Vừa qua, Tổng công ty Khí Việt Nam - PV GAS (HoSE: GAS) đã công bố thông tin cho biết không còn đáp ứng điều kiện là công ty đại chúng.
Cụ thể, theo danh sách cổ đông chốt ngày 29/8/2025, PV GAS có tổng cộng 17.495 cổ đông. Tuy nhiên, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) hiện nắm giữ tới 95,76% số cổ phiếu có quyền biểu quyết. Phần còn lại, tương đương 4,24% vốn điều lệ, được phân bổ cho 17.494 cổ đông nhỏ lẻ. Cơ cấu sở hữu này khiến tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành không đạt ngưỡng tối thiểu theo quy định hiện hành.
Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại CTCP Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam - PV GAS D (HoSE: PGD). Theo danh sách chốt ngày 8/12/2025, PV GAS với vai trò công ty mẹ nắm giữ 50,5% vốn điều lệ. Hai đối tác chiến lược đến từ Nhật Bản là Tokyo Gas Asia và Saibu Gas Holdings lần lượt sở hữu 25% và 21%. Như vậy, 3 cổ đông lớn đang kiểm soát tổng cộng 96,5% vốn của PGD, trong khi 1.642 cổ đông nhỏ lẻ chỉ nắm giữ 3,5% còn lại.
Nhiều cổ phiếu quá cô đặc
Về mặt pháp lý, các doanh nghiệp này không đáp ứng điều kiện quy định tại điểm a khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15. Cụ thể, doanh nghiệp không đảm bảo yêu cầu tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Trường hợp sau một năm kể từ thời điểm không còn đáp ứng điều kiện trên mà doanh nghiệp vẫn không khắc phục được, công ty buộc phải nộp hồ sơ đề nghị hủy tư cách công ty đại chúng lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để xem xét. Khi bị hủy tư cách công ty đại chúng, cổ phiếu sẽ không còn đủ điều kiện niêm yết trên HoSE, HNX hay thị trường UPCoM.
Thực tế, tình trạng “thiếu room” cho cổ đông nhỏ lẻ không phải là câu chuyện cá biệt. Thống kê trên thị trường chứng khoán Việt Nam cho thấy vẫn còn nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, trong đó có không ít doanh nghiệp vốn hóa trên 1 tỷ USD, chưa đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ sở hữu tối thiểu của nhà đầu tư bên ngoài.
| CƠ CẤU CỔ ĐÔNG PV GAS | |||
| Nguồn: BCDN. | |||
| Nhãn | PVN | Cổ đông nhỏ | |
| Cổ phần | % | 95.76 | 4.24 |
| CƠ CẤU CỔ ĐÔNG PV GAS D | |||||
| Nguồn: BCDN. | |||||
| Nhãn | PV GAS | Tokyo Gas Asia | Saibu Gas Holdings | Cổ đông nhỏ | |
| Cổ phần | % | 50.5 | 25 | 21 | 3.5 |
| CƠ CẤU CỔ ĐÔNG BIDV | ||||
| Nguồn: BCDN. | ||||
| Nhãn | Ngân hàng Nhà nước | KEB Hana Bank | Cổ đông nhỏ | |
| Cổ phần | % | 79.7 | 14.8 | 5.5 |
Phần lớn các trường hợp này là doanh nghiệp Nhà nước đã cổ phần hóa nhưng Nhà nước vẫn nắm quyền chi phối tuyệt đối.
Trước PV GAS và PGD, vào tháng 11/2025, Tổng công ty Khoáng sản - TKV (HoSE: KSV cũng thông báo chưa đủ điều kiện là công ty đại chúng do Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm tới 98,1% vốn điều lệ.
Ngay trên 2 sàn niêm yết HoSE và HNX, danh sách các doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu tập trung cao còn khá dài. Có thể kể đến Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV (HoSE: BID) với 79,7% vốn thuộc Ngân hàng Nhà nước và 14,8% do KEB Hana Bank nắm giữ; Tập đoàn Cao su Việt Nam (HoSE: GVR) do Bộ Tài chính sở hữu 96,8%; CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (HoSE: BSR) với 92,1% vốn thuộc PVN; hay Becamex IDC (HoSE: BCM) do UBND tỉnh Bình Dương (trước sáp nhập) nắm tới 95,4%.
Trên sàn UPCoM, không ít “ông lớn” cũng rơi vào tình trạng tương tự, gồm Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) do Bộ Tài chính nắm 95,4%; Viettel Global (VGI) với 99,01% vốn thuộc Tập đoàn Viettel; Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (MVN) do Bộ Tài chính nắm 99,5%; FPT Telecom với cơ cấu sở hữu gồm Bộ Công an nắm 50,2% và CTCP FPT nắm 45,7%.
