Lý do tác giả 'Khi lỗi thuộc về những vì sao' dừng viết tiểu thuyết

Thay vào đó, ông chọn dấn thân vào mảng phi hư cấu, có thể kể đến Đánh giá kỷ Nhân sinh - Tản mạn về thế giới (2021) hay mới đây nhất là Everything Is Tuberculosis: The History and Persistence of Our Deadliest Infection (tạm dịch: Tất cả đều vì bệnh lao: Lịch sử và sự dai dẳng của căn bệnh truyền nhiễm chết người nhất).

Trong cuốn sách mới, tác giả Khi lỗi thuộc về những vì sao dùng bệnh lao như một lăng kính, từ đó phơi bày rất nhiều bất công còn tồn đọng trong lĩnh vực y tế, nơi sự bất bình đẳng trong việc tiếp cận y tế đã làm thiệt mạng hàng nghìn người mỗi năm, cộng với việc cắt giảm chi phí cho các sáng kiến y tế đã và đang đe dọa tính mạng của người dân Mỹ.

John Green cho biết theo thời gian, ông đã nhận ra quyền năng của thể loại phi hư cấu. Ảnh: The New York Times.

Những trải nghiệm đau thương

Thế nhưng ít người biết rằng cảm hứng cho cuốn sách này bắt nguồn từ trải nghiệm thật của chính John Green. Cụ thể, ông từng có sáu tháng làm việc trong một bệnh viện để chuẩn bị trở thành linh mục. Những gì mà John Green chứng kiến nơi đây đã thay đổi ông mãi mãi, hướng ông trở thành nhà văn.

Đây cũng là lý do những cuốn sách nổi tiếng của ông như Khi lỗi thuộc về những vì sao, Đi tìm Alaska, Những thành phố giấy... lại có nhiều cái chết đến vậy. Nhớ lại trải nghiệm nói trên, trong cuộc phỏng vấn mới nhất với tờ The New York Times, Green gọi đó là “sáu tháng quan trọng nhất trong cuộc đời tôi”.

Vốn là người giàu đức tin, nhưng những trải nghiệm này đã thách thức hiểu biết của ông về vũ trụ, về Chúa và cả cái chết. Ông bộc bạch “Rất nhiều câu hỏi mà tôi quan tâm trước khi vào bệnh viện giờ đây không còn làm tôi bận tâm thêm chút nào nữa. Ví dụ, tôi không còn mấy để tâm đến câu hỏi liệu Chúa có thật hay không. Thay vào đó, điều tôi trăn trở nhiều hơn cả là làm thế nào để chúng ta có thể cùng nhau tạo nên thế giới mà Chúa, theo tôi hiểu, muốn chúng ta có”.

Ngoài trải nghiệm đó, việc anh trai Hank - người cùng Green thực hiện chương trình podcast mang tên The Anthropocene Reviewed (Đánh giá Kỷ Nhân sinh) được yêu thích trong các năm qua - bị chẩn đoán mắc ung thư cũng ảnh hưởng rất lớn đến ông.

Từ một người viết về nỗi đau, giờ đây bản thân John Green đang trải qua chính xác điều đó. Ông nhận ra đau khổ là phần quan trọng trong trải nghiệm của con người nhưng thường bị xem nhẹ, phủ nhận hoặc cố gắng làm ngơ bởi những người khác.

Nếu cứ để điều này tiếp tục, ông hình dung thế giới sẽ không có tình yêu, mọi người lạnh lùng, quay mặt với nhau, thay vì sẻ chia hay đồng cảm để làm vơi bớt nỗi đau từng người gánh chịu.

Đánh giá kỷ Nhân sinh là cuốn phi hư cấu đầu tiên của tác giả Khi lỗi thuộc về những vì sao. Podcast cùng tên mà John Green thực hiện với anh trai rất được yêu thích. Ảnh: NXB Trẻ.

“Cánh cửa” phi hư cấu

Green cho biết từ nhận thức này, tuy tin nghệ thuật sẽ giúp con người bớt phần cô đơn khi trải qua đau đớn, nhưng ông đã không còn là người tích cực như thuở đầu sáng tác văn chương.

Thay vào đó, với “quyền năng” của thể loại phi hư cấu và những sự thật được công nhận bởi các tài liệu, nghiên cứu, bản tin... ông tin người viết thể loại nói trên có khả năng cảnh báo và thức tỉnh mọi người trước nhiều thực trạng cần phải thay đổi.

Ông lấy ví dụ, một cuốn tiểu thuyết với nhân vật hư cấu, câu chuyện riêng lẻ không thể thu hút được sự chú ý về thực tế là có đến 1,5 triệu người chết dần chết mòn mỗi năm vì một căn bệnh mà con người đã biết cách chữa trị từ những năm 1950. Đó cũng là lý do ông chọn hình thức phi hư cấu trong những cuốn sách gần đây.

Là nhà văn tay ngang, ý thức được vai trò của mình, Green chia sẻ ông muốn độc giả tìm đến tác phẩm của mình một cách tự nguyện, thay vì bị ảnh hưởng bởi những bảng xếp hạng bán chạy hay là lời khuyên đến từ báo chí. Tuy vậy đó cũng là điều khó tránh khỏi. Việc viết lách do đó không còn mang lại cảm giác như lúc ban đầu.

Bên cạnh đó, sáng tác càng nhiều tiểu thuyết, ông càng nhận ra khoảng cách giữa mình và các nhân vật ngày càng gần hơn. Chính việc không thể dứt khỏi các nguyên mẫu cũng là một lý do khác khiến ông không còn đam mê thể loại nói trên.

Green tiết lộ khi đọc lại Bầy rùa chồng chất, ông không thể phân biệt chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) của Aza - nhân vật chính - là của riêng cô hay đến từ mình, bởi cả hai có quá nhiều điểm chung. Ông khó chịu không chỉ vì phô bày mình, mà còn đi ngược với chính thể loại cần phải tách bạch con người cá nhân ra khỏi tác phẩm.

Tuy vậy sau hai tác phẩm phi hư cấu và hàng loạt sách dành cho thanh thiếu niên, ông tiết lộ mình đang viết một cuốn tiểu thuyết dành cho người lớn. Đây có thể xem là một tín hiệu đáng mừng cho ai yêu thích John Green và những tác phẩm vừa mong manh lại vừa sâu sắc của nhà văn này.