Nam Cần Thơ, thí sinh có IELTS từ 5.0 được ưu tiên xét vào các chương trình đại học bằng tiếng Anh hoặc chương trình liên kết đào tạo quốc tế, kết hợp với các tiêu chí khác để xét tuyển.

Hơn 150 trường đại học đã công bố thông tin tuyển sinh có xét tuyển chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, trong đó phổ biến nhất là IELTS. Ảnh: Phương Lâm/Znews.

Thí sinh cần hiểu rõ quy định từng trường

PGS.TS Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng ĐH Ngoại thương, cho biết hiện nay mỗi trường có cách sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ khác nhau trong xét tuyển.

Theo bà Hiền, có trường cho phép dùng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế để thay thế môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển. Cũng có trường tách chứng chỉ ngoại ngữ thành một phương thức xét tuyển riêng và vẫn sử dụng điểm thi tiếng Anh từ kì thi tốt nghiệp THPT trong tổ hợp xét tuyển.

Để tăng cơ hội trúng tuyển, thí sinh có thể đăng ký sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để miễn thi môn tiếng Anh nhưng vẫn tham gia thi môn này trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. “Khi đó, thí sinh vừa có chứng chỉ quốc tế vừa có điểm thi môn Tiếng Anh để linh hoạt sử dụng theo yêu cầu của từng trường”, bà Hiền khuyến nghị.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT, lưu ý thí sinh cần tra cứu danh mục các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế được bộ cho phép sử dụng để miễn thi môn ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Không phải tất cả chứng chỉ tiếng Anh đều được chấp nhận. Bộ GD&ĐT quy định rõ các loại chứng chỉ được sử dụng và mức điểm tối thiểu tương ứng. Thí sinh cần đối chiếu xem chứng chỉ của mình có nằm trong danh mục được công nhận và đạt mức điểm yêu cầu hay không.

Nếu đáp ứng điều kiện, khi đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, thí sinh có thể lựa chọn mục miễn thi ngoại ngữ và khai báo loại chứng chỉ đang sử dụng. Tuy nhiên, theo ông Thảo, việc miễn thi chỉ áp dụng cho mục đích xét tốt nghiệp THPT, còn sử dụng trong xét tuyển ĐH sẽ phụ thuộc quy định của từng trường.

Theo Quy chế tuyển sinh Đại học năm 2026 do Bộ GD&ĐT vừa ban hành, thời gian tới, các trường sẽ phải điều chỉnh mức quy đổi điểm IELTS theo khung 5 bậc. Quy định mới nhằm hạn chế tình trạng mỗi trường xây dựng thang quy đổi quá khác biệt như hiện nay. Trước đó, một số trường chỉ chia thành 3 hoặc 4 bậc, trong khi có trường xây dựng nhiều mức quy đổi hơn.

ĐH Bách khoa Hà Nội năm nay điều chỉnh bảng quy đổi thành 5 bậc. Thí sinh có IELTS 5.0 được quy đổi thành 8 điểm, thấp hơn mức 8,5 điểm của năm ngoái. Thí sinh phải đạt IELTS từ 7.0 mới được quy đổi thành điểm 10, thay vì chỉ cần 6.5 như trước.

ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội đưa ra tới 7 mức quy đổi, nhiều nhất hiện nay. Với cách tính này, thí sinh đạt IELTS 5.0 được quy đổi thành 7 điểm tiếng Anh, mỗi mức tăng thêm 0,5 điểm và phải đạt IELTS 8.0 mới được quy đổi thành điểm 10.

Quy chế mới cũng siết chặt điểm khuyến khích. Năm 2026, thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ được cộng tối đa 1,5 điểm vào tổng điểm xét tuyển, thay vì có thể nhận tối đa 3 điểm như trước. Đặc biệt, thí sinh đã quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ sang điểm môn tiếng Anh sẽ không được cộng thêm điểm khuyến khích. Quy định này nhằm tránh tình trạng một chứng chỉ được hưởng ưu tiên hai lần như trước.

Việc nhiều trường đại học sử dụng chứng chỉ IELTS trong xét tuyển được xem là bước đi phù hợp với xu hướng đa dạng hóa phương thức tuyển sinh. Cách làm này giúp các trường chủ động lựa chọn thí sinh có năng lực ngoại ngữ tốt, đặc biệt đối với những ngành học yêu cầu sử dụng tiếng Anh nhiều hoặc các chương trình đào tạo quốc tế. Đồng thời, việc đưa chứng chỉ ngoại ngữ vào xét tuyển cũng khuyến khích học sinh đầu tư nhiều hơn cho việc học tiếng Anh, một kĩ năng quan trọng trong bối cảnh hội nhập.

Tuy nhiên, khi mỗi trường xây dựng một mức quy đổi khác nhau, sự thiếu thống nhất dễ khiến thí sinh lúng túng trong quá trình đăng ký nguyện vọng. Cùng một mức điểm IELTS nhưng giá trị quy đổi có thể chênh lệch đáng kể giữa các trường, gây khó khăn cho việc so sánh cơ hội trúng tuyển.

Bên cạnh đó, chi phí học và thi IELTS tương đối cao cũng có thể tạo ra khoảng cách cơ hội giữa các nhóm học sinh. Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, cần có khung tham chiếu chung để việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh bảo đảm tính minh bạch và công bằng hơn.