Làn sóng rời sàn vì “thiếu room” cổ đông nhỏ
Trong năm 2024, thị trường chứng khoán đã ghi nhận hàng loạt doanh nghiệp chính thức hủy tư cách công ty đại chúng và rời sàn giao dịch do không đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ sở hữu tối thiểu của cổ đông nhỏ lẻ.
Danh sách này có thể kể đến CTCP Dây Cáp điện Việt Nam (CAV), nơi Gelex nắm tới 96,27% vốn điều lệ; CTCP Điện Trà Vinh (DTV) với cơ cấu sở hữu tập trung vào 3 cổ đông lớn gồm Công ty TNHH Năng lượng REE (66,29%), Tập đoàn Đầu tư IPA (20,43%) và Đầu tư Galax NH (7,13%); hay CTCP Chế tạo Điện Cơ Hà Nội (HEM).
Sang năm 2025, xu hướng này không những không chững lại mà còn mở rộng sang nhiều doanh nghiệp tên tuổi. CTCP Bánh kẹo Bibica (BBC) bị hủy tư cách công ty đại chúng khi Tập đoàn PAN nắm giữ trên 98% vốn điều lệ. CTCP Nước sạch Sông Đà (Viwasupco) cũng chủ động xin rút khỏi diện đại chúng trong bối cảnh 2 cổ đông lớn nhất là CTCP Hạ tầng Gelex và Công ty TNHH Nước sạch REE lần lượt sở hữu 62,46% và 35,95% vốn.
Trường hợp của CTCP Vinacafe Biên Hòa (VCF) cho thấy mức độ tập trung sở hữu còn rõ nét hơn. Tính đến ngày 28/7/2025, doanh nghiệp có 538 cổ đông, trong đó Công ty TNHH MTV Masan Beverage - công ty con của Masan Consumer - nắm giữ tới 98,79% số cổ phiếu có quyền biểu quyết, trong khi 537 cổ đông còn lại chỉ nắm vỏn vẹn 1,21% vốn.
 |
| Bibica rời sàn chứng khoán trong bối cảnh PAN Group nắm 98,3% vốn cổ phần của doanh nghiệp. Ảnh: Bibica. |
Một doanh nghiệp khác là CTCP Bao bì Biên Hòa cũng chuẩn bị trình cổ đông thông qua việc hủy tư cách công ty đại chúng. Theo danh sách cổ đông chốt ngày 18/11/2025, cổ đông lớn nhất là TCG Solutions Pte - đơn vị thành viên của Thai Containers Group thuộc Tập đoàn SCG (Thái Lan) - đang nắm giữ 12,07 triệu cổ phiếu SVI, tương đương 94,11% vốn điều lệ. Phần sở hữu của các cổ đông nhỏ lẻ chỉ còn 5,89%.
Nhằm duy trì sự hiện diện trên thị trường chứng khoán, nhiều doanh nghiệp buộc phải tìm cách giảm tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn. Thực tế, hướng đi hiện nay của các doanh nghiệp là làm việc trực tiếp với cổ đông lớn, đồng thời báo cáo và xin ý kiến các cấp có thẩm quyền để tìm phương án xử lý phù hợp với khung pháp lý hiện hành.
Tại CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn, giải pháp trọng tâm được đưa ra là PVN xem xét thoái một phần vốn. Song song đó, BSR đang tích cực tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược với kỳ vọng thu hút các đối tác đến từ Trung Đông. Cả PV GAS và PGD cũng đang triển khai kế hoạch tương tự.
Với Becamex IDC, doanh nghiệp này từng lên kế hoạch đấu giá công khai 300 triệu cổ phiếu nhằm giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước xuống còn 74%. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường không thuận lợi, kế hoạch phải tạm hoãn. Phương án thay thế là chào bán thêm 150 triệu cổ phiếu ra công chúng cũng không được thông qua do tỷ lệ cổ đông tán thành quá thấp.
Trong môi trường kinh tế hiện nay, đầu tư đã trở thành khái niệm không mấy xa lạ với hầu hết mọi người. Để độc giả có thể tiếp cận những xu hướng đầu tư mới nhất, Tri Thức - Znews xây dựng chủ đề Đầu tư qua sách - nơi ghi lại những cuốn sách, câu chuyện, xu hướng đầu tư đã và đang diễn ra. Trong đó, các lĩnh vực đầu tư phổ biến bao gồm bất động sản, chứng khoán, ngoại hối và tiền ảo... Ngoài các câu chuyện về đầu tư, Đầu tư qua sách còn bao gồm các kiến thức về quản lý gia sản, tài chính cá nhân.